qadimgi yunon falsafiy maktablari. antik falsafa

DOCX 14 стр. 35,1 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon falsafiy maktablari. antik falsafa 2.ilk o’rta asr g’arb va uyg’onish davri falsafasi 3.yangi davr g’arb falsafasi. xx-xxi asr g’arb falsafasining oqimlari 1.qadimgi yunoniston va rimdagi falsafiy qarashlar - antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy - axloqiy ta’limotlari o’rganiladi. yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlar eramizda avvalgi vii-vi asrlar o’rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksimenlardir. uning asoschisi fales (eramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining asoschisi bo’lib, o’z davrining yetuk siyosiy arbobi, jug’rofi, faylasufi bo’lgan. fales ta’limotiga ko’ra, tabiatdagi turli-tuman jism va hodisalar dastlabki ibtido - suvdan paydo bo’lgan va yana suvga aylanadi va bu moddiy birlik doimo o’zgarishda bo’ladi. yana bir yunon faylasufi geraklit (eramizdan avvalgi 520-460 yillar) kichik osiyoning garbiy qirg’og’idagi efes shahrida zargar …

2 / 14

muddaodir. geraklitning qarashlari falsafiy tafakkur rivojiga katta ta’sir ko’rsatgan. pifagor (eramizdan avvalgi 580-500 yillar) yunonistonning samos orolida yashab o’tgan. u qadimgi yunonistonda diniy-mafkuraviy falsafiy maktab, ya’ni pifagorchilikka asos solgan. pifagor o’zining siyosiy qarashlari tufayli podsho polikret bilan chiqisha olmagan va samosni tark etib, janubiy italiyaga ko’chib ketgan, o’sha yerda o’z uyushmasini tashkil etgan. uningcha, dunyoni bilish jarayoni, avvalo, raqamlarni bilishdan boshlanishi kerak. pifagorchilarning ta’limotiga ko’ra, olamning asosida modda ham, tabiat ham emas, balki ideallashgan raqamlar yotadi; narsa va hodisalar aynan ana shu raqamlar maxsulidir. pifagorchilar birinchi bo’lib yunonistonda tabiatdagi narsa va xodisalarni izohlashda miqdor kategoriyasini ilgari suradi. pifagor zodagonlar oilasiga mansub bo’lgani bois aristokratiyani himoya qilgan. u «tartib» to’g’risidagi ta’limotini yaratib, faqat aristokratlar o’rnatgan tartib ijtimoiy hayotda muhim rol uynaydi, degan. uning fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o’rin tutadi. sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoseologiya (bilish tug’risidagi fan) muammolari bilan shug’ullangan. sofistlar yangi …

3 / 14

ishga harakat qilgan, lekin bironta ham asar yozmagan. uning falsafiy, axloqiy ta’limotlari mohiyatini shogirdlari ksenofant, aristofan va aflotunlarning asarlaridan bilib olishimiz mumkin. ksenofant «suqrot haqida esdaliklar» asarida o’z ustozi haqida iliq so’zlar aytib, uni olijanob, ahloq-odob borasida haqqoniy fikr yuritgan inson sifatida ta’riflagan. yoshlarning ahloqini buzgan deb unga siyosiy ayb qo’yish — tuhmat ekanini alohida ta’kidlagan. aflotun esa uni chuqur mulohazali, insonni ulug’lovchi donishmand, deya ta’riflagan, uning falsafiy qarashlarini o’z asarlarida suqrot nomidan bayon etgan. suqrotning fikricha, falsafaning markazida ahloq masalalari turmog’i lozim. jamiyatning ravnaqi, tinchlik va osoyishtaligi, farovon hayoti axloq va odobning axvoliga bog’liq. bu masalalar sharq falsafasida ham katta o’rin tutganli bois xalqimiz, buyuk allomalarimiz suqrot nomini benihoya hurmat bilan tilga olgan, uning axloq-odob haqidagi pand-nasixatlariga amal qilgan. suqrotning shogirdi aflotun (asli — platon) jahon falsafasi tarixida uchmas iz qoldirgan buyuk allomadir. u nafaqat faylasuf olim, balki san’atkor, shoir va dramaturg bo’lgan, o’z g’oyalarini dialoglar tarzida bayon qilgan. …

4 / 14

t to’g’risidagi ta’limoti uning dunyoqarashida markaziy o’rinlardan birini tashkil etadi. u faqat antik davr falsafasi — ontologiya va gnoseologiyaning klassigi bo’lib qolmay, mumtoz antik siyosiy nazariya va pedagogikaning bilimdoni ham bo’lgan. aflotun ijtimoiy-siyosiy masalalarga doir «davlat», «qonunlar», «siyosat» va «kritiy» nomli asarlar yozib qoldirgan. «davlat» asarida jamiyat haqida, uning ideal siyosiy tuzumi to’g’risidagi qarashlarini markaziy ta’limoti — g’oyalar nazariyasi bilan uzviy bog’liq holda ilgari surgan. uning fikricha, davlatning to’rtta shakli mavjud: teokratiya; oligarxiya; demokratiya; tiraniya. aflotunning ideal davlat tug’risidagi orzulari negizida adolat g’oyasi yotadi. aflotun aytganidek, jamiyat barcha a’zolarining odil jamiyatdagi qonunlarga buysunishi ijtimoiy taraqqiyotning asosiy garovidir. aflotunning shogirdi va safdoshi arastu (384 — 322 yillar) (asli — aristotel) qadimgi yunonistonning buyuk faylasufi, o’zining betakror, jahonni lol qoldirgan ilmiy merosi bilan mashhurdir. o’n yetti yoshida o’z ilmini oshirish maqsadida afinaga kelib, aflotun asos solgan akademiyaga o’qishga kirgan va 20 yil davomida (aflotunning o’limiga qadar) shu yerda tahsil olgan. arastu zabardast …

5 / 14

inicha, harakat manbaidir. masalan, ota va ona bolaning ulgayishi sababchisidir. arastu pirovard sabab (maqsad sabab) vositasida insonga xos bo’lgan maqsadni tabiat hodisalariga ham tatbiq etmoqchi bo’lgan. harakat olam singari abadiydir. ayni paytda, olam o’zining abadiy sababi, ya’ni harakatlantiruvchi kuchiga ega. arastuning jamiyat va davlat to’g’risidagi ta’limoti «davlat», «siyosat» kabi asarlarida bayon etilgan. uning fikricha, davlat boshqaruvi jamiyatning erkin va farovon hayoti uchun xizmat qilishi lozim. baxtli hayot mazmuni faqat moddiy mul-kulchilik bilan belgilanmaydi, balki seroblik ma’naviy boylik bilan uyg’un bo’lgandagina, jamiyat baxtli hayot kechiradi. davlatning boyligi, asosan, o’rtacha mulkga ega bo’lgan fuqarolarning mehnati bilan ta’minlanadi. arastuning bu boradagi qarashlari bugungi kunda vatanimizda kichik va o’rta bizness sohasini rivojlantirish yo’lida olib borilayotgan islohotlar mohiyatiga juda hamohangdir. yunon falsafasida demokritning qarashlari ham muhim o’rin tutadi. u haqiqiy borliq — moddiy dunyo, abadiy va poyonsiz, cheksiz-chegarasiz reallikdir, olam mayda moddiy zarrachalardan, ya’ni atomlardan va bo’shliqdan iborat deya ta’lim beradi. atomlar va bo’shliq o’zaro …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi yunon falsafiy maktablari. antik falsafa"

mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon falsafiy maktablari. antik falsafa 2.ilk o’rta asr g’arb va uyg’onish davri falsafasi 3.yangi davr g’arb falsafasi. xx-xxi asr g’arb falsafasining oqimlari 1.qadimgi yunoniston va rimdagi falsafiy qarashlar - antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy - axloqiy ta’limotlari o’rganiladi. yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlar eramizda avvalgi vii-vi asrlar o’rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksimenlardir. uning asoschisi fales (eramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining aso...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (35,1 КБ). Чтобы скачать "qadimgi yunon falsafiy maktablari. antik falsafa", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi yunon falsafiy maktabla… DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram