falsafa

DOCX 13 pages 28.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o’zbekiston respublikasi oliy, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedogogika instituti maktabgacha ta’lim fakulteti 234-sirtgi guruh talabasi xajibayeva nargizaning “ falsafa ” fani referat mavzu: dalillash va ishonch-e'tiqodning shakllanish jarayoni reja: kirish 1. argumentlash (dalillash) va ishonch-e’tiqodning shakllanishi. 2. isbotlash va uning tarkibi isbotlash turlari. 3. raddiya, rad etish usullari. xulosa kirish kishilarning amaliy faoliyatdagi muvaffaqiyatlari ular qo‘llayotgan bilimlarning qay darajada chin bo‘lishiga, ya’ni bu bilimlarning voqelikni qanchalik to‘g‘ri aks ettirishiga bog‘liq. xato fikrlar predmetlarning real aloqalari va munosabatlarini buzib ko‘rsatadi, bilishda ko‘p chalkashliklarga olib keladi. shuning uchun ham bilish jarayonida har bir fikrni to‘g‘ri qurishga erishish, uning chinligini dalillar bilan ko‘rsata olish, xato fikrlarni esa rad qila bilish muhim ahamiyatga ega. fikrning chin yoki xatoligini ko‘rsatish uchun uni hodisaning (faktning) o‘zi bilan solishtirish mumkin. lekin ko‘p hollarda bilish jarayonida natijalarning chin yoki xatoligi ularni ilgari vujudga kelgan bilimlar bilan bog‘lash orqali aniqlanadi. buni amalga oshirishning mantiqiy usuli asoslashdir. faktlar …

2 / 13

adi. bevosita dalillash hissiy bilish, ya’ni ko‘rish, tajriba-eksperiment orqali amalga oshiriladi. vositali dalillash esa chinligi avvaldan tasdiqlangan boshqa mulohazalarga asoslanadi va xulosa chiqarish ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. dalillashning birinchi usuli empirik, ikkinchi usuli nazariy bilimlarga asoslanadi. nazariy va empirik bilimlarning chegarasi nisbiy bo‘lganligi kabi, dalillashning yuqoridagi ikki usulga ajratilishi ham nisbiydir. 1. argumentlash (dalillash) va ishonch-e’tiqodning shakllanishi. dalillashning xususiy ko‘rinishi mantiqiy isbotlashdir. mantiqiy isbotlash deb, biror fikr, mulohazaning chinligini chinligi avvaldan tasdiqlangan boshqa mulohazalar orqali asoslashga aytiladi. isbotlashdan maqsad biror fikrning chinligini aniqlash bo‘lsa, dalillashdan maqsad ham fikrning chinligini aniqlash, ham uning ahamiyatini va muayyan faoliyat uchun qo‘llash mumkinligini ko‘rsatishdir. isbotlash jarayonida qo‘llaniladigan chin mulohazalar (asoslar) berilgan fikrning chinligini tasdiqlash uchun xizmat qilsa, dalillash, bundan tashqari, dalillanayotgan fikrning boshqa shu kabi fikrlardan afzalroq ekanligini asoslash uchun ham xizmat qiladi. dalillash uchun keltirilgan argumentlar (asoslar) isbotlash uchun keltirilgan argumentlarga nisbatan rang-barang bo‘ladi. dalillash shakllari bilan isbotlash shakllari bir-biriga aynan mos tushmaydi. isbotlash …

3 / 13

llanishida muhim rol o‘ynaydi. 2. isbotlash va uning tarkibi isbotlash turlari. kishilarning amaliy faoliyatdagi muvaffaqiyatlari ular qo‘llayotgan bilimlarning qay darajada chin bo‘lishiga, ya’ni bu bilimlarning voqelikni qanchalik to‘g‘ri aks ettirishiga bog‘liq. xato fikrlar predmetlarning real aloqalari va munosabatlarini buzib ko‘rsatadi, bilishda ko‘p chalkashliklarga olib keladi. shuning uchun ham bilish jarayonida har bir fikrni to‘g‘ri qurishga erishish, uning chinligini dalillar bilan ko‘rsata olish, xato fikrlarni esa rad qila bilish muhim ahamiyatga ega. fikrning chinligini tasdiqlash uchun uni hodisaning (faktning) o‘zi bilan solishtirish mumkin. lekin ko‘p hollarda bilish jarayonida natijalarning chinligi ularni ilgari vujudga kelgan bilimlar bilan bog‘lash orqali aniqlanadi. buni amalga oshirishning mantiqiy usuli isbotlashdir. isbotlash bir hukmning chinligini u bilan bog‘langan boshqa chin hukmlar yordamida asoslashdan iborat bo‘lgan mantiqiy amaldir. uning tarkibi uch elementdan tashkil topgan: tezis, argumentlar (asoslar), isbotlash usuli – demonstratsiya. tezis – chinligi asoslanishi lozim bo‘lgan hukm. tezis bir mulohazaning o‘zidan, yoki mulohazalar tizimidan, yoki teoremalardan, yoki …

4 / 13

da tezisning chinligi to‘g‘ridan-to‘g‘ri argumentlar bilan asoslanadi, unda tezisga zid bo‘lgan hukmlardan foydalanilmaydi. tezis ko‘p hollarda yakka hodisani ifoda qilib keladi va ma’lum bir umumiy bilimdan, masalan, qonundan argument sifatida foydalanilib, uning chinligi asoslanadi. masalan, «o‘zbekiston – mustaqil davlatdir», degan hukm (tezis)ning chinligi «o‘zbekistonning mustaqil davlat deb e’lon qilinishi, uning xalqaro miqyosda e’tirof etilishi» kabi asoslar yordamida isbotlanadi. bavosita isbotlashda esa tezisning chinligi unga zid bo‘lgan hukmning (antitezisning) xatoligini ko‘rsatish orqali asoslanadi. antitezis qanday shaklda ifodalangan bo‘lishiga qarab apagogik isbotlash va ayiruvchi isbotlash farq qilinadi. apagogik isbotlash tezis (a) va antitezis (a) o‘rtasidagi munosabatga asoslanadi. masalan, «materiya harakatsiz mavjud emas», degan hukmning chinligini asoslash uchun unga zid bo‘lgan «materiya harakatsiz mavjud», degan hukm olinadi. apagogik isbotlashda antitezis topilib (1-bosqich), vaqtincha chin deb qabul qilinadi va undan ma’lum bir natija keltirib chiqariladi (2-bosqich), so‘ngra bu natijalarning xatoligi ko‘rsatiladi (3-bosqich) va demak, tezisning chinligi isbotlanadi. masalan, «materiya harakatsiz mavjud», degan hukm chin …

5 / 13

ni a shaxs sodir qilgan», degan hukmning chinligi asoslanadi. 3. 4. raddiya, rad etish usullari. raddiya – isbotni buzishga qaratilgan mantiqiy amaldir. birorta fikrning chinligini rad etish ayni paytda unga zid bo‘lgan fikrning xatoligini ko‘rsatishdan iborat bo‘lganligi uchun raddiyani isbotlashning xususiy ko‘rinishi, deb hisoblash mumkin. raddiya ham isbotlash kabi tezis (rad qilinishi lozim bo‘lgan hukm), argumentlar (tezisni rad qiluvchi hukmlar) va demonstratsiyadan (rad etish usuli) dan tashkil topgan bo‘ladi. raddiya birorta masalani muhokama qilish, ya’ni bahs, munozara jarayonida uchraydi. bahs qatnashchilaridan biri ma’lum bir tezisni ilgari surib, uni himoya qilsa (proponent), boshqasi unga qarshi chiqadi (opponent). hal qilinmagan, munozarali masalalar bo‘yicha olib boriladigan bahslar polemika hisoblanib, unda qarama-qarshi tezislar asoslanibgina qolmay, balki tanqidiy analiz ham qilinadi. raddiya uch xil usul bilan amalga oshiriladi: 1) tezisni rad etish; 2) argumentlarni rad etish; 3) demonstratsiyani rad etish. i. tezisni rad etish. tezisni rad etishning quyidagi usullari mavjud: 1. faktlar orqali rad etish. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa"

o’zbekiston respublikasi oliy, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedogogika instituti maktabgacha ta’lim fakulteti 234-sirtgi guruh talabasi xajibayeva nargizaning “ falsafa ” fani referat mavzu: dalillash va ishonch-e'tiqodning shakllanish jarayoni reja: kirish 1. argumentlash (dalillash) va ishonch-e’tiqodning shakllanishi. 2. isbotlash va uning tarkibi isbotlash turlari. 3. raddiya, rad etish usullari. xulosa kirish kishilarning amaliy faoliyatdagi muvaffaqiyatlari ular qo‘llayotgan bilimlarning qay darajada chin bo‘lishiga, ya’ni bu bilimlarning voqelikni qanchalik to‘g‘ri aks ettirishiga bog‘liq. xato fikrlar predmetlarning real aloqalari va munosabatlarini buzib ko‘rsatadi, bilishda ko‘p chalkashliklarga olib keladi. shuning uchun ham bilish jarayonida har bir fikrni to‘...

This file contains 13 pages in DOCX format (28.7 KB). To download "falsafa", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa DOCX 13 pages Free download Telegram