qadimgi sharq falsafasi

PDF 13 sahifa 499,1 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 499,1 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharq falsafasining vujudga kelishi va xususiyatlari. 2. qadimgi hindiston, xitoy va markaziy osiyoda falsafiy qarashlar. 3. o'rta asr sharq falsafasi rivojlanishining umumiy belgilar. 4. o'rta asr sharq falsafasi. markaziy osiyo falsafasi. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. sharq qadimiy madaniya o`chog`i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta`riflanmagan. g`arb madaniyati tarixini o`rganishjarayonida ovrupasentrizm nazariyasi og`ib ketish g`ayriilmiy bo`lgani kabi, masalaning sharq bilan bog`lik jihatinin tahlil etganda ham osiyosentrizm g`oyalari ta`siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqninng o`ziga xosligi, unga mansub bo`lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo`shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis olimlari tomonidan e`tirof etiladi. qolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasi quchog`ida voyaga yetgani va uning qadriyatlarini o`zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta`sir ko`rsatganini doimo esda tutish darkor. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari …

2 / 13

rorligidan qat’iy nazar, ayrim umumiy qonuniyatlarga ega. birinchidan, falsafiy tafakkur sharqda ijtimoiy ongning dastlabki shakli sifatidagi mifologiya negizida vujudga kelgan. mifologiya inson o’zini atrof muhitdan ajratishga va hodisalarni tabiiy sabablarga muvofiq tushuntirishga qodir emasligi bilan tavsiflanadi. inson dunyoni va undagi barcha hodisalarni xudolar va qahramonlar harakati bilan tushuntiradi. ammo mifologiyada insoniyat tarixida ilk bor bir qancha falsafiy masalalar ham qo’yiladi: dunyo qanday vujudga kelgan va u qanday rivojlanadi; hayot va o’lim nima va h.k. ikkinchidan, sharq falsafasi sinfiy jamiyat va davlat paydo bo’lishi bilan ijtimoiy ong shakli sifatida vujudga kelgan. masalan, qadimgi hindistonda falsafaning vujudga kelishi taxminan uning hududida quldorlik davlatlari shakllana boshlagan miloddan avvalgi i ming yillikda yuz bergan. xitoyda falsafa jamiyatning sinfiy tabaqalanish jarayoni boshlangan, chunonchi: jamoalar kasodga uchrab, yangi yer mulkdorlari va shahar boylarining iqtisodiy va siyosiy qudrati osha boshlagan miloddan avvalgi vi-v asrlarda vujudga kelgan. misr va bobil falsafiy maktablari. eramizdan avvalgi turtinchi ming yillikning oxiri …

3 / 13

hodisalarining oddiy bir tarzda mfodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo`lsa-da aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izohlanishiga sabab bo’lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo`lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. shu bilan birga, odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko`nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o`sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham yo`q edi. bu - o`sha davrlardan qolgan yozma manbalarda, xususan, «xo’jayinning o`z quli bilan hayotining mazmuni haqida suhbati», «arfist qo`shig`i», «o’z hayotidan hafsalasi pir bo`lgan kishining o`z joni bilan suhbati» kabi bitiklari yaqqol namayon bo`lgan. ularda hayotning, umrning mazmuni, o`sha davrdagi odamlarga xos tuyg`ular bayon qilingan. qadimgi hindistonda falsafiy maktablar. qadimgi hindiston ham insoniyat madaniyatining beshiklaridan biridir. unga xos dastlabki ta`limotlar yozma manba - «veda»larda o`z aksini to’gan. «veda»lar eramizdan bir yarim ming yil oldin yozilgan bo`lib, mutaassib dindor …

4 / 13

. qadimgi hind falsafiy maktablar ikki guruhga bo`linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sank`ya, yoga, vaysheshika, n`yaya va mimansa - astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. ushbu maktablarning tarafdorlari «veda»ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. chorvaka-lokayata, buddizm va jaynizm - nastika guruhiga kiradi. chorvaka-loyata, tarafdorlari materialistik ta`limotni ilgari surganlari uchun «veda»ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» haqiqiy bilim bermaydi, deb ta`kidlashadi. buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar bo`lishiga qaramay, ular ham «veda»ning muqaddasligini tan olmagan. sankx`ya qadimgi hindistondagi dualistik falsafiy maktab bo`lib, olam asosida modiy unsur (prakriti) modda va ruh (purusha) etadi, deb hisoblaydi. bu yo`nalishga, asosan, olamdagi barcha narsalar ikki unsurning turli teng miqdorda (proportsiyada) birikishidan yuzaga keladi, olam sababiyat orqali rivojlanadi, olamda uchta sabab mavjud, deyiladi. ular quyidagilardir: moddiy sabab, yaratuvchi sabab aloqador bo`lmagan sabab. «upanishada»da deyarli har qanday hodisa harakat va qarama-qarshilik nuqtayi nazaridan qaraladi. braxman …

5 / 13

r. manbalarga ko`ra, zardo`sht, eramizdan avvalgi vi asrning birinchi yarmida yashagan. lekin uning tarixiy yoki afsonoviy shaxs ekanli haqida aniq bir to`xtamga kelingan yo`q. u o`zini payg`ambar deb e`lon qilgan. lekin uning payg`ambarligi ilohiy asosga ega. ya`ni bu haqiqat ilohiy kitoblarda o`z tasdig`ini to’magan. keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar shuni ko`rsatmoqdaki, bu ta`limot vatanimiz hududida, xususan, xorazm zaminida paydo bo`lgan. u o`z davrida xalqni ezgulik va adolat g`oyalariga da`vat etish, hayotbaxsh an`analarni shakllantirish, dehqonchilik va shahar madaniyatini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega bo`lgan, uning g`oyalari bilan bog`liq qadriyatlar bugungi kungacha yashab kelmoqda va xalqimiz turmush tarzining o`ziga xos xususiyatlarini belgilashda ulkan qimmat kasb etmoqda. zardushtiylikning bosh kitobi «avesto»dir. unda qadimgi xalqlarning dunyo to`g`risidagi tasavvurlari, o`ziga xos qadriyat va urf-odatlari aks etgan. unda olamning azaliy qarama-qarshi kuchlari-yaxshilik va yomonlik, yorug`lik va zulmat, issiqlik va sovuqliq, hayot va o`lim borasidagi qarashlar o`z ifodasini topgan. «avesto»da, shuningdek, tabiat falsafasi, tarix, etika, tibbiyotga oid ma`lumotlar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qadimgi sharq falsafasi" haqida

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharq falsafasining vujudga kelishi va xususiyatlari. 2. qadimgi hindiston, xitoy va markaziy osiyoda falsafiy qarashlar. 3. o'rta asr sharq falsafasi rivojlanishining umumiy belgilar. 4. o'rta asr sharq falsafasi. markaziy osiyo falsafasi. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. sharq qadimiy madaniya o`chog`i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta`riflanmagan. g`arb madaniyati tarixini o`rganishjarayonida ovrupasentrizm nazariyasi og`ib ketish g`ayriilmiy bo`lgani kabi, masalaning sharq bilan bog`lik jihatinin tahlil etganda ham osiyosentrizm g`oyalari ta`siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqninng o`ziga xosligi, unga mansub bo`lgan madaniy tara...

Bu fayl PDF formatida 13 sahifadan iborat (499,1 KB). "qadimgi sharq falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qadimgi sharq falsafasi PDF 13 sahifa Bepul yuklash Telegram