sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli

DOC 27 pages 258,5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 258,5 KB

Fayl turi DOC

Pages 27

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

2-mavzu. sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli. reja: 1.qadimgi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi, rivojlanishining umumiy qonuniyatlari va farqlari. qadimgi janubiy sharq (hindiston) va shimoliy sharq (xitoy) falsafasining mohiyati, axloqiy g`oyalarining yoshlar tarbiyasidagi o’rni. 2.”avesto” muqaddas manbasida olamning tuzilishi, shaxs tarbiyasiga oid g’oyalarning hozirgi davrdagi ahamiyati. 3. o‘rta asrlarda sharq va g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. al-farg‘oniy, al xorazmiy, al-beruniyning tabiiy-ilmiy, axloqiy, siyosiy qarashlarining mohiyati va hozirgi davrdagi ahamiyati. 4.tasavvuf falsafasida olam va odam haqidagi qarashlarning mohiyati. yu. hamadoniy, a.yassaviy, b. haqshbandiy axloqiy ta’limotining shaxsning ma’naviy kamolotga erishishdagi o’rni. xix-xx asrda jadidizmning rivojlanishidagi ijtimoiy tarixiy sharoitlar. 5.ma’rifatparvarlik g’oyalarining yoshlar ijtimoiy faolligini oshirishdagi roli. 6.xx-xxi asr o‘zbek falsafasining barqaroror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ijtimoiy ahamiyati. tayanch tushunchalar: ,falsafa tarixi, qadimgi davr falsafasi, qadimgi misr falsafasi, qadimgi qadimgi hind va xitoy falsafasi,qadimgi, eron va turon falsafasi, islom falsafasi, o‘rta asrlar sharq falsafasi, o‘yg‘onish davri sharq falsafasi, yangi davr sharq falsafasi, o‘zbek …

2 / 27

m iz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasi quchog‘ida voyaga yetgani va uning qadriyatlarini o‘zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta’sir ko‘rsatganini doimo esda tutish darkor. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko‘pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o‘tmishini, misr, bobil yea insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo‘lgan shumer davrlarini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o‘ziga xosligi, boshqarish va iqtisodiy jarayonlarning muayyan tarzda namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi. ushbu madaniyat o‘choqlari haqida maktab ta’limi jarayonida “eng qadimgi tarix” darsliklari orqali ma’lumot berilgan. zukko talabalar o‘sha davrlarda qanday siyosiy jarayonlar kechgani, qanday podsholik va imperiyalar bo‘lganini yaxshi biladi. biz bugun o‘sha davrlardagi falsafiy dunyoqarash, qadimgi ajdodlarimizning fikr-mulohazalari, o‘ziga xos ta’limotlarining asosiy tamoyillari bilan yaqinroq tanishmoqchimiz. ko‘hna sharq sivilizatsiyasining beshiklaridan biri bo‘lgan misr, qadimgi zamonda ilk o‘troq hayot va o‘ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi bo‘ylaridagi madaniyat dunyo olimlari diqqatini tortib keladi. qadimgi misr va bobil falsafasi. …

3 / 27

, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu — o‘sha davr uchun tabiiy hol edi, ya’ni u — davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo‘lsa-da, aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izox,lanishiga sabab bo‘lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo‘lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. shu bilan birga,odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko‘nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o‘sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham yo‘q edi. bu — o‘sha davrlardan qolgan yozma manbalarda, xususan, “xo‘jayinning o‘z quli bilan hayotining mazmuni haqida suhbati”, “arfist qo‘shig‘i” , “o‘z hayotidan hafsalasi pir bo‘lgan kishining o‘z joni bilan suhbati” kabi bitiklarda yaqqol namoyon bo‘lgan. ularda hayotning, umrning mazmuni, o‘sha davrdagi odamlargaxos tuyg‘ular bayon qilingan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat …

4 / 27

a nafosatiga oid fikrlari aks etgan. “veda”lar bizgacha to‘rtta to‘plam (samxitlar) shaklida yetib kelgan. bular — “rigveda”, “samaveda”, “yajurveda”, “adxarvaveda”dir. hind falsafasi asoslari “upanishadalar” nomi bilan mashhur bo‘lgan manbalarda ham o‘z aksini topgan. “upanishadalar” sirli bilim degan ma’noni anglatib, “veda”larning falsafiy qismini tashkil etadi. “upanishadalar” yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo‘lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar mahsulidir. “upanishadalar”dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o‘rab turgan borlik, uning hayotdagi o‘rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruhiyatining mohiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq meyorlari haqidadi.?falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. qadimgi hind falsafiy maktablari ikki guruhga bo‘linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sankxya, yoga, vaysheshika, n’yaya va mimansa — astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. ushbu maktablarning tarafdorlari “veda”ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. …

5 / 27

ular kuyidagilardir: moddiy sabab, yaratuvchi sabab, aloqador bulmagan sabab. bu falsafiy maktab haqida buyuk bobokalonimiz abu rayhon beruniy “hindiston” asarida atroflicha fikr yuritgan qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o‘ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o‘rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xo‘jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii ayerda esa urushlar natijasida davlat chjou qabilasining qo‘liga o‘tgan. bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii ayergacha davom etgan. bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash hukmronlik qilgan. u olam va tabiatning paydo bo‘lishini o‘ziga xos tarzda tushuntirgan va dunyoviy bilimlar rivojiga o‘z ta’sirini o‘tkazgan. bunday ruxdagi falsafiy g‘oyalar ayniqsa qadimgi xitoy donishmandi konfutsiy (551—479) ijodida yaqqol aks etgan. uning “hikmatlari” , ya’ni aforizmlari juda mashxur. konfutsiy ta’limotida umuminsoniy qadriyatlarning xitoy xalqi turmush tarzida o‘ziga xos tarzda namoyon bo‘lishi, bu xalqqa xos ma’naviy mezonlar aks etgan. bu ta’limot bir necha asrlar davomida ushbu hududda milliy g‘oyalar majmui, millatning mafkurasi sifatida odamlarning ma’naviy …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli"

2-mavzu. sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli. reja: 1.qadimgi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi, rivojlanishining umumiy qonuniyatlari va farqlari. qadimgi janubiy sharq (hindiston) va shimoliy sharq (xitoy) falsafasining mohiyati, axloqiy g`oyalarining yoshlar tarbiyasidagi o’rni. 2.”avesto” muqaddas manbasida olamning tuzilishi, shaxs tarbiyasiga oid g’oyalarning hozirgi davrdagi ahamiyati. 3. o‘rta asrlarda sharq va g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. al-farg‘oniy, al xorazmiy, al-beruniyning tabiiy-ilmiy, axloqiy, siyosiy qarashlarining mohiyati va hozirgi davrdagi ahamiyati. 4.tasavvuf falsafasida olam va odam haqidagi qarashlarning mohiyati. yu. hamadoniy, a.yassaviy, b. haqshbandiy axloqiy ta’limotining shaxsning ma’naviy kamolotga eris...

This file contains 27 pages in DOC format (258,5 KB). To download "sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq falsafasining mohiyati va… DOC 27 pages Free download Telegram