оқсиллар (протеинлар)

PPT 49 pages 19.0 MB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 MB

File type PPT

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

тошкент тиббиёт академияси урганч филиали “ юқумли касалликлар ва фтизиатрия” кафедраси макронутриетлар тошкент тиббиёт академияси тиббий профилактика факультети болалар, ўсмирлар ва овқатланиш гигиенаси кафедраси тошкент – 2022 оқсил ёғ углевод макронутриентлар оқсиллар биринчи марта (клей шаклида) 1728 йилда италиялик жакопо бартоломео беccари (1682-1766) томонидан буғдой унидан ажратилган. ушбу воқеа оқсил кимёсининг туғилиши деб ҳисобланади. ўшандан бери деярли уч аср давомида табиий манбалардан минглаб турли хил оқсиллар олинган ва уларнинг хусусиятлари ўрганилган. оқсиллар (протеинлар) – бу мураккаб юқори молекуляр азотли бирикмалар бўлиб, α–аминокислоталардан таркиб топади. табиатда учрайдиган 150 та шунга ўхшаш бирикмаларнинг 20 таси оқсилли молекулалар яратилишида иштирок этади. аминокислоталар алмаштириладиган (ҳайвонлар организмида синтезланадиган) алмаштирилмайдиган (ҳайвонлар организмида синтезланмайдиган) агар оқсил таркибида барча алмаштириб бўлмайдиган аминокислоталар бўлса, оқсил тўлиқ деб аталади. бу аксарият ҳайвонлар ва ўсимлик оқсилларининг бир қисмидир. миозин, актин, овоальбумин, овоглобулин казеин, альбумин, глобулин таркибида битта ҳам алмаштириб бўлмайдиган аминокислотани ўз ичига олган оқсилларга тўлиқ бўлмаган оқсил дейилади. бириктирувчи тўқиманинг …

2 / 49

ат ҳосил бўлади улар ривожланаётган организм озиқланиши учун захирада тўплайди. улар сигналларни қабул қилиш ва узатишда иштирок этадиган мембрана рецепторлари овқатланишдаги ҳайвон оқсилларининг асосий манбалари маҳаллий анъаналар ва географик жойлашувга боғлиқ равишда гўшт, сут маҳсулотлари, баъзи мамлакатларда эса денгиз маҳсулотлари бўлиши мумкин. бошоқли донлар, дуккаклилар, камроқ даражада ёнғоқ ва уруғлар ўсимлик оқсилининг асосий манбаидир. 20 гр 18 гр 18-20 гр 3 гр 29 гр 12 гр 16 гр 12 гр 22 гр 36 гр 10 гр 16 гр 5 гр 5 гр 2 гр минимал физиологик миқдор – оқсил тушишининг ишончли даражаси – суткада 1 кг тана массасига 0,6 г тўлақонли оқсил тушиши ҳисобланади. ишончли эҳтиёж даражаси тажриба йўли билан аниқланган ва организмда 100% сарфланадиган стандарт оқсилга тегишлидир. сут, тухум, балиқ ва гўштдаги оқсиллар ушбу рақамга яқин бўлади. алиментар дистрофия маразм шу билан бирга овқатланишда оқсиллар кўп бўлиши салбий таъсир кўрсатишини ҳам унутмаслик лозим. оқсиллар ошиқчалиги бошқа микронутриентлар (ёғлар ва …

3 / 49

ши бўйича ҳайвон ва ўсимлик ёғлариларга бўлинади. ўсимлик ёғларида тўйинмаган ёғ кислоталарининг юқори даражада бўлиши уларга суюқ агрегат ҳолатни беради ва уларнинг озуқавий қийматини белгилайди. ўсимлик ёғлари (мойлар) оддий шароитда суюқ агрегат ҳолатида бўлиб, фақатгина пальма ёғи бундан мустаснодир. ёғларнинг физиологик ўрни, фақатгина уларнинг қувват функцияси билан тугамайди. овқат ёғлари организмдаги биологик мембраналар, стероид гормонлар, кальцифероллар ва ҳужайралар бирикмаларини мўътадилловчилар – эйкозаноидлар (лейкотриенлар, простагландинлар) ҳосил бўлишининг бевосита манбалари ёки олдин фаолият кўрсатувчиларидир. ёғларнинг вазифалари структур энергетик тананинг қувват захираси ёғ ҳужайраларида сақланади углеводлар ва оқсиллар билан бир қаторда ёғлар овқатланишнинг асосий таркибий қисмларидан биридир улар ҳужайра мембранаси ва протоплазманинг асосий таркибий қисмидир ҳимоя ёғлар тери ости тўқималарида ва ички органлар атрофидаги тўқималарда тўпланади овқат липидлари таркибига фосфолипидлар ва стеринлар каби аҳамиятли моддалар гуруҳлари киради. фосфолипидлар гуруҳига лецитин (фосфотидилхолин), кефалин ва сфингомиелинлар мансубдир. фосфолипидлар политўйинмаган ёғ кислотаси ва азотли асос билан бириккан фосфор кислотаси билан этерифицияланган глицериндан иборатдир. овқат билан тушадиган …

4 / 49

тўйинмаганлик даражаси ўта юқори (беш ёки олтита қўшалоқ бирикмалар), шу сабабли оксидланиш қобилияти юқорироқ бўлган птёк миқдори нисбатан кўпроқ бўлади; • балиқ ёғида асосий антиоксидант – е витамини бўлмайди. овқат билан тёк ва холестериннинг ўзи кўп тушиши қонда триглицеридлар ва ёғ кислоталари умумий тўпланиши ошиши, қонда айланиб юрувчи липопротеинлар миқдори кўпайиши билан кечади. буларнинг бари гиперлипидемияга, кейинчалик эса дислипопротеинемия – овқатланишнинг хусусий белгисининг асосий бузилишига олиб келадики. атеросклероз қандли диабет семизлик бу полиатомли альдегид ва кетоспиртлардир. улар фонтосинтез пайтида ўсимликларда ҳосил бўлади ва инсон организмига асосан ўсимлик маҳсулотлари билан бирга тушади. бироқ овқатланишда қўшилган углеводлар кўпроқ аҳамият касб этиб бормоқдаки, улар кўпинча сахароза (ёки қанднинг бошқа аралашмалари)дан иборат бўлиб, саноат йўли билан олинади ва кейин озиқ-овқатларни тайёрлаш йўриқномаларига киритилади. углеводлар инсон овқатланишидаги асосий қувват етказиб берувчи макронутриентлар бўлиб, рационнинг умумий қувватий қийматининг 50...60% ини таъминлайди. углеводларнинг ҳазм бўлиш даражаси жуда юқори: озиқ-овқат маҳсулотлари ҳамда карбонсувларнинг хусусиятига қараб уларнинг ҳазм бўлиши …

5 / 49

рнинг ширинлик даражаси бир ҳил бўлмайди. агар сахароза нинг ширинлигини 100 % деб олсак, унда бошқа қандларнинг ширинлиги қуйидагича бўлади, %: фруктоза 173 глюкоза 81 мальтоза ва галактоза 32 рафиноза 23 лактоза 16 полисахаридлар ширин таъмга эга бўлишмайди. углеводларга бўлган эҳтиёж қувват йўқотиш билан аниқланади. жисмоний юк қанча кўп бўлса, мускул иши миқдори қанча кўп бўлса, углеводларга бўлган эҳтиёж ҳам шунча кўп бўлади. оғир жисмоний меҳнат билан банд бўлмаган кишилар учун углеводларга ўртача эҳтиёж 400-500 г/кунлик, шу билан бирга крахмалга – 350-400 г, моно- ва дисахаридларга (лимонли, сутли) – 2 г, озиқ толаларга (клетчатка ва пектин) 25 г ни ташкил қилади. (альдегидоспирт) барча энг муҳим полисахаридлар – крахмал, гликоген, целлюлозанинг асосий тузилмавий мономеридир. у овқат билан бирга мевалар, тар мевалар, сабзавотлар таркибида алоҳида ҳолда, шунингдек, энг кўп тарқалган дисахаридлар – сахароза , мальтоза, лактозанинг таркибий қисми сифатида ҳам тушади. глюкоза тез ва қарийб тўлиқ хажмда ошқозон-ичак йўлларида сўрилиб, қонга ўтади …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "оқсиллар (протеинлар)"

тошкент тиббиёт академияси урганч филиали “ юқумли касалликлар ва фтизиатрия” кафедраси макронутриетлар тошкент тиббиёт академияси тиббий профилактика факультети болалар, ўсмирлар ва овқатланиш гигиенаси кафедраси тошкент – 2022 оқсил ёғ углевод макронутриентлар оқсиллар биринчи марта (клей шаклида) 1728 йилда италиялик жакопо бартоломео беccари (1682-1766) томонидан буғдой унидан ажратилган. ушбу воқеа оқсил кимёсининг туғилиши деб ҳисобланади. ўшандан бери деярли уч аср давомида табиий манбалардан минглаб турли хил оқсиллар олинган ва уларнинг хусусиятлари ўрганилган. оқсиллар (протеинлар) – бу мураккаб юқори молекуляр азотли бирикмалар бўлиб, α–аминокислоталардан таркиб топади. табиатда учрайдиган 150 та шунга ўхшаш бирикмаларнинг 20 таси оқсилли молекулалар яратилишида иштирок этади. а...

This file contains 49 pages in PPT format (19.0 MB). To download "оқсиллар (протеинлар)", click the Telegram button on the left.

Tags: оқсиллар (протеинлар) PPT 49 pages Free download Telegram