sharq falsafasi

PPTX 41 pages 3.6 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

yoshlardagi ishsizlik muammosi mavzu: falsafiy tafakkur tarixi taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1.qadimgi sharq; misr, bobil, hindiston, markaziy osiyo va xitoyda falsafiy ta’limotlar. 2.islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti. 3.ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. 4. sharq mutafakkirlari abu rayhon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sinoning falsafiy qarashlari. 5. ilk o‘rta asrda tasavvuf va islom iloxiyotshunoslik maktablari ta’limotlari. 6.temuriylar sulolasi davri. abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm g‘oyalari. 7.xlx asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg‘or falsafiy,ijtimoiy-siyosiy fikrlar. xx-xxi asr o‘zbek falsafasi. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko`pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o’tmishini, misr, bobil va insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo`lgan shumer davrlarini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o`ziga xosligi, boshqarish va iqtisodiy jarayonlarning muayyan tarzda namoyon bo`lishi bilan tavsiflanadi. biz bugun o‘sha davrlardagi falsafiy dunyoqarash, qadimgi ajdodlarimizning fikr-mulohazalari, o`ziga xos ta’limotlarining asosiy tamoyillari bilan yaqinroq …

2 / 41

ni, ikkinchi yo`nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog`liq bo`lganini ko`rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o`rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu – o‘sha davr uchun tabiiy hol edi, ya’ni u – davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo`lsa-da, aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izohlanishiga sabab bo`lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo`lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. shu bilan birga, odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko’nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o’sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham yo`q edi. bu – o’sha davrlardan qolgan yozma manbalarda, xususan, «xo’jayinning o`z quli bilan hayotining mazmuni haqida suhbati», «arfist qo`shig`i», (qadimgi misrning o'rta podsholik davrida yaratilgan va keyingi asrlarda …

3 / 41

i barcha sivilizatsiyalarga xos deyish mumkin. yaxudiylik dini. o’sha davrda eng qadimgi sharq xalqlaridan biri yaxudiylarning milliy mafkurasi — iudaviylik shakllana boshlagan. bu din, asosan, ana shu millatga mansub kishilar o`rtasida yoyilgan bo`lib, eramizdan avvalgi ikki minginchi yillar boshida falastinda vujudga kelgan. «zabur» va «tavrot» kabi muqaddas kitoblar bu dinning asosiy manbalaridan hisoblanadi. yaxudiylik yaxudiy va falastin xalqlarining ba’zi e`tiqodlarini o`zida aks ettirgan dindir. eramizdan avvalgi x-vi asrlarda yaxudiylik monoteistik (yakka xudolikka ishonish) dinga aylanib, olamni yaratuvchi yaxve xudosiga e`tiqod qilish uning asosiy tamoyili hisoblangan. bu dinda muso alayhissalom — payg`ambar, «tavrot» xudo tomonidan unga yuborilgan ilohiy kitob ekani, qiyomat kunida barcha birdek tirilishi, jannat va do`zaxning mavjudligi, gunohkorlar jazosiz qolmasligi, savobli ishlarni qilganlar u dunyoda rag`batlantirilishlari haqidagi qarashlar ilgari surilgan. xindiston falsafasi. qadimgi hindiston ham insoniyat madaniyatining beshiklaridan biridir. unga xos dastlabki ta’limotlar yozma manba — «veda»larda o`z aksini topgan. «veda»lar eramizdan bir yarim ming yil oldin yozilgan bo`lib, …

4 / 41

licha falsafiy qarashlar maxsulidir. «upanishadalar»dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o`rab turgan borliq, uning hayotdagi o`rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruhiyatining mohiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq me’yorlari haqidadir. falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. qadimgi xind falsafiy maktablar ikki guruhga bo`linadi. xindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sankxya, yoga, vaysheshika, n’yaya va mimansa — astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. ushbu maktablarning tarafdorlari «veda»ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. chorvaka-lokayata, buddizm va jaynizm — nastika guruhiga kiradi. chorvaka-lokayata tarafdorlari materialistik ta’limotni ilgari surganlari uchun «veda»ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» haqiqiy bilim bermaydi, deb ta’kidlashadi. buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar bo`lishiga qaramay, ular ham «veda»ning muqaddasligini tan olmagan. qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o`ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o`rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xo’jalik shakli …

5 / 41

u hududda milliy g`oyalar majmui, millatning mafkurasi sifatida odamlarning ma’naviy ongi va qiyofasi shakllanishiga ta’sir ko`rsatgan. u hozirgi xitoyda ham o`zining muayyan ahamiyatini saqlab qolgan. konfutsiy (551-479) konfutsiy fikricha, olamni osmon boshqaradi. osmon irodasi — taqdirdir. biz yashab turgan olam, undagi tartib osmon hukmdori tomonidan yuborilgan. jamiyat hayotidagi tartibga qattiq amal qilish talab etiladi. tartib, konfutsiy nuqtai nazariga ko`ra, ilohiy mazmunga ega va uning mohiyatini «li» tushunchasi belgilaydi. u, ya’ni tartib dunyoning mohiyatini aks ettiradi. binobarin, jamiyatdagi barcha harakatlar unga binoan amalga oshishi lozim. tartib — insoniyat jamoasining eng oliy hayotiy qadriyatlaridan biridir. konfutsiyning ta’kidlashicha, shaxs faqat o`zi uchun emas balki jamiyat uchun ham yashashi kerak. konfunsiy ta’limotida insonning hayotdagi ijtimoiy o`rni nihoyatda ulug`, u o`ziga ravo ko’rmagan narsani boshqalarga ham ravo ko’rmasligi, o`ziga ravo ko`rgan narsani boshqalariga ham ravo ko’rishi lozim. qadimgi xitoyning ko`zga ko`ringan faylasuflaridan biri lao-szidir (vi-v asrlar). uning ta’limotiga ko`ra, olam, jamiyat va inson hayoti dao …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq falsafasi"

yoshlardagi ishsizlik muammosi mavzu: falsafiy tafakkur tarixi taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1.qadimgi sharq; misr, bobil, hindiston, markaziy osiyo va xitoyda falsafiy ta’limotlar. 2.islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti. 3.ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. 4. sharq mutafakkirlari abu rayhon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sinoning falsafiy qarashlari. 5. ilk o‘rta asrda tasavvuf va islom iloxiyotshunoslik maktablari ta’limotlari. 6.temuriylar sulolasi davri. abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm g‘oyalari. 7.xlx asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg‘or falsafiy,ijtimoiy-siyosiy fikrlar. xx-xxi asr o‘zbek falsafasi. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko`pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o’tmi...

This file contains 41 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq falsafasi PPTX 41 pages Free download Telegram