termodinamika asoslari

DOC 435.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403786072_47319.doc t cm q d × = с m t d [ ] j q 1 = [ ] kal q 1 = [ ] kkal q 1 = j kal 19 , 4 1 = j kal kkal 3 3 10 19 , 4 10 1 × = = с к 1 ( ) 1 2 t t m q с - = t m q с d = [ ] к кг ж c × = 1 [ ] grad g kal c × = 1 [ ] grad g kkal c × = 1 a u q + d = da du dq + = dv p da × = dv p du dq × + = const t = dt r m du × × = 2 3 m dt const t = 0 = dt 0 = du da dq = 1 2 ln v …

an edi. bu masalani hal qilish uchun energiyaning aylanish va saqlanish qonunlarini, issiqlikning mexanik ishga aylanishini bilish lozim edi. issiqlik texnikasining ana shu talabi munosabati bilan termodinamika yuzaga keldi. termodinamika turli issiqlik, mexanik, elektr va hokazo jarayonlarda molekulalarning issiqlik (tartibsiz) harakati tufayli energiyaning o‘zgarishi va bir turdan ikkinchi turga aylanish qonuniyatlarini o‘rganadi. termodinamika asosida insoniyatning ko‘p asrlik tajribasi natijasida tasdiklangan ikkita fundamental qonun yotadi. birinchi qonun energiyaning aylanish protsessining miqdoriy va sifat tomonlarini tavsiflaydi. ikkinchi qonun bu protsesslarning yo‘nalishlari haqida fikr yuritishga imkon beradi. jismning holatini harakterlaydigan kattaliklarning birortasi o‘zgarsa, jism holati o‘zgaradi, natijada jism bir holatdan boshqa holatga o‘tadi. bunga termodinamik jarayon deyiladi. termodinamik jarayon ro‘y berayotgan jism yoki jismlar to‘plami termodinamik sistema deyiladi. silindr porsheni ostidagi gazni termodinamik sistema deyish mumkin. molekulyar-kinetik nazariyasidan ma’lumki, molekulalar doimo harakatda bo‘lganligi uchun ular kinetik energiyaga ega. shu bilan birga modda molekulalari orasida o‘zaro ta’sir kuchi bo‘lganligi sababli molekulalar o‘zaro potensial energiyaga …

gregat holati o‘zgarganda, ya’ni modda bir agregat holatdan ikkinchisiga o‘tganda, qattiq holatdan suyuq holatga, suyuq holatdan gazsimon holatga, yoki aksincha o‘tishlarda, molekulalarining kinetik va potensial energiyalari o‘zgarib, modda ichki energiyasining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. jismning issiqlik holatini uning temperaturasi belgilaydi. shunday qilib, jismning ichki energiyasi uning holatiga bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun bu energiyani sistema holatining funksiyasi deyiladi. sistema ichki energiyasining o‘zgarishiga olib keladigan ikki turli usul mavjud. bulardan biri – ish bajarishdir. masalan, porshenli silindr ichiga biror gaz qamalgan bo‘lsin. porshenni yuqoriga yoki pastga harakatlantirish bilan silindr ichidagi gazning hajmi, bosimi va temperaturasini o‘zgartirish mumkin. shuningdek, harakatdagi porshen gazga ma’lum kuch bilan ta’sir etib ish bajaradi va shu tufayli gazning ichki energiyasi o‘zgaradi. sistemaning ichki energiyasini o‘zgartirishining ikkinchi usuli unga issiqlik uzatishdir. ish bajarmasdan turib jism ichki energiyasining o‘zgarish jarayoni issiqlik uzatish deyiladi. issiqlik uzatish jismlar bir-biriga bevosita tegib to‘rganda (plitka ustidagi choynakning isishi), bir-biridan ma’lum uzoqlikda bo‘lganda (buyumlarning pechka yoki …

aning o‘zgarishi. si sistemasida issiqlik miqdori joullarda o‘lchanadi, ya’ni . amaliyotda ko‘pincha kaloriya va kilokaloriyalarda o‘lchanadi, ya’ni , . kaloriya, kilokaloriyalar bilan joul orasidagi bog‘lanish quyidagicha bo‘ladi: , . (1) formulada - moddaning solishtirma issiqlik sig‘imi bo‘lib, uning ta’rifi quyidagicha bo‘ladi. moddaning solishtirma issiqlik sig‘imi deb, moddaning bir birlik massasini ga isitish uchun zarur bo‘lgan issiqlik miqdoriga teng bo‘lgan fizik kattalikka aytiladi, ya’ni: , (2) , . (3) amaliyotda ; . energiyaning saqlanishi va aylanishining issiqlik xodisalariga taalluqli bo‘lgan qonuni termodinamikaning birinchi qonuni deb ataladi va fizikaning muhim qonunlaridan birining asosi hisoblanadi. termodinamika birinchi qonuniga quyidagicha ta’rif berish mumkin: sistemaga berilgan issiqlik miqdori sistema ichki energiyasining o‘zgarishiga va sistema tashqi kuchni yengishi uchun bajargan ishga sarflanadi, ya’ni , (4) . (5) gaz hajmining o‘zgarishida bajargan ish termodinamik ish deb ataladi va u quyidagi formula orqali ifodalanadi, ya’ni . (6) (6) formula faqat gazlar uchungina emas, balki boshqa moddalar uchun ham …

oki tashqi kuchlar gaz ustida) hech qanday ish bajarilmaydi, ya’ni bo‘ladi. u holda (7) tenglik quyidagi ko‘rinishda yoziladi: . (12) demak, izoxorik jarayonlarda sistemaga tashqaridan berilgan issiqlik miqdori uning faqat ichki energiyasini oshirishga sarflanar ekan. 3. izobarik jarayon ( ). gazning izobarik jarayonda bajargan ish (6) formuladan aniqlanadi. binobarin, izobarik jarayon uchun termodinamikaning birinchi qonuni (5) formula ko‘rinishda ifodalanadi, ya’ni . (13) izobarik jarayonda sistemaga uzatilgan issiqlik miqdori sistemaning ichki energiyasining o‘zgarishiga va ish bajarishiga sarf bo‘ladi. sistema holatining o‘zgarishi mobaynida atrofidagi jismlar bilan sistema orasida issiqlik almashinishi ro‘y bermasa, bunday jarayon adiabatik jarayon deb ataladi. adiabatik jarayonda bo‘ladi, shuning uchun termodinamikaning birinchi qonuni quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi: . (14) ichki energiya ish bajarish hisobiga o‘zgaradi. (14) formuladagi minus ishora adiabatik kengayishda sistemaning ichki energiyasining kamayishini ( ) ko‘rsatadi – sistema o‘zining ichki energiyasi hisobiga ish bajaradi ( ). adiabatik siqilishda esa sistemaning ichki energiyasi tashqi kuchlar bajargan ish ( ) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika asoslari"

1403786072_47319.doc t cm q d × = с m t d [ ] j q 1 = [ ] kal q 1 = [ ] kkal q 1 = j kal 19 , 4 1 = j kal kkal 3 3 10 19 , 4 10 1 × = = с к 1 ( ) 1 2 t t m q с - = t m q с d = [ ] к кг ж c × = 1 [ ] grad g kal c × = 1 [ ] grad g kkal c × = 1 a u q + d = da du dq + = dv p da × = dv p du dq × + = …

DOC format, 435.5 KB. To download "termodinamika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika asoslari DOC Free download Telegram