antik davr yunon adabiyoti

PDF 14 pages 395.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 395.2 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3-mavzu: antik davr yunon adabiyoti (2 soat). reja: 1. qadimgi yunon adabiyoti haqida. 2. xalq og’zaki ijodining yunon yozma adabiyotiga ta’siri. homer dostonlari. 3. “illiada” va “odessiya” dostonlarining syujeti va badiiyati. 4. dramaning paydo bo’lishi. esxel, sofokl dramaturgiyasi. mavzu yuzasidan tayanch so‘z va tushunchalar: qadimgi sharq adabiyotining antik adabiyoti bilan mushtarak homerning “illiada” va “odisseya” dostonlari. dostonlarning mavzusi tarixiyligi va mifologik elementlari. axill va odissey obrazlarida aks etgan gomerning axloqiy-estetik qarashlari. “odisseya” va “alpomish”. gesiodning “mehnat va kunlar” didaktik asari. gesiod va sharq didaktikasi. yunon dramasi. esxil. sofokl. evripid yunon lirikasi. monodik va tantanali lirika. elegiya. ma’ruza matni 1.qadimgi yunon adabiyoti haqida. qadim qadim zamondan taxminan bundan 2007-2008-yillar muqaddam yevropa tuprog’idagi kichkina mamlakatlardan biri – yunonistonda yozma badiiy ijodning dastlabki namunalari yuzaga kela boshlaydi. yunonistonda tug’ilib, keyinchalik yuksak kamolot bosqichiga ko’tarilgan bu adabiyot eramizdan avvalgi iii asrda rim madaniyatining barpo etilishida, tarkib topishida ham katta o’rnak bo’ldi. yer yuzidagi ana …

2 / 14

arlarni o’qir ekansiz, bularning muallifi hisoblangan gomerdan ilgari ham yunon elida shoirlar bo’lganmi, degan savol o’z-o’zidan hayolingizga keladi. bu savolning javobini avvalo shu dostonlarning o’zlaridan axtarmoq darkor. shubhasiz, «iliada» va «odisseya» kabi yuksak badiiy asarlarning o’zlari ham faqatgina uzoq muddatli adabiy harakatning davomi, uning yetuk mahsuli o’laroq maydonga kelishlari mumkin bo’lgan. «odisseya» poemasida botirlik haqida doston aytib, ziyofat ahllarini rom qilgan demodok kabi ajoyib baxshilar – rapsodlarni uchratamiz. ehtimol bularning kuylarida gomerdan oldin o’tgan shoirlarning san’ati tarannum etilgandir!.. bundan tashqari platon, gerodot kabi mo’’tabar zotlar va shu zamonning ba’zi yozuvchilari, gomerdan ilgari orfey degan nihoyatda dilrabo shoir o’tganligini xabar qiladilar. biroq bu shoirning go’zal navolari haqidagi afsonaviy rivoyatlardan boshqa tarix sahifasida bironta ham misra saqlanib qolgan emas. shu rivoyatlarda hikoya qilinishicha, orfeyning qo’shiqlari hatto yirtqich hayvonlarni ham maftun etar, daryolarning oqishini to’xtatib qo’yar, tog’-toshlarni tebrantirar, daraxtlarni harakatga keltirar ekan; go’yo shoir o’z yori ko’yida bir marta narigi dunyoga borib mungli …

3 / 14

tushunchalarini ifoda etgan. koinotning chaqmoq, momaqaldiroq, zilzila, bo’ron, to’fon, yong’in, oy va quyosh tutilishi kabi qo’rqinchli hodisalar qurshovida yashagan ibtidoiy inson, shu hodisalar sababini anglamasdan, tabiatdagi har qanday «sirli» o’zgarishlarga ilohiy ma’no berib, butun borliqni ins-jinslar, dev-parilar va boshqa turli-tuman g’ayri-tabiiy maxluqlar makoni tarzida tasavvur etgan, ular haqida benihoyat ko’p diniy afsonalar yaratgan. ana shunday hayoliy tushunchalardan hosil bo’lgan afsonalarni – miflar, ularning yig’indisi mifologiya deb ataladi. ajoyib poetik mahorat bilan yaratilgan mifologik rivoyatlar yunon og’zaki adabiyotida benihoyat ko’p. bu miflar, garchi, ibtidoiy insonning tabiat sirlari qarshisida zaifliklari tufayli tug’ilgan bo’lsa ham, tabiatning odam uchun xatarli bo’lgan hodisalariga ta’sir etish istaklaridan iborat bo’lgan. qadim zamonlarda odamlarning havoda uchishni orzu qilganlarini, bu orzular poeton, dedal va ikar afsonalarida o’zining ifodasini topgan, insonning jur’at va jasoratini, tabiat kuchlarini zabt etish ishtiyoqini qanoatlantirishda qadimgi miflarning mohiyati nechog’li zo’r bo’lgan. yunon mifologiyasining ming-ming yillik tarixi bor. shu uzoq muddat davomida ijtimoiy ongning o’sishi bilan …

4 / 14

dagilardir: geradan tug’ilgan birinchi o’g’li gefest – otash ma’budi, temirchilar piri; ikkinchi o’g’li ares – qonli urushlar ma’budi; zulmat ma’budasi latonadan tug’ilgan o’g’li a p o l l o n – yorug’lik, san’at, she’riyat va muzika ma’budi, ulug’ kohin hamda buyuk yoyandoz, uning singlisi aptemida – qamar ma’budasi, o’rmonlar va o’rmonlarda yashovchi jonivorlar malikasi, charchashni bilmaydigan ajoyib sayyoda; zevsning miyasidan bunyodga kelgan dono va ma’suma a f i n a– shaharlar homiysi; olimp sultonining zebo qizi afrodita va uning tirmizak o’g’li erot – sevgi va go’zallik ma’budlari; parizod mayyadan tug’ilgan o’g’li germes ma’budlar jarchisi, murdalar ruhini oxiratga kuzatib boruvchi, sayyohlar va savdogarlar himoyachisi, badantarbiya ishlarining rahnamosi; nihoyat, har kuni yer yuzidan qorong’ilik ko’tarilishi bilan to’rt uchar ot qo’shilgan olov aravaga o’tirib fazoga parvoz etuvchi gelios – quyosh ma’budi. olamning ana shu o’n ikki hukmroni va ular qatori yana bir qancha ma’bud va ma’budalar abadiy barhayotlik bag’ishlovchi nektar ichib, oltin tovoqlarda …

5 / 14

zevsning o’zi ham otasiga qarshi olib borilgan dahshatli urushlardan keyin olimp taxtiga erishgan. yunonlar o’z ilohlarini kiborlar vakillaridan ko’chirganlari vajidan ularni shunday zolim va berahm qilib ko’rsatganlar. ma’budlarni odam qiyofasida tasavvur etish, o’z navbatida mifologiyani hayotga yaqinlashtirdi va uning obrazlariga chinakam hayotiylik bag’ishladi. yunon mifologiyasining bemisl boyligi, obrazlarining nafisligi, butun insoniyat tarixi davomida kitobxonning e’tiborini o’ziga jalb etib keldi, yunon adabiyoti, yunon san’atiga esa behad-behisob porloq mavzular hadya qildi. yunon ma’naviy hayoti taraqqiyotida mifologiya muhim o’rin tutgan. darhaqiqat, o’sha uzoq o’tmishning dostonnavislari ham, dramatik shoirlari ham, lirik tuyg’ularning kuychilari ham ushbu buloqdan suv ichganlar, ushbu «zamin»dan ilhom olganlar; ulug’ rassomlar, haykaltaroshlar ham o’z asarlarida asosan shu «xazina» afsonalarini qimmatbaho real obrazlarga ko’chirdilar, ularni asrlarga doston qildilar. «iliada» va «odisseya» dostonlarining mavzui ham shu manbadan olingandir. 2.xalq og’zaki ijodining yunon yozma adabiyotiga ta’siri. homer dostonlari. yuqorida aytganimizdek, qadimgi yunon yozma adabiyotining bizga qadar yetib kelgan yakkayu yagona yozma namunalari «iliada» va …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "antik davr yunon adabiyoti"

3-mavzu: antik davr yunon adabiyoti (2 soat). reja: 1. qadimgi yunon adabiyoti haqida. 2. xalq og’zaki ijodining yunon yozma adabiyotiga ta’siri. homer dostonlari. 3. “illiada” va “odessiya” dostonlarining syujeti va badiiyati. 4. dramaning paydo bo’lishi. esxel, sofokl dramaturgiyasi. mavzu yuzasidan tayanch so‘z va tushunchalar: qadimgi sharq adabiyotining antik adabiyoti bilan mushtarak homerning “illiada” va “odisseya” dostonlari. dostonlarning mavzusi tarixiyligi va mifologik elementlari. axill va odissey obrazlarida aks etgan gomerning axloqiy-estetik qarashlari. “odisseya” va “alpomish”. gesiodning “mehnat va kunlar” didaktik asari. gesiod va sharq didaktikasi. yunon dramasi. esxil. sofokl. evripid yunon lirikasi. monodik va tantanali lirika. elegiya. ma’ruza matni 1.qadimgi yunon a...

This file contains 14 pages in PDF format (395.2 KB). To download "antik davr yunon adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: antik davr yunon adabiyoti PDF 14 pages Free download Telegram