falsafa

DOC 20 pages 191.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 191.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari. 2. xristianlik va o’rta asrlar g’arb falsafasi. g’arb uyg’onish davri va falsafaiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 3. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvjr yo’nalishlari. 4. xx-xxi asr g’arb falsafasining oqimlari. tayanch so’z va iboralar yunon falsafasi, sxolastika, apologetika, realizm, nominalizm, panteyizm, deyizm, uyg’onish davri, milliy falsafiy maktablar, yangi davr falsafasi, ruh, dialektika, hozirgi zamon falsafasi, irratsionalizm, noratsionallik, neopozitivizm, postpozitivizm, stsientizm, antistsientizm, “postindustrial jamiyat”, “informatsion jamiyat”, pragmatizm, ekzistentsializm, fenomenologiya, neotomizm. adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 2. madaeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 3. muhammadjonova l.a. l.a. abdulla sher, shodimetova g. axloq falsafasi. – toshkent: vneshinvestprom, 2023 4. saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. …

2 / 20

shuniladi. meloddan oldingi viii-ii asrlardagi yunon–rim jamiyatining ongi mifologik fantaziya emas, balki ijodiy tafakkur edi. qadimgi yunon falsafasi tabiiy ilmiy bilimlar bilan uzviy bog’liqlikda vujudga keldi. tabiatshunoslik metafizika (borliqning birlamchi asosi to’g’risidagi ta’limot) bilan uzviy bog’liqlikda rivojlandi. bu davr falsafasining yana bir xususiyati, u olamga tabiat, xudolar va insonning yaxlit birligi sifatida qarar, bu esa inson hayoti me’yorlarini belgilash, insonning olamdagi o’rni, rolini aniqlash hamda ezgulikka erishishning muhim asosi bo’lib xizmat qiladi. olimlar tomonidan qadimgi yunon falsafasi taraqqiyoti, odatda, to’rt davrga bo’linadi: suqrotgacha bo’lgan falsafa (mil.avv. vii-v asrlar); klassik davr (mil.avv. v asr o’rtalari- iv asr oxirlari); ellinizm davri (mil.avv. iv asr oxiri va ii asr boshlari). rim davri (mil.avv. i asrdan milodiy v asrgacha). suqrotgacha bo’lgan davr falsafasi: a) milet maktabi (fales, anaksimandr, anaksimen); b) geraklit maktabi; v) eley maktabi; g) atomistlar maktabiga bo’linib, ular tabiat hodisalari va koinotning mohiyatini izohlashga, butun borliqning birlamchi asosini topishga harakat qildilar. bunda …

3 / 20

afasining o’zaro ta’siri hamda antik falsafa sifatida uyg’unlashuvi; falsafa, faylasuflar va davlat institutlarining o’zaro yaqinlashuvi; inson, jamiyat va davlat muammolariga e’tiborning ortishi; o’lim va “narigi dunyo” muammolariga qiziqishning kuchayishi; antik falsafa va xristianlik falsafasining asta-sekin qo’shilishi kabilar xos edi. qadimgi yunon falsafasida kosmogoniya (olamning kelib chiqishi to’g’risidagi ta’limot), kosmologiya (olamning tuzilishi to’g’risidagi ta’limot) va keyinchilik uning o’rnida vujudga kelgan ontologiya hamda etika bir-biridan ajralmas bo’lib, olamning tuzilishini ratsional tushuntirishga qaratilgan edi. olam nima, degan masala suqrotgacha bo’lgan faylasuflar (“fiziklar”) asarlarining mazmunini tashqil etgan bo’lsa , “olam mavjudmi?”, “uning o’zgarmas va abadiy asosini nima tashqil etadi?”, “qanday qilib adolatni va ijtimoiy tartibni qaror toptirish mumkin?”, degan masalalar keyingi davr falsafasining bahs mavzui bo’lib qoldi. umuman olganda, qadimgi yunon falsafasi uchun quyidagi xususiyatlar xosdir: - polislarning iqtisodiy jihatdan rivojlanishi antik falsafaning taraqqiyoti uchun moddiy asos bo’ldi; - qadimgi yunon falsafasining bosh g’oyasi koinotni butun borliqning asosi deb bilish, unga ta’zim qilish, moddiy …

4 / 20

n edi. milet naturfalsafa maktabining asoschilari fales, anaksimandr, anaksimen mavjud olamning moddiy asosini topishga intilganlar. fales (er.av. 624-547) borliqning asosi- suv, deb hisoblaydi. uningcha, hamma narsa suvdan paydo bo’lgan va oxir-oqibatda yana suvga aylanadi. anaksimandr (er.av.610-546)ning fikricha, borliq asosida sifat jihatdan nomuayyan, cheksiz "apeyron" yotadi. anaksimen (eragacha 585-525) hamma narsaning asosini havo, deb biladi. havoning turli darajada to’planishi va yoyilishidan narsalar paydo bo’ladi, deydi u. bu faylasuflar olam moddiy va mangu, tabiat jonli, deb uqtiradilar. mas., fales magnitning joni bor, shuning uchun temirni o’ziga tortadi, deydi. geraklit kichik osiyoning ioniya o’lkasi efes shahrida dunyoga kelgan (er- gacha 520-460). u milet maktabi namoyondalaridan farqliroq, borliqdagi barcha buyum va hodisalarning sababi olov, deb ta’kidlaydi. yagona olamdagi buyum, hodisalarning turli–tumanligi va o’zaro bog’liqligi, cheksizligi, ziddiyatliligiga hamda ular sifatining nisbiyligiga, geraklit ta’limoticha, boshlang’ich o’tning mangu harakati va o’zgarishi sababchidir. geraklitcha, kishi ongi o’tning o’tkinchi holatidir. uning falsafasidagi eng qimmatli narsa stixiyali sodda dialektikadir. geraklit …

5 / 20

niya falsafasi ta’sirida miloddan avvalgi vi asr oxirida italiya falsafasi shakllandi va u pifagor maktabi va eley maktabida namoyon bo’ldi. miloddan avvalgi 580-500 yillarda yashab ijod etgan pifagor raqamlar borliqning ibtidosi, butun dunyo raqamlar uyg’unligi va o’zaro munosabatidan iborat, deydi. u raqamlarga jon bag’ishlab, turli hodisalar-adolat, aql-idrok, muvaffaqiyat va hokazolar raqamlarga tegishli, deb hisobladi. uningcha, olam qonunlarini bilmoq- ularni boshqaradigan sonlarni bilmoqdir. borliq qarama-qarshiliklardan iborat. pifagor fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. eley falsafiy maktabi vakili ksenofan (eramizdan avvalgi vi-v asrlarda) kichik osiyoda dunyoga kelgan, mazkur maktabini asoslagan. ksenofan ko’pxudolikka hamda insonlarga xos sifatlarni hayvonlarga, o’simlik dunyosiga daxldor, deb biluvchi ta’limotga qarshi chiqib, mifologiyani rad etishga harakat qilgan. u panteyist sifatida tabiatni ilohiylashtiradi. uningcha, tabiat o’zgarmas va harakatsizdir.faylasuf qadimgi yunon olimlaridan birinchi bo’lib bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan: inson haqiqatni bilishga qodir emas. parmenid (er.avv. 504 yili eleyda tug’ilgan) olamni tafakkur va sezgilar yordamida bilish o’rtasidagi tafovutni ko’rsatib beradi. …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa"

3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari. 2. xristianlik va o’rta asrlar g’arb falsafasi. g’arb uyg’onish davri va falsafaiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 3. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvjr yo’nalishlari. 4. xx-xxi asr g’arb falsafasining oqimlari. tayanch so’z va iboralar yunon falsafasi, sxolastika, apologetika, realizm, nominalizm, panteyizm, deyizm, uyg’onish davri, milliy falsafiy maktablar, yangi davr falsafasi, ruh, dialektika, hozirgi zamon falsafasi, irratsionalizm, noratsionallik, neopozitivizm, postpozitivizm, stsientizm, antistsientizm, “postindustrial jamiyat”, “informatsion jamiyat”, pragmatizm, ekzistentsializm, fenomenologiya, neotomizm. adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedo...

This file contains 20 pages in DOC format (191.0 KB). To download "falsafa", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa DOC 20 pages Free download Telegram