inson falsafasi (falsafiy antropologiya)

DOCX 19 pages 81,4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 81,4 KB

Fayl turi DOCX

Pages 19

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

9-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) mavzu rejasi: 1. falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. 2. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 3. falsafiy antropologiyaning inson haqidagi ta’limot sifatidagi mohiyati. 4. hayotning ma’nosi va unda insonning vazifasi. tayanch tushunchalar: inson, shaxs, individ, antropologiya, inson ongi, inson — biologik mavjudot, inson — ijtimoiy mavjudot, inson faolligi, ekosofiya, insonni asrash, istiqlol va inson kamoloti 1.falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. inson — yaratganning mo‘jizasi, falsafaning bosh mavzusi. inson muammosi falsafaning azaliy mavzularidan biridir. odam zotining dunyoga kelishi, boshqa jonzotlardan farqi, tabiat va jamiyatdagi o‘rni, insoniy fazilatlari, shaxsiy xususiyatlari to‘g‘risidagi masalalar hamma davr fayjasuflarining diqqat markazida turgan. fan sohasida odamning jismoniy tuzilishi, tabiiy-biologik xususiyatlarini o‘rganish hamon davom etmoqiia. ijtimoiy fanlarda esa shaxs kamoloti, ijtimoiy, ma’naviy qiyofasi bilan bogliq ji hatlari tadqiq qilinmoqda. xullas, odamzod uchun o‘zi va o‘ziga o‘xshagan boshqa kishilar, ularning xususiyatlari, jamiyatdagi o‘rni, qadri, o‘tmishi va kelajagi bilan bog‘liq muammolar …

2 / 19

va ularni kundalik hayotda qariyb bir xil ma’noda ishlatish hollari uchraydi. ammo ular orasida ilmiy jihatdan muayyan farqlar ham yo‘q emas. «odam» tushunchasi biologik va ijtimoiy jihatlarni o‘zida mujassamlashtiradigan tirik jonzotga, odam zotiga nisbatan ishlatiladi. odam zotini boshqa jonzotlardan farq qiluvchi eng muhim belgilari ong, axloq, xulq, bilim, ijtimoiy mehnat qila olish qobiliyati va boshqalardir. «inson» tushunchasi esa odam zotini muayyan darajadagi ijtimoiy xususiyatlar va jihatlarni o'zlashtirib olganligi bilan bogliq kamolot darajasini ifodalaydi. ijtimoiylik «shaxs» tushunchasi uchun ham asosiy xususiyatdir, ammo bunda ijtimoiy jihatdan ma’naviy-axloqiy kamolotga yetganlik tushuniladi. ilmiy adabiyotlarda inson va shaxsga nisbatan rang-barang ta’riflarni, turli xil talqinlarni uchratish mumkin. «inson» tushunchasi va uning falsafiy talqini. inson avvalo tiriklikning eng oliy mo‘jizasi, boshqa jonzotlardan ajralib turuvchi ijtimoiy mavjudot sifatida, tabiiy-tarixiy qadriyatdir. insonni ontologiya /grekcha — borliq, nazariya, ta’limot/ va antropologiya /grekcha — inson, ta’limot/ nuqtayi nazaridan, ya’ni insonni borliqning bir qismi sifatida talqin qilish /ontologiya/ va uni vujudga kelishi, …

3 / 19

ronligi bilan tirikdir. shu ma’noda inson — har qanday jamiyat bor bolishini ta’minlab turadigan asosiy ijtimoiy elementdir. bunday ta’minlab turish insonni individual — shaxsiy ishtiroki orqali, ya’ni biror guruh, qatlam, sinf, qavm, elat, xalq yoki millat doirasidagi faoliyati, oila va turmushdagi xatti-harakati, amalga oshirgan ishlari, yaratgan boyliklari, o‘ziga va o‘zgalarga nisbatan munosabati orqali namoyon boladi. hozirgi ilmiy adabiyotlarda insonning tabiiy-ijtimoiy borligl mavjudligi tan olinadi. bu borada biologik yondashuv insoniy munosabatlar me’yorlarining evolyutsion-biologik asoslariga e’tibor qaratadi. unga ko‘ra odamzotining shaxsga aylanishi, o‘z qadrini va o‘zgalar qadrini anglash jarayoni uzoq yillar davom etadi. dastlab, norasida go‘dak uchun ona ko‘kragi, suti, allasi eng buyuk qadriyat bolsa, ona qolidan tushgan, ona ko'kragidan ajralgan bola uchun esa, asta-sekin atrof-muhit, o‘zi yashayotgan makon, o‘zga kishilar va o‘zi ham qadriyatga aylanib boradi. bu davrda u o‘z shaxsiy ehtiyoji va maqsadlarini o‘ziga xos qadriyat ko‘zgusi orqali ko‘radi, o‘ziga kerakli va zarur narsalarni muhayyo qilishlarini ko‘proq xohlaydigan, talab qiladigan …

4 / 19

v tarafdorlari ijtimoiy ahamiyatga molik sabablar bilan tushuntiradi va insonning ijtimoiy funksional, «qandaydir genlar»ga e’tibor bermasdan foydalanish mumkin bolgan davlat mashinasi unsuri sifatidagi obrazini yaratadi. «inson barcha ijtimoiy munosabatlar majmuyidir» degan shior aynan ijtimoiylik inson hayoti substansiyasi, negizini tashkil etishini tushunish imkonini beradi. hozir g‘arb adabiyotlarida «mind — bodi» (aql — tana), «nature — nurture» (tabiat — tarbiya) muammosi muhokama qilinmoqda. ammo asosiy muammo ko‘rsatib o‘tilgan mohiyatlarni mufassallashtirishda emas, balki insonning yagona obrazini yaratishdadir. bu esa ijtimoiy-gumanitar va tabiiy-ilmiy sohalardagi bilim yutuqlarini o‘zida mujassamlashtirgan kompleks yondashuvni taqozo etadi. homo sapiens evolyutsiyasi to‘g‘risida so‘z yuritganda, oddiy biologik yoki ijtimoiy mezonlarga emas, balki biologik-ijtimoiy mezonlarga suyanish lozim. inson ongli mavjudot. bir zamonlar faylasuflarning ustozi suqrot «0‘zingni bilsang, olamni bilasan», — degan edi. falsafiy hikmatga aylanib ketgan bu fikr ortida olam kabi inson ham sir-u sinoatlarga boy, u o‘zini bilish orqali olam mohiyatini anglashga yo‘1 ochishi mumkin, degan g‘oya yotibdi. shu ma’noda, inson …

5 / 19

y. bu savolga eng qadimiy javob diniy va mifologik qarashlar doirasida berilgan. ongni diniy tushunish uni ilohiy hodisa, xudo yaratgan mo‘jiza tarzida talqin qilishga asoslanadi. ko‘pgina dinlarda inson ongi xudoning, buyuk ilohiy aqlning mittigina aks etishi, uning namoyon bo‘lish shakli tarzida tavsiflanadi. bunday qarashlarning ildizi juda qadimiy bolsa-da, ular hamon o‘zining ko‘plab tarafdorlariga ega. zero, u olam va odamning yaratilganligi masalasi bilan bevosita bogliqdir. kimda-kim olam va odam yaratilganligini tan olar ekan, ong ham yaratganning qudrati ekanligini tan olishi tabiiy. barcha dinlar kabi islom dinida ham ana shunday qarash e’tirof etiladi va ong, tafakkur yaratganning insonga in’omi, ilohiy mo‘jizalar sifatida tavsiflanadi. bunday qarashlardan farq qiladigan va ong muayyan moddiylikning miyada aks etishi deb tushunishda, uning mohiyati inson tanasi faoliyati bilan boglab talqin etiladi. bunday qarashlar ham qadimiy ildizlarga ega. xviii asrga kelib ongni bevosita inson miyasi faoliyati bilan bog‘lashga harakat qilgan qarashlar ham shakllandi. ayni paytda materialistik yo‘nalish nomini olgan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)"

9-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) mavzu rejasi: 1. falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. 2. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 3. falsafiy antropologiyaning inson haqidagi ta’limot sifatidagi mohiyati. 4. hayotning ma’nosi va unda insonning vazifasi. tayanch tushunchalar: inson, shaxs, individ, antropologiya, inson ongi, inson — biologik mavjudot, inson — ijtimoiy mavjudot, inson faolligi, ekosofiya, insonni asrash, istiqlol va inson kamoloti 1.falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. inson — yaratganning mo‘jizasi, falsafaning bosh mavzusi. inson muammosi falsafaning azaliy mavzularidan biridir. odam zotining dunyoga kelishi, boshqa jonzotlardan farqi, tabiat va jamiyatdagi o‘rni, insoniy fazilatlari, sha...

This file contains 19 pages in DOCX format (81,4 KB). To download "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi (falsafiy antro… DOCX 19 pages Free download Telegram