falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi

DOCX 28 pages 86,7 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 86,7 KB

Fayl turi DOCX

Pages 28

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

2-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi. 2. qadimgi hindistonda olam va odamning kelib chiqishi, ularning o‘zaro munosabati borasidagi falsafiy qarashlarning rivojlanishi. 3. “avesto” qadimgi davrda markaziy osiyoda rivojlangan inson, tabiat, jamiyat va davlatchilik haqidagi falsafiy g‘oyalar. 4. xitoy falsafiy ta’limotlari: daochilik, konfutsiychilik, moizm, legizm . 5. islom falsafasining vujudga kelishi. ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uyg‘onish davri. 6. temuriylar davrida ilm-fan taraqqiyoti. 7. yangi davr sharq tasavvufi. xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg‘or falsafiy, ijtimoiy-siyosiy fikrlar. 8. o‘zbekistonda falsafiy fikrlar rivoji. o‘zbekistonda ajdodlar me’rosini tiklash va ularni jahonda keng ommalashtirish borasidagi islohotlarning mazmun-mohiyati. tayanch tushunchalar: ,falsafa tarixi, qadimgi davr falsafasi, qadimgi misr falsafasi, qadimgi hind va xitoy falsafasi, qadimgi eron va turon falsafasi, sharq falsafasi, islom falsafasi, o‘rta asrlar sharq falsafasi, uyg‘onish davri sharq falsafasi, yangi davr sharq falsafasi, o‘zbek falsafasi. sharq – …

2 / 28

kan ta’sir ko‘rsatganini doimo esda tutish darkor. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko‘pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o‘tmishini, misr, bobil yea insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo‘lgan shumer davrlarini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o‘ziga xosligi, boshqarish va iqtisodiy jarayonlarning muayyan tarzda namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi. ushbu madaniyat o‘choqlari haqida maktab ta’limi jarayonida “eng qadimgi tarix” darsliklari orqali ma’lumot berilgan. zukko talabalar o‘sha davrlarda qanday siyosiy jarayonlar kechgani, qanday podsholik va imperiyalar bo‘lganini yaxshi biladi. biz bugun o‘sha davrlardagi falsafiy dunyoqarash, qadimgi ajdodlarimizning fikr-mulohazalari, o‘ziga xos ta’limotlarining asosiy tamoyillari bilan yaqinroq tanishmoqchimiz. ko‘hna sharq sivilizatsiyasining beshiklaridan biri bo‘lgan misr, qadimgi zamonda ilk o‘troq hayot va o‘ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi bo‘ylaridagi madaniyat dunyo olimlari diqqatini tortib keladi. qadimgi misr va bobil falsafasi. eramizdan avvalgi to‘rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, …

3 / 28

oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo‘lsa-da, aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izox,lanishiga sabab bo‘lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bo‘lgan odamzod, albatta, tevarak atrofdagi voqea-hodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hol edi. shu bilan birga,odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko‘nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o‘sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham yo‘q edi. bu — o‘sha davrlardan qolgan yozma manbalarda, xususan, “xo‘jayinning o‘z quli bilan hayotining mazmuni haqida suhbati”, “arfist qo‘shig‘i” , “o‘z hayotidan hafsalasi pir bo‘lgan kishining o‘z joni bilan suhbati” kabi bitiklarda yaqqol namoyon bo‘lgan. ularda hayotning, umrning mazmuni, o‘sha davrdagi odamlargaxos tuyg‘ular bayon qilingan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat ediki, ularda, bir tomondan, xudolarga ishonch, ilohiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko‘rsatadigan ta’sirini mutlaqlashtirish xususiyati ustuvor bo‘lgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, afsona va rivoyatlar tarzida …

4 / 28

rvaveda”dir. hind falsafasi asoslari “upanishadalar” nomi bilan mashhur bo‘lgan manbalarda ham o‘z aksini topgan. “upanishadalar” sirli bilim degan ma’noni anglatib, “veda”larning falsafiy qismini tashkil etadi. “upanishadalar” yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo‘lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar mahsulidir. “upanishadalar”dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o‘rab turgan borlik, uning hayotdagi o‘rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruhiyatining mohiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq meyorlari haqidadi.?falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. qadimgi hind falsafiy maktablari ikki guruhga bo‘linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sankxya, yoga, vaysheshika, n’yaya va mimansa — astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablar. ushbu maktablarning tarafdorlari “veda”ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. chorvaka-lokayata, buddizm va jaynizm — nastika guruhiga kiradi. chorvaka-lokayata tarafdorlari materialistik ta’limotni ilgari surganlari uchun “veda”ning muqaddasligini tan olishmaydi …

5 / 28

asarida atroflicha fikr yuritgan qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o‘ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o‘rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xo‘jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii ayerda esa urushlar natijasida davlat chjou qabilasining qo‘liga o‘tgan. bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii ayergacha davom etgan. bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash hukmronlik qilgan. u olam va tabiatning paydo bo‘lishini o‘ziga xos tarzda tushuntirgan va dunyoviy bilimlar rivojiga o‘z ta’sirini o‘tkazgan. bunday ruxdagi falsafiy g‘oyalar ayniqsa qadimgi xitoy donishmandi konfutsiy (551—479) ijodida yaqqol aks etgan. uning “hikmatlari” , ya’ni aforizmlari juda mashxur. konfutsiy ta’limotida umuminsoniy qadriyatlarning xitoy xalqi turmush tarzida o‘ziga xos tarzda namoyon bo‘lishi, bu xalqqa xos ma’naviy mezonlar aks etgan. bu ta’limot bir necha asrlar davomida ushbu hududda milliy g‘oyalar majmui, millatning mafkurasi sifatida odamlarning ma’naviy ongi va qiyofasi shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan. u hozirgi xitoyda ham o‘zining muayyan ahamiyatini saqlab qolgan. konfutsiy fikricha. olamni osmon …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi"

2-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi. 2. qadimgi hindistonda olam va odamning kelib chiqishi, ularning o‘zaro munosabati borasidagi falsafiy qarashlarning rivojlanishi. 3. “avesto” qadimgi davrda markaziy osiyoda rivojlangan inson, tabiat, jamiyat va davlatchilik haqidagi falsafiy g‘oyalar. 4. xitoy falsafiy ta’limotlari: daochilik, konfutsiychilik, moizm, legizm . 5. islom falsafasining vujudga kelishi. ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uyg‘onish davri. 6. temuriylar davrida ilm-fan taraqqiyoti. 7. yangi davr sharq tasavvufi. xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg‘or falsafiy, ijtimoiy-siyosiy fikrlar. 8. o‘zbekistonda falsafiy fikrlar rivoji. o‘zbekistonda ...

This file contains 28 pages in DOCX format (86,7 KB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyot bo… DOCX 28 pages Free download Telegram