qadimgi sharq falsafasi

DOC 22 pages 167.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 167.0 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1.qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. 2. qadimgi hindistonda 5 falsafiy maktablar. konfutsiy va lao szi ta'limoti. islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta'limoti. 3.markaziy osida “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o'rta asr sharq falsafasi va uyg'onish davri. 4. sharq panteizmi va peripatetizmi sharq mutafakkirlari (abu rayhon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino)ning ijtimoiy-siyosiy, ma'naviy-ahloqiy ta'limotlari. 5. ilk o’rta asrda tasavvuf va islom ilohiyotshunoslik ta'limotlari. ularning dunyoqarash mazmuni. kalit so’zlar: qadimgi sharq, misr , bobil falsafiy maktablari, qadimgi hindiston, konfutsiy, lao szi ta'limoti, islom dinining vujudga kelishi, “avesto” ta’limoti, ilk o'rta asr sharq falsafasi, panteizmi,peripatetizmi,abu rayhon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino, tasavvuf, islom ilohiyotshunoslik ta'limotlari. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. sharq qadimiy madaniya o`chog`i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta`riflanmagan. g`arb madaniyati tarixini o`rganishjarayonida ovrupasentrizm nazariyasi og`ib ketish …

2 / 22

, bobil va insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo`lgan shumer davrlarini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o`ziga xosligi, boshqarish va iqtisodiy jarayonlarning muayyan tarzda namoyon bo`lishi bilan tavsiflanadi. ushbu madaniyat o`choqlari haqida maktab ta`limi jarayonida «eng qadigi tarix» darsliklari orqali ma`lumot berilgan. zukko talabalar o`sha davrlarda qanday siyosiy jarayonlar kechgani, qanday podsholik va imperiyalar bo`lganini yaxshi biladi. qadimgi sharq falsafasi insoniyatning ilm, fan, m’naviy taraqqiyotining debochasi hisoblanadi. ularning rivojlanishi, o’ziga xosligi va betakrorligidan qat’iy nazar, ayrim umumiy qonuniyatlarga ega. birinchidan, falsafiy tafakkur sharqda ijtimoiy ongning dastlabki shakli sifatidagi mifologiya negizida vujudga kelgan. mifologiya inson o’zini atrof muhitdan ajratishga va hodisalarni tabiiy sabablarga muvofiq tushuntirishga qodir emasligi bilan tavsiflanadi. inson dunyoni va undagi barcha hodisalarni xudolar va qahramonlar harakati bilan tushuntiradi. ammo mifologiyada insoniyat tarixida ilk bor bir qancha falsafiy masalalar ham qo’yiladi: dunyo qanday vujudga kelgan va u qanday rivojlanadi; hayot va o’lim …

3 / 22

astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid qarashlar birmuncha rivoj to’gan. tabiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yuzaga kelishi ikki yo’nalishda borgan. birinchi yo`nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog`liqekanini, ikkinchi yo`nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog`liq bo`lganini ko`rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o`rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu - o`sha davr uchun tabiiy hol edi, ya`ni u - davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda mfodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo`lsa-da aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izohlanishiga sabab bo’lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo`lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. shu bilan birga, odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko`nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o`sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham …

4 / 22

biladi. «veda»da hindularning qadimgi tarixi, iqtisodiyoti, dini, falsafasi, axloq va nafosatiga oid fikrlari aks etgan. «veda»lar bizgacha to`rtta to`’lam (samxitlar) shaklida etib kelgan. bular «rigveda», «samaveda», «yajurveda», «adxarvaveda»dir. hind falsafasi asoslari «upanishadalar» nomi bilan mashhur bo`lgan manbalarda ham o`z aksini topgan. «upanishadalar» sirli bilim degan ma`noni anglatib. «veda»larning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob eki falsafiy risola bo`lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma`lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar mahsulidir. qadimgi hind falsafiy maktablar ikki guruhga bo`linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sank`ya, yoga, vaysheshika, n`yaya va mimansa - astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. ushbu maktablarning tarafdorlari «veda»ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. chorvaka-lokayata, buddizm va jaynizm - nastika guruhiga kiradi. chorvaka-loyata, tarafdorlari materialistik ta`limotni ilgari surganlari uchun «veda»ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» haqiqiy bilim …

5 / 22

as, harakatsiz va harakatchan ko’rinishlarga ega. «upanishada»da atman – bu ham tana, ham individual jon. braxman va atman bir-biri bilan o’zaro bog’liq «hamma narsa braxman, braxman esa atmandir», deyiladi. atman o’zgaruvchan, uning turli holatlari mavjud: uyg’oqlik; tushli uyqu; tushsiz uyqu; turiya (atman hech narsani his qilmaydigan, o’z-o’ziga teng bo’ladigan holat). markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. eramizdan avvalgi x asrdan eramizning vii asrlarigacha bo`lgan davr mahsuli bo`lgan diniy-falsafiy ta`limotlardan biri zardo`shtlikdir. bu ta`limotga zardo`sht asos solgan bo`lib, sharq va g`arbda zaratushtra, zaroastr nomlari bilan mashhurdir. manbalarga ko`ra, zardo`sht, eramizdan avvalgi vi asrning birinchi yarmida yashagan. lekin uning tarixiy yoki afsonoviy shaxs ekanli haqida aniq bir to`xtamga kelingan yo`q. u o`zini payg`ambar deb e`lon qilgan. lekin uning payg`ambarligi ilohiy asosga ega. ya`ni bu haqiqat ilohiy kitoblarda o`z tasdig`ini to’magan. keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar shuni ko`rsatmoqdaki, bu ta`limot vatanimiz hududida, xususan, xorazm zaminida paydo bo`lgan. u o`z davrida xalqni ezgulik va …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq falsafasi"

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1.qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. 2. qadimgi hindistonda 5 falsafiy maktablar. konfutsiy va lao szi ta'limoti. islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta'limoti. 3.markaziy osida “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o'rta asr sharq falsafasi va uyg'onish davri. 4. sharq panteizmi va peripatetizmi sharq mutafakkirlari (abu rayhon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino)ning ijtimoiy-siyosiy, ma'naviy-ahloqiy ta'limotlari. 5. ilk o’rta asrda tasavvuf va islom ilohiyotshunoslik ta'limotlari. ularning dunyoqarash mazmuni. kalit so’zlar: qadimgi sharq, misr , bobil falsafiy maktablari, qadimgi hindiston, konfutsiy, lao szi ta'limoti, i...

This file contains 22 pages in DOC format (167.0 KB). To download "qadimgi sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq falsafasi DOC 22 pages Free download Telegram