falsafaning tarixiy tiplari

DOC 155.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403320322_44415.doc falsafaning tarixiy tiplari r e j a : 1. falsafiy dunyo qarash kurtaklari. 2. dastlabki falsafiy fikrlarning shakllanishi. 3. o’rta asrlar falsafasining teotsentrik xususiyati. 4. yangi zamon falsafasida ma‘rifatli inson siymosi. 5. hozirgi zamon falsafasi taraqqiyotining asosiy yo’nalishlari. 1. falsafiy dunyoqarash kurtaklari falsafa taraqqiyoti uzoq tarixga ega, uning kurtaklari milloddan ilgari 3000 yillarda paydo bo’la boshlagan. falsafaning kelib chiqishi to’g’risida asosan ikki xil qarash mavjuddir. bular mifologik va gnoseologik qarashlardir. mifologik qarash bo’yicha falsafa mifologiyaning taraqqiyoti natijasida kelib chiqqan. bu taraqqiyot natijasida voqelikning afsonaviy in‘ikosi, tasviri tushuncha bilan almashinadi. gnoseologik qarash bo’yicha falsafa mavjud bilimlarni umumlashtirish natijasida vujudga keladi. mifologik qarash tarafdorlari (g.v.f. gegel, f. koriford, a.s. losev va boshqalar) falsafaning mifologiyadan kelib chiqqanligini ta‘kidlaydilar. biroq mifologiyani falsafa uchun birdan-bir asos qilib olish to’g’ri emas, albatta. gnoseologik qarash namoyondalari (g.spenser, a.a.bogdanov va boshqa pozitivislar) falsafaning manbaini bilimda kradilar. bu to’g’ri, biroq falsafa faqat bilim asosida kelib chiqqani yo’q. falsafaning …

rni o’z ichiga oladi). falsafaning paydo bo’lishiga nazariy ongning paydo bo’lishi katta ahamiyatga ega bo’ldi. uning vujudga kelishida fanlarning taraqqiyoti muhim rin tutadi. falsafa o’z printsiplarini aql yordamida isbotlovchi ongning nazariy shakli sifatida ishonchga asoslangan va voqelikni hayoliy tarzda aks ettiruvchi mifologik hamda diniy dunyoqarashdan butunlay farq qiladi. falsafa sistemalshgan nazariy dunyoqarash sifatida paydo bo’ldi. shubhasiz, falsafaning paydo bo’lishida iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy sharoit (omil)lar muhim ahamiyatga ega bo’ldi. falsafaning vujudga kelishida jamiyatning sinflarga bo’linishi, aqliy mehnatni jismoniy mehnatdan ajralishi hamahamiyatga egadir. shu bilan falsafaning kelib chiqishida ishlab chiqarish kuchlarining taraqqiyotini ko’rsatish mumkin. u kishilarning amaliy faoliyatida tabiat kuchlari ustidan hukmronligini oshirishda, bilimlarning rivojlanishida, tafakkurning rivojlanishida muhim o’rin tutadi. 2.dastlabki falsafiy fikrlarning shakllanishi falsafaning birinchi tipi dastlab hindistonda, xitoyda, eron va turonda keyinroq yunonistonda kelib chiqadi. dunyoqarashlar sistemasi sifatida falsafa eramizdan avvalgi asrlarda nisbatan yuqori bosqichida turgan shindiston va xitoy mamlakatlarida paydo bo’la boshladi. dastlabki falsafiy fikr, qadimgi madaniyat o’chog’i …

kkinchisi bilan hamisha aloqada, biri-ikkinchisi bilan bog’liqdir. qadimgi shindistonda falsafiy maktablar asosan ikki turkumga bo’linadi. biri vedalardan kelib chiqqan va unga suyanuvchi maktablar, ikkinchisi vedalarni tan olmaydigan, ularni rad etuvchi maktablar. vedalarni tan oluvchi va ularga suyanuvchi maktablarga vedanta, mimansa, sankxya, nyaya va vaysheshika maktablari, vedalarni tan olmaydigan falsafiy maktablarga jaynizm, buddizm va chorvak maktablari kiradi. vedalar ta‘limotini talqin etuvchi dastlabki diniy-falsafiy maktablardan biri mimansa va vedanta hisoblanadi. bu maktablar vedalarni muqaddas kitoblar deb biladi va kishilardan hayotda ularga to’la amal qilishni talab qiladi. biroq ularda diniy qarashlar bilan bir qatorda sof falsafiy masalalar ham ko’tariladi. mimansa maktabi bilish masalalariga atta e‘tibor qaratadi. unda hissiy bilish va uning manbai, mantiq masalalari ko’tariladi. vedanta maktabi namoyondalari jon bilan xudoni o’zaro munosabati masalasiga e‘tibor qaratadilar. vedalarni tan olmaydigan maktablar ichida jaynizm va chorvak falsafasini qarashlari diqqatga sazavordir. jaynizm maktabi borliqni tushuntirishga 2-turga: tirik va notirik (jonli yoki jonsiz) dunyoga bo’ladilar. notirik tabiatga, …

huntirishda: to’rt unsurdan iborat-suv, havo, tuproq va o’tdan tashkil topgan deb tushuntiradi. bu bilan dunyoning asosida moddiy jismlar yotadi degan fikrni ilgari suradilar. inson ham ana shu to’rt unsurdan iborat deb ta‘kidlaydilar. inson o’z aqli va sezgi a‘zolari yordamida tashqi dunyodagi narsa va hodisalarni bilishga qodir. hindiston kabi xitoy ham qadimgi yirik madaniyat o’choqlaridan biri hisoblanadi. dastlabki falsafiy qarashlar ijtimoiy munosabatlar rivojlangan eramizdan oldingi vii-v asrlarda xitoyda vujudga kelgan. tabiiyki, falsafiy qarashlar bu yerda diniy qarashlarga qarshi kurash natijasida vujudga keldi. qadimgi xitoy faylasuflarning fikrlarining o’sha zamonda vujudga kelgan qadimgi «o’zgarish» kitobida ko’rish mumkin. «o’zgarish» kitobida yozilishicha olam bir butun bo’lib, 5 unsur (element)dan suv, havo, to’proq, o’t, temir yoki daraxtdan tashkil topib, bu 5 unsur birlashib bir butun olamni tashkil qilgan degan fikr ilgari so’rilgan. «o’zgarish» kitobida yozilishicha olamning bir butun qilib turgan moddiy asosi bor. ana shu moddiy asos esa bir-biriga qarama-qarshi bo’lgan 2-tomonning yig’indisidan iborat. bu qarama-qarshi …

ir-birlaridan farqlanadilar, deydi u. shuning uchun ham konfutsiy qarashlarida li degan tushuncha alohida ahamiyat kasb etadi. li-tartib, qoida degan ma‘noni anglatadi. li bo’lmasa tartib bo’lmaydi, demak jamiyat ravnaq topmaydi. bu konfutsiyning kishilar o’rtasidagi tengsizlikni oqlashga o’rinishidir. daosizm vakillari bilishda sezgilarning ham, aqlning ham o’rni muhimligini ta‘kidlaganlar. lekin daosistlar bilishda aqlning rolini bo’rtirib yuborganlar. qadimgi xitoy falsafiy qarashlaridan inson to’g’risidagi fikr-mulohazalarni afsonalarda yaqqol ko’rishimiz mumkin. chunonchi, dastlabki inson odamato pango qiyofasida namoyon bo’ladi. u shunchalik kuch-qudratga ega bo’lganki, uning nafasidan-shamol bilan bulut, boshidan momoqaldiroq, chap ko’zidan-quyosh, o’ng ko’zidan-oy, beli, oyoqlaridan va qo’llaridan-yorug’ dunyoning to’rt tomoni, qonidan-daryolar, terlaridan-yomg’ir va shudring, ko’zining yaraqlashidan-yashin paydo bo’lgan emish. xullas mifologik-diniy qarashlar o’rnini asta-sekin falsafiy qarashlar egallay boshladi. bu esa ular orasidagi o’zaro aloqadorlikda ham o’z ta‘sirini ko’rsatadi. qadimgi xitoy faylasuflari fuqarolarning baxtli yoki baxtsizliklarining sabablarini osmondan emas, balki ular yashayotgan ijtimoiy muhitdan izlay boshladilar. xitoy faylasuflarini ta‘kidlashlaricha, «jami yaxshilik va yomonliklar odamlardan tarqaladi», «hamma narsalarning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning tarixiy tiplari"

1403320322_44415.doc falsafaning tarixiy tiplari r e j a : 1. falsafiy dunyo qarash kurtaklari. 2. dastlabki falsafiy fikrlarning shakllanishi. 3. o’rta asrlar falsafasining teotsentrik xususiyati. 4. yangi zamon falsafasida ma‘rifatli inson siymosi. 5. hozirgi zamon falsafasi taraqqiyotining asosiy yo’nalishlari. 1. falsafiy dunyoqarash kurtaklari falsafa taraqqiyoti uzoq tarixga ega, uning kurtaklari milloddan ilgari 3000 yillarda paydo bo’la boshlagan. falsafaning kelib chiqishi to’g’risida asosan ikki xil qarash mavjuddir. bular mifologik va gnoseologik qarashlardir. mifologik qarash bo’yicha falsafa mifologiyaning taraqqiyoti natijasida kelib chiqqan. bu taraqqiyot natijasida voqelikning afsonaviy in‘ikosi, tasviri tushuncha bilan almashinadi. gnoseologik qarash bo’yicha falsafa mavju...

DOC format, 155.0 KB. To download "falsafaning tarixiy tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning tarixiy tiplari DOC Free download Telegram