адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш

DOC 80,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522862583_70703.doc адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш режа: 1.адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олишнинг зарурияти 2.5-7-синфлар адабий таълимининг хусусиятлари. 3.8-9-синфларда адабиёт ўқитишнинг ўзига хос жиҳатлари. 4.адабиёт бўйича машғулотлар ўтишда ўқувчиларининг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш йўллари. маълумки, шахсни, “умуман” тарбиялаб бўлмайди, балки ҳар қандай конкрет индивид конкрет талаблар асосида, конкрет муҳит учун конкрет макон ва замонда тарбияланади. тарбия конкретликни севадиган ва ундагина мавжуд бўла оладиган педагогик кечимдир. шу боисдан ҳам бирон бир ахлоқий фазилатни умумий тарзда қарор топдириб бўлмайди. буни шундан ҳам билса бўладики, айни бир педагогик чора турли ёшдаги одамларга нисбатан қўлланилганда турлича натижа беради. ахлоқий-эстетик тарбиянинг қудратли қуроли ҳисобланмиш адабиёт ўқитишда ҳам турли синфлардаги ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш ҳал қилувчи аҳамиятга эгадир. ўқувчининг ёшига мос бўлмаган материал ҳам, усул ҳам уни толиқтиради, қизиқувчанлигини сусайтиради, демакки, самара келтирмайди. ўрганилаётган адабий материалга болаларни қизиқтиролмаган, уларни мувозанатдан чиқаролмаган, боз устига, адабий асарни ўрганиш жараёнида ўқувчиларни толиқтирадиган дарс фойдасиздир. адабиёт …

учун етакчи фаолият ўқишдан иборат бўлиб, болаларнинг интеллектуал ва билиш қобилияти шиддат билан шаклланади. иккинчи босқич ўсмирлик деб аталади ва 10-15 ёшни ўз ичига олади. бу ёшдаги болаларнинг асосий ижтимой аҳамиятли фаолияти муайян ахлоқий-этик талаблар асосида ўртоқлари, тенгдошлари билан ўзаро муносабатни йўлга қўйишдан иборат бўлади. бу муносабат шу қадар муҳим аҳамият касб этадики, ўсмирларнинг хатти-ҳаракатлари кўпинча ана шу муносабатлар характерига боғлиқ бўлади. бу босқичда ўсмирларда мавҳум тафаккур, ўз-ўзини англашга интилиш, жинсий алоҳидалик, балоғат туйғуси кучаяди. олимлар учинчи босқични ўспиринлик тарзида номлаб, унга 15-18 ёшни киритадилар. бу ёшдаги кишилар учун билиш асосий фаолият тури ҳисобланади. ўспиринлар муайян касбни танлаганликлари ва бирмунча қатъий дунёқарашга эгалиги билан ажралиб туради (селевко г. к. энциклопедия образовательных технологий. в 2 т. т. 1 –м.: нии школьных технологий, 2006. –с.42). шулардан келиб чиққан ҳолда адабий таълимда ҳам турли ёшдаги ўқувчиларга турлича ёндашиш лозимлиги кўзда тутилиши керак. чунончи, “адабий таълим давлат стандарти” (тдс) адабиёт ўқитиш жараёни ўқувчиларнинг ёши …

ўқитиш қуйидаги икки босқичда амалга оширилади. бошланғич синфлар. ўқувчилар китобхонлик маданияти асосларини ўрганишади. уларда тўғри, ифодали ва тушуниб ўқиш кўникмаларини шакллантиришга биринчи даражали эътибор қаратилади. бу босқичда адабиёт алоҳида ўқув предмети ҳисобланмаса ҳам ўқувчиларда эстетик дидни, бой ва таъсирчан ҳиссиётни, нозик туйғуларни қарор топдиришда муҳим ўрин тутади. бола маънавиятининг асослари шакллантириладиган бошланғич синфларда «ўқиш», «она тили», «тарих», «табиатшунослик» дарсларида фойдаланиладиган матнларнинг бадиий бўёқдор бўлиши ҳал қилувчи аҳамиятга эга. бу даврдаги адабий таълим ўқувчиларда ҳиссий таъсирчанлик, тасаввур ва сезимлар бойлиги, ижодий фантазия, нутқ равонлиги, ўқиш техникаси, китобхонлик одати сингари сифатлар шаклланишига йўналтирилади. ўрта мактаб босқичи (v-ix синфлар). ушбу босқичда «адабиёт» алоҳида ўқув предмети тусини олади. адабий таълимнинг иккинчи босқичида ўқувчилар адабиётни бадиий сўз ҳақидаги фан, кўркам сўзнинг фолклор, асотирлар, ёзма адабиёт, назарий тушунчалар сингари кўринишларини бирлаштирадиган алоҳида метатизим сифатида англайдилар. талабалар ана шу тизим ичидаги турли қатламларни аста-секинлик билан ўзлаштириб, уларнинг моҳиятига кириб борадилар. бу босқичда бошланғич мактаб давридагига қараганда анча …

илаётган асарларни тушуниш учун керак бўлган миқдорда адабий-назарий билимларни ўзлаштирадилар. бу босқичда ўқувчилар адабий қаҳрамонларни тасвирланаётган макон ва ҳаётий вазиятга мувофиқ тинимсиз ўсиш-ўзгаришда бўлган тирик одамлар сифатида қабул қилишни ўрганишади. улар бадиий асарларнинг турлари ва жанрлари борасида муайян тушунчаларга эга бўлишади. педагогика ва психология илми ҳамда ўқитиш амалиёти ўрта мактаб босқичини v-vii ва viii-ix синфлар тарзида икки бўғинга бўлиш мақсадга мувофиқлигини кўрсатади. гарчи, бу синфларнинг ўқувчилари битта ўрта мактаб босқичига мансуб бўлсалар-да, амалда бир-бирларидан жиддий фарқ қиладиган икки авлод вакиллари ҳисобланади. мактаб адабий таълими иккинчи босқичининг биринчи бўғини бўлмиш v-vii синфларда адабиёт ўқитиш бошланғич таълимнинг давоми ҳисобланиб, ўқувчиларда бадиий адабиётга доир бирмунча ибтидоий ва содда билим, кўникма ҳамда малакаларни шакллантириш кўзда тутилади. ушбу бўғинда адабий таълим адабий ўқиш тарзида уюштирилади. яъни адабиётга адабиётшунослик фани талаблари асосида эмас, балки педагогиканинг талабларига мувофиқ ёндашилади. адабий даврлар, бадиий тасвирдаги сифат ўзгаришлари, адабиёт тарихидаги тизим бу даврдаги таълим жараёнида бирламчи аҳамият касб этмайди. бу …

лар, бир томондан, ўрта мактабни тугаллаш арафасида бўладилар, иккинчи томондан, ўрта махсус таълим муассасаларига киришга тайёрланадилар. шунинг учун ҳам бу синфлардаги адабий таълим ҳам адабий ўқиш тарзида йўлга қўйилса-да, унда адабий-тарихий курснинг бошланғич унсурлари кўзга ташланади. бу ҳол бадиий матнларнинг адабиётшунослик илмида қабул қилинганидай хронологик тартибга кўра жойлаштирилганлигида, бадиий асар билан муаллиф ҳаёти ўртасидаги боғлиқликни текшириш кўзда тутилганида сезилади. ушбу бўғинда ўсмирликдан эндигина ўспиринлик босқичига ўтган ўқувчилар адабиётни тизимли курс сифатида ўрганишга ҳозирлик кўрадилар. ушбу бўғинда ўқувчиларга энг қадимги даврлардан бугунга қадар бўлган миллий адабиёт тарихи, унинг тур ва жанрлари, асосий асарлари ҳақида тушунча берилади. ўқувчиларга ўзбек адабиёти тарихи яхлит бир эстетик жараён эканлиги бир қадар сингдирилади. бу босқичда бадиий матн жозибаси ва, тароватини таъминлаган омиллар, адибларнинг маҳорати, услубини аниқлашга эътибор қаратилади. ўқувчиларда таҳлил малакасини шакллантириш, ҳар бир матн бўйича ўзининг фикри бўлишига эришиш кўзда тутилади. бу босқичда ўқувчиларнинг адабий-назарий билимлари ҳам бир қадар чуқурлашади. шунингдек, уларда инсоннинг ички олами, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш"

1522862583_70703.doc адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш режа: 1.адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олишнинг зарурияти 2.5-7-синфлар адабий таълимининг хусусиятлари. 3.8-9-синфларда адабиёт ўқитишнинг ўзига хос жиҳатлари. 4.адабиёт бўйича машғулотлар ўтишда ўқувчиларининг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш йўллари. маълумки, шахсни, “умуман” тарбиялаб бўлмайди, балки ҳар қандай конкрет индивид конкрет талаблар асосида, конкрет муҳит учун конкрет макон ва замонда тарбияланади. тарбия конкретликни севадиган ва ундагина мавжуд бўла оладиган педагогик кечимдир. шу боисдан ҳам бирон бир ахлоқий фазилатни умумий тарзда қарор топдириб бўлмайди. буни шундан ҳам билса бўладики, айни бир педагогик чора турли ёшдаги одамларга нисбатан қўлланилганда турлича ...

Формат DOC, 80,5 КБ. Чтобы скачать "адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: адабиёт ўқитишда ўқувчиларнинг … DOC Бесплатная загрузка Telegram