falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi

PPTX 29 pages 4.8 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharq falsafasi va uning milliy yo‘nalishlari. 2. qadimgi misr va bobil falsafasi. qadimgi hindiston falsafasi. qadimgi xitoy falsafasi. 3. o‘zbekiston hududidagi qadimgi falsafiy qarashlar. zardushtiylik ta’limoti. 4. arab xalifaligi va islom falsafasi. 5. tasavvuf va uning tariqatlari. amir temur va temuriylar davri falsafasi. bobur va boburiylar davri falsafasi. 6. temuriylardan keyingi ijtimoiy jarayonlar va falsafiy tafakkur. 7. xix asr oxiri va xx asr boshidagi falsafiy tafakkur shakllari 2 sharq qadimiy madaniyat o‘chog‘i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. zero, sharqning o‘ziga xosligi, unga mansub bolgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo‘shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko‘pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o‘tmishini, misr, bobil va insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizatsiyalaridan biri bo‘lgan shumer davrlarini, qadimgi xitoy va hindiston diyorida yashagan xalqlarning ma’naviy merosini esga oladi. …

2 / 29

i tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bogliq ekanini; ikkinchi yo‘nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bogliq bo’lganini kolsatadi. 6 birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, olganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu — o‘sha davr uchun tabiiy hoi edi, ya’ni u — davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hoi tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bolsa-da, aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izohlanishiga sabab bolgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda ojiz bolgan odamzod, albatta, tevarak-atrofdagi voqeahodisalarni mifologik izohlashi tabiiy bir hoi edi. shu bilan birga, odamning mavjudlik xossalarini va olam qonuniyatlarini ilmiy tushunish ko‘nikmasi hali shakllanib ulgurmagan o‘sha qadim zamonlarda, afsona hamda rivoyatlarga asoslanib fikr yuritmaslikning imkoni ham yo‘q edi. bu — o‘sha davrlardan qolgan yozma manbalarda, xususan, «xo‘jayinning o‘z quli bilan hayotining mazmuni haqida suhbati», «mug'anniyning qo‘shig‘i», « …

3 / 29

orat, bxagadvita. xx asrda yashab ijod etgan hind faylasufi aurobindo gxoshning ta’kidlashicha, “maxobxorot”-yakka, indivudual ong emas, milliy ong ijodi, xalqning o‘zi to‘g‘risida yozgan poemasidir”1, - degan edi. qadimgi hind falsafasi shakllanish davri to‘rtga bo‘linadi. 1.vedalar davri (er.avv.1500 – 600 y.). bu davr oriylarning joylashishi va ular madaniyatining yoyilishi, “o‘rmondagi universitetlar”ning paydo bo‘lishi davri. 2.epik davr (er.avv. 600- 200y.) – ilk upanishaddan darshanlar yoki falsafiy sistemalargacha bo‘lgan davr. bu davrda buddizm, jaynizm va boshqa ko‘plab diniy ta’limotlar paydo bo‘ladi. 3. sutra davri (er.avv. 200 y.- eramizning ikkinchi asri boshlarigacha) –qisqa va umumlashgan falsafiy ta’limotlar davri. 4. sxolastik davr (eramizning ikkinchi asridan boshlanadi). u mohiyatan avvalgi davrga o‘xshab ketadi. 8 9 qadimgi hind falsafiy maktablar ikki guruhga bo‘linadi. hindistonlik faylasuflar bu guruhlarni astika va nastika deb ataydi. vedanta, sankxya, yoga, vaysheshika, nyaya va mimansa — astika guruhiga kiruvchi falsafiy maktablardir. ushbu maktablarning tarafdorlari «veda»ning muqaddasligini tan olib, birdan bir haqiqat undagina ifodalangan, …

4 / 29

ador bolmagan sabab. bu falsafiy maktab haqida buyuk bobokalonimiz abu rayhon beruniy «hindiston» asarida atroflicha fikr yuritgan. vedalar hind-aryan uygarlığının eng qadimgi adabiy rekordi va hindistonning eng muqaddas kitoblari hisoblanadi. ular hind o’qitmalarining asl nusxalari bo'lib, hayotning hamma sohalarini qamrab olgan ma'naviy bilimlarni o'z ichiga oladi. vedik adabiyotining falsafiy asoslari vaqt sinovidan o'tgan va vedalar hinduizmning barcha tomonlari uchun eng oliy diniy hokimiyatni tashkil qiladi va umuman insoniyat uchun hurmatga sazovor bo'lgan donishmandidir. “veda” so'zi donolik, bilim yoki tuyulganlikni anglatadi va inson nutqida xudolarning tilini targ'ib qilishga xizmat qiladi. vedalarning qonunlari hindistonning ijtimoiy, huquqiy, ichki va diniy urf-odatlarini bugungi kungacha boshqargan. hindlarning tug’ilishida, turmushida, o’limida va hokazo barcha majburiy vazifalari vedic marosimlarini boshqaradi. 11 qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o‘ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o‘rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xo‘jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii asrda esa, urushlar natijasida davlat chjou qabilasining …

5 / 29

utsiyning ta’kidlashicha, shaxs faqat o‘zi uchun emas, balki jamiyat uchun ham yashashi kerak. konfutsiy ta’limotida insonning hayotdagi ijtimoiy o ln i nihoyatda ulug‘, u o‘ziga ravo kolmagan narsani boshqalarga ham ravo kolmasligi,o‘ziga ravo kolgan narsani boshqalariga ham ravo kolishi lozim. 12 qadimgi xitoyning buyuk donishmandi, bundan 2500 yil avval yashagan va ijod qilgan konfutsiy “konfutsiychilik “ deb ataluvchi axloqiy-siyosiy bilimlar ta’limotini ishlab chiqqan. bu ta’limotning mazmun-mohiyatini insonning tabiiy axloq-odobini takomillashtirilish, davlatni boshqarish haqida ma’lumotlar berilgan. konfutsiy ta’limotida hukmdor va quyi qatlam vakillari o’rtasidagi munosabatlar, jamiyatdagi tinchlik va osoyishtalik, nafosatshunoslik qoidalari haqida ma’lumotlar berilgan. konfutsiy uchun eng muhimi bu insonning axloqi va tarbiyasi, bunda quyidagi beshta tushuncha alohida o’rin tutadi: 仁 (ren) insonga bo’lgan muhabbat 义 (yi) ma’suliyat 礼 (li) xulq-atvor me’yorlari 智 (zhi) bilimlar 信 (xin) ishonch “四书” “to’rt devon” esa konfutsiy “hikmatlari”dan tashqari “大学” “buyuk ta'limot” “中庸” “bilim o’chog’i” “论语” “suhbat va mulohazalar kitobi” “孟子” …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi"

falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharq falsafasi va uning milliy yo‘nalishlari. 2. qadimgi misr va bobil falsafasi. qadimgi hindiston falsafasi. qadimgi xitoy falsafasi. 3. o‘zbekiston hududidagi qadimgi falsafiy qarashlar. zardushtiylik ta’limoti. 4. arab xalifaligi va islom falsafasi. 5. tasavvuf va uning tariqatlari. amir temur va temuriylar davri falsafasi. bobur va boburiylar davri falsafasi. 6. temuriylardan keyingi ijtimoiy jarayonlar va falsafiy tafakkur. 7. xix asr oxiri va xx asr boshidagi falsafiy tafakkur shakllari 2 sharq qadimiy madaniyat o‘chog‘i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. zero, sharqning o‘ziga xosligi, unga mansub bolgan madaniy taraqqiyo...

This file contains 29 pages in PPTX format (4.8 MB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyot bo… PPTX 29 pages Free download Telegram