qadimgi sharq va g‘arb falsafasi

PPTX 13 pages 672.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 672.9 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli 1.qadimgi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi, rivojlanishining umumiy qonuniyatlari va farqlari. qadimgi janubiy sharq (hindiston) va shimoliy sharq (xitoy) falsafasining mohiyati, axloqiy g`oyalarining yoshlar tarbiyasidagi o’rni. 2.”avesto” muqaddas manbasida olamning tuzilishi, shaxs tarbiyasiga oid g’oyalarning hozirgi davrdagi ahamiyati. 3. o‘rta asrlarda sharq va g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. al-farg‘oniy, al xorazmiy, al-beruniyning tabiiy-ilmiy, axloqiy, siyosiy qarashlarining mohiyati va hozirgi davrdagi ahamiyati. 4.tasavvuf falsafasida olam va odam haqidagi qarashlarning mohiyati. yu. hamadoniy, a.yassaviy, b. haqshbandiy axloqiy ta’limotining shaxsning ma’naviy kamolotga erishishdagi o’rni. xix-xx asrda jadidizmning rivojlanishidagi ijtimoiy tarixiy sharoitlar. 5.ma’rifatparvarlik g’oyalarining yoshlar ijtimoiy faolligini oshirishdagi roli. 6.xx-xxi asr o‘zbek falsafasining barqaroror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ijtimoiy ahamiyati. 2-mavzu. sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko‘pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o‘tmishini, insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo‘lganini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o‘ziga …

2 / 13

mgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid qarashlar birmuncha rivoj topgan. tabiiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yuzaga kelishi ikki yo‘nalishda borgan. birinchi yo‘nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog‘liq ekanini, ikkinchi yo‘nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog‘liq bo‘lganini ko‘rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o‘rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo‘lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat ediki, ularda, bir tomondan, xudolarga ishonch, ilohiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko‘rsatadigan ta’sirini mutlaqlashtirish xususiyati ustuvor bo‘lgan bo‘lsa. ikkinchi tomondan, afsona va rivoyatlar tarzida bo‘lsada, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan umuman, bunday xususiyatni, qadim zamondagi barcha sivilizatsiyalarga xos deyish mumkin. hindiston falsafasi. …

3 / 13

balarda ham o‘z aksini topgan. “upanishadalar” sirli bilim degan ma’noni anglatib, “veda”larning falsafiy qismini tashkil etadi. “upanishadalar” yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo‘lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar mahsulidir. “upanishadalar”dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o‘rab turgan borliq, uning hayotdagi o‘rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruhiyatining mohiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq meyorlari haqidadir. falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. 4 qadimgi hind falsafiy maktablari ikki guruhga bo‘linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sankxya, yoga, vaysheshika, n’yaya va mimansa — astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. astika maktablarning tarafdorlari “veda”ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. nastika ya`ni chorvaka-lokayata tarafdorlari materialistik ta’limotni ilgari surganlari uchun “veda”ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, “veda” haqiqiy bilim bermaydi, olam sababiyat orqali …

4 / 13

ai nazariga ko‘ra, ilohiy mazmunga ega va uning mohiyatini “li” tushunchasi belgilaydi. tartib — insoniyat jamoasining eng oliy hayotiy qadriyatlaridan biridir. konfutsiyning ta’kidlashicha, shaxs faqat o‘zi uchun emas, balki jamiyat uchun ham yashashi kerak. konfutsiy ta’limotida insonning hayotdagi ijtimoiy o‘rni nihoyatda ulug‘, u o‘ziga ravo ko‘rmagan narsani boshqalarga ham ravo ko‘rmasligi, o‘ziga ravo ko‘rgan narsani boshqalarga ham ravo ko‘rishi lozim. konfutsiyning qarashlari keyinchalik jahon falsafasida axloqiy tamoyillar rivojida, adolat, birodarlik, erkinlik g‘oyalari takomilida muhim o‘rin tutgan. bu ta’limot xitoyda ikki ming yil davomida davlat dini darajasiga ko‘tarilgan va xalq hayotida muhim ahamiyat kasb etgan. qadimgi xitoy faylasuflaridan biri lao-szidir uning ta’limotiga ko‘ra, olam, jamiyat va inson hayoti dao qonuniga bo‘ysunmog‘i lozim. dao qonuni — tabiatning yashash qonunidir, undagi rang-baranglik kurashi va uyg‘unligi abadiyligining e’tirof etilishidir. bu qonunga ko‘ra, “si”, ya’ni beshta unsur — olov, suv, havo, yer va yog‘och yoki metall olamdagi barcha jismlar asosini tashkil etadi hamda ularning yuzaga …

5 / 13

iyo mamlakatlarini aleksandr makedonskiy zabt etgach, 12 ming qaramol terisiga tillo harflar bilan bitilgan ushbu nodir to’plamni yunonistonga olib ketadi. zardushtiylik ta‘limotining markaziy g’oyasi olam bilan odam o’rtasidagi aloqadorlik jarayoni tahliliga qaratilganligi edi. bu ta‘limotga ko’ra, olam borlig’i odam borlig’i bilan bevosita aloqador. odamzod tuproqda vujudga kelib, tuproqqa qaytishi lozim, degan nuqtai nazar zardushtiylik ta‘limotidagi eng muhim g’oyalardan biridir. zardushtiylik ta‘limotiga ko’ra, olam biri-ikkinchisiga qarama-qarshi kuchlar, xususan yaxshilik bilan yomonlik, rostlik bilan yolg’on, yorug’lik bilan zulmat orasidagi kurashga asoslangan. ijtimoiy munosabatlar taraqqiyoti natijasida zardushtiylik ta‘limoti zaminida vujudga kelgan moniy ta‘limotidir. moniy ta‘limotining asoschisi o’sha davrning yirik bilimdoni moniy ibn fatak (216-276) yillarida o’zining qarashlarini targ’ib qilishga erishgan. moniy ta‘limoti zardushtiylikning yaxshilik va yomonlik ta‘limotiga asoslangan, keng xalq ommasi manfaatiga mos kelar edi. shuning uchun o’sha davrdagi xukmron mafkuraning noroziligiga duchor bo’ldi, va xukmron ruhoniylar tomonidan qoralanib, uning asoschisi moniy jazolandi. xullas, eron va turonda qadamiy madaniyat markazlaridan biri bo’lib, bu …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq va g‘arb falsafasi"

falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli 1.qadimgi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi, rivojlanishining umumiy qonuniyatlari va farqlari. qadimgi janubiy sharq (hindiston) va shimoliy sharq (xitoy) falsafasining mohiyati, axloqiy g`oyalarining yoshlar tarbiyasidagi o’rni. 2.”avesto” muqaddas manbasida olamning tuzilishi, shaxs tarbiyasiga oid g’oyalarning hozirgi davrdagi ahamiyati. 3. o‘rta asrlarda sharq va g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. al-farg‘oniy, al xorazmiy, al-beruniyning tabiiy-ilmiy, axloqiy, siyosiy qarashlarining mohiyati va hozirgi davrdagi ahamiyati. 4.tasavvuf falsafasida olam va odam haqidagi qarashlarning mohiyati. yu. hamadoniy, a.yassaviy, b. haqshbandiy axloqiy ta’limotining shaxsning ma’naviy kamolotga erishishdagi o’rni. xix-xx asrda jadidiz...

This file contains 13 pages in PPTX format (672.9 KB). To download "qadimgi sharq va g‘arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq va g‘arb falsafasi PPTX 13 pages Free download Telegram