sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli

PPTX 42 sahifa 615,6 KB Bepul yuklash

42 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 615,6 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 42

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 42

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti “o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar” kafedrasi sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli (2 soat) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev 2 qadimi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari: falsafiy tafakkur sharqda ham, g‘arbda ham ijtimoiy ongning dastlabki shakli si- fatida mifologiya negizida vujudga келган. sharq va g‘arb fayla- suflari narsa va ho- disalarni o‘rganish, tushuntirishning o‘ziga xos metodlarini yarat- ganlar (dialektika, метафизика, маевтика ва ҳоказо). qadimgi sharq falsa- fasi ham g‘arb falsa- fasi ham yaxshilik va yomonlik, go‘zallik va xunuklik, adolat va adolatsizlik, do‘stlik va birodarlik, muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlik каби муаммоларнинг ечи мини излаган. sharq va g‘arb falsa- fasi sinfiy jamiyat va davlat paydo bo‘- lishi bilan ijtimoiy ong shakli sifatida шаклланган. sharq va g‘arb falsa- fasi umuminsoniy qadriyatlarga qarab mo‘ljal oladi (qan- day qilib yaxshi fikr- lash, yaxshi so‘zlash va yaxshi ish qilish kerak, degan savolga javob topishga …

2 / 42

akat qiladi. ko‘proq ilmiy metodologiyaga tayanadi. qadimgi g‘arb falsafiy ta’limotlarining birortasi keng tarqalgan dinlardan biriga aylanmadi. g‘arbda falsafiy kategoriyalar apparati mohiyat, miqdor, o‘rin, joy, holat, harakat va hokazolarlar bilan belgilanadi. dastlab ular haqida aristotelning “kategoriyalar” kitobida keltirilgan. asosiy e’tibor inson muammosiga qaratiladi; inson muammosi amaliyot, odamlarning hayot faoliyati, turmush tarzi nuqtai-nazaridan o‘rganiladi. insonning o‘zligi, odob-axloqi, hukmdorlarga, turli yoshdagi odamlarga, shuningdek, jamiyatdagi ijtimoiy holati turlicha bo‘lganlarning amaliy faoliyati bilan bog‘liq muammolar o‘rganiladi. din bilan o‘zaro aloqadorlikda rivojlanadi. falsafiy oqim falsafa sifatida ham, din sifatida ham namoyon bo‘ladi (braxmanizm, induizm, konfutsiychilik, zardo‘shtiylik ). sharqda o‘ziga xos falsafiy kategoriyalar apparati mavjud (in – ayollik, yan-erkaklik asosi, si – ularning birikmasi, sansara – jonning qayta gavdalanishi, axuramazda- yaxshilik, axriman - yovuzlik ). materiyaning tuzilishi haqidagi ta’limotdagi farqlar sharq g‘arb materiya – jonga “halaqit” beruvchi muayyan omil yoki shakl bilan birlikda yoki muayyan substansional asos. materiya – distkret tuzilishga ega. bunday qarash atomistika, deb atalib, …

3 / 42

kiy tabaqalanishi muammolari o‘rganilgan. qadimgi sharq falsafasi xususiyati belgisi sharq falsafasining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri dunyoviy, mantiqqa asoslangan bilimlarning diniy mifologik qarashlar bilan aralashgan holda namoyon bo‘lishidadir. qadimgi sharq falsafasining o‘ziga xos belgilaridan yana biri unda yakka shaxslarning individual fikrlariga nisbatan umumjamoa manfaatlarini aks ettiruvchi umumjamoa ruhining uctyvorlik qilishidir. iste’dodli shaxslar ana shu ruhning ajoyib ifodalovchilari bo‘lib, tarix sahnasiga ko‘tarilganlar. qadimgi hindiston falsafasi. qadimgi hindiston falsafasini davrlashtirish veda davri (mil. avv. xv - vi asrlar). vedalar (“bilimlar") – diniy-falsafiy yozmalar (traktatlar), hindistonga miloddan avvalgi xv asrdan so‘ng o‘rta osiyo, volga atrofi, erondan kelgan ariy qabilalari tomonidan yaratilgan. qadimgi hindiston falsafasini o‘rganuvchilar vedalarning oxirgi xulosaviy qismlari – upanishadalar (sanskritdan- o‘qituvchi oyog‘i ostida o‘tirish) - bilan juda qiziqishadi. upanishadalarda vedalarning falsafiy talqini beriladi. vedalarning tarkibiy qismlari • “muqaddas yozuv", diniy madhiyalar ("samxitlar"); • marosimlarning ta’rifi ("braxmanlar"), braxmanlar tomonidan yozilgan va ular tomonidan diniy marosimlarni o‘tkazishda foydalanilgan; • o‘rmon qalandarlari kitoblari ("aranyaklar"); • …

4 / 42

i bilan qadimgi hindiston falsafasining ontologiyasi. qadimgi hindiston falsafasining ontologiyasi xususiyatlari • qadimgi hindiston ontologiyasi (borliq haqidagi ta’limot) rita qonuniga asoslanadi kosmik evolyutsiya, sikllik, tartib va o‘zaro bog‘liqlik qonuni. • borliq va yo‘qlik braxma-koinotning (yaratuvchi xudo) nafas olishi va chiqarishi bilan bog‘lanadi.bitiye i nebitiye assotsiiruyutsya sootvetstvenno s vidoxom i vdoxom braxmi- kosmosa (boga-tvorsa). o‘z navbatida, braxma-koinot 100 kosmik hayot (8640000000 yer hayoti) yashaydi, shundan so‘ng u uladi va absolyut yo‘qlik yuzaga keladi, bu xolat 100 kosmik yil davom etadi – braxmaning yangi tug‘ilganicha. • cheksiz tarix - bu koinot (maxa man-vantara)ning va absolyut yo‘qlikning hayotining ketma-ketligida belgilanadi, ular xar 100 kosmik yilda almashishadi. braxmaning xar bir yangi tug‘ilishida hayot yana paydo bo‘laveradi, xar safar yanada mukammalroq shaklda. • olam o‘zaro bog‘liq. xar bir hodisa (inson xarakati, tabiat hodisasi) koinot hayotiga ta’sir etadi. rivojlanish, evolyutsiya maqsadi – material shakllarning doimiy almashinuvi orqali mukammal ruhga yetishish. qadumgi hindiston falsafasu veda"lar to‘rtta …

5 / 42

et va hodisalarning tashqi (ko‘rinadigan) xususiyatlarini (bilishning yevropa tipiga xos) emas, balki ongda bo‘layotgan jarayonlarni predmet va hodisalar olami bilan birgalikda o‘rganishdadir. • shuning uchun hind falsafasi uch xil ong turlarini ajratadi: "prak-riti"- material ong, "purusha"- toza ong (birlamchi energiya, undan olam va inson vujudga kelgan) va "mayya" – tushni anglash, sarob. • hind falsafasiga ko‘ra ongning xar bir turi real va o‘rganilishi kerak –hind falsafasi yevropa falsafasidan farq qilgan xolda faqat material ongni tan oladi va uzoq vaqt mobaynida (o.kontgacha) asl va asl emas borliq, mohiyat va xayolot masalalarini ko‘rib chiqmagan. hind falsafasida ruh masalasi. hind falsafasiga ko‘ra ruhning ikki asosi • atman- xudo braxmaning inson ruhidagi bo‘lagi. atman birinchi asosdir, u o‘zgarmaydi, doimiydir. • manas – insonning hayoti davomida paydo bo‘ladigan ruhi. manas doim rivojlanadi, inson xatti-harakatlaridan, shaxsiy tajribasidan, taqdiridan kelib chiqqan holda yuqori pog‘onalarga ko‘tariladi yoki yomonlashadi. sansara, karma, moksha i aximsaning umumiy tushunchasi sansara – abadiylik …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 42 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli" haqida

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti “o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar” kafedrasi sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli (2 soat) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev 2 qadimi sharq va g‘arb falsafasi vujudga kelishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari: falsafiy tafakkur sharqda ham, g‘arbda ham ijtimoiy ongning dastlabki shakli si- fatida mifologiya negizida vujudga келган. sharq va g‘arb fayla- suflari narsa va ho- disalarni o‘rganish, tushuntirishning o‘ziga xos metodlarini yarat- ganlar (dialektika, метафизика, маевтика ва ҳоказо). qadimgi sharq falsa- fasi ham g‘arb falsa- fasi ham yaxshilik va yomonlik, go‘zallik va xunuklik, adolat va adolatsizlik, do‘stlik va birodarlik, muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlik каби муаммоларнинг ечи мини излаган. sharq va...

Bu fayl PPTX formatida 42 sahifadan iborat (615,6 KB). "sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sharq falsafasining mohiyati va… PPTX 42 sahifa Bepul yuklash Telegram