inson falsafasi (falsafiy antropologiya)

PPTX 26 pages 1.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

andijon iqtisodiyot va qurilish instituti oâzbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 10-mavzu: inson falsafasi ( falsafiy antropologiya) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: inson borligâining oâziga xos xususiyatlari. ongning tabiati, strukturasi va funksiyalari. ong va ongsizlik muammosi. antrop tamoyil. sharq va gâarb falsafasida inson muammosi. falsafiy antropologiyaning paydo boâlishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. suitsid va parasuitsidning oldini olishda tarbiyaning roli. oâzlikni anglash. inson borligâida faoliyatning tuzilishi va atributlari. inson faoliyatini tartibga solish mexanizmlari va uning ahamiyati. inson koâplab fanlar oârganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. pedagogika uchun u tarbiya obâekti, sotsiologiya uchun - turli munosabatlar subâekti, kulturologiya uchun - madaniyatning obâekti va subâekti, iqtisodiy nazariya uchun - asosiy ishlab chiqarish kuchi va hokazo. tabiiy fanlar orasida anâanaviy (biologiya, antropologiya, meditsina va boshqalar) bilan bir qatorda nisbatan yangi fanlar (oliy nerv tizimi faoliyati fiziologiyasi, somatologiya, seksologiya va hokazo) paydo boâldi. xx asrda ilmiy …

2 / 26

z asarlarida â«aqlli mavjudotâ», â«aqlli hayvonâ» deb taâriflaganlar. keyinchalik jamiyatning taraqqiyoti asosida ular insonni â«siyosiy hayvonâ», â«ijodkor hayvonâ», â«tarixning ijodkoriâ», â«gapiradigan, tilga va nutqqa ega hayvonâ», âdunyoga diniy munosabatda boâluvchi mavjudotâ», deb izohlay boshlagan. maâlum davrlardan keyin esa baâzi faylasuflar insonni â«maâlum maqsadga yoânaltirilgan, xulq-atvorga ega boâlgan mavjudotâ», deb tushuntira boshlaydilar. falsafa inson borligâini olamning tarkibiy qismi sifatida oârganadi. inson â oâzida biologik, ijtimoiy va psixik xususiyatlarni mujassamlashtirgan ongli mavjudotdir. qadimdan boshlab faylasuflar insonni hayvonlardan ajratib turadigan asosiy tafovutlar: xulqi, ongi, til va nutqi, degan fikrni ham bildirishgan. ong â falsafaning subâektiv reallikni ifodalovchi gâoyat keng kategoriyasidir; odamning, uning miyasi va psixikasining tashqi dunyoni ideal aks ettirishidir; insonning maânaviy dunyosidir, oâzining dunyoda borligini anglab yetishidir; uning tashqi dunyoga munosabatidir. al-farobiy bunday deb yozgan edi: â«inson oâzining alohida xususiyatlari bilan barcha hayvonlardan farq qiladi, chunki unda jon bor, undan tana aâzolari vositasida taâsir etuvchi kuchlar paydo boâladi, bundan tashqari, unda tana …

3 / 26

oddiylikka bogâliq boâlmagan, undan oldingi va hatto uni tugâdiradigan omil deb biladi. idealizm ideal, ruhiy hodisalarni moddiylik sababli kelib chiqqan va ular oâzaro bogâliqdir deb bilmaydi, balki hatto buni toâgâridan-toâgâri inkor etadi, uni subâektiv kechinmalar, assotsiatsiyalar, fikrlar va gâoyalarga toâliq boâlgan biqiq, oâziga mustaqil dunyodir deb biladi, uningcha bu gâoyalar yo moddiy dunyo bilan birga yashaydi, yoki tashqi dunyoning demiurgi, yaratuvchisidir. obâektiv idealizm vakillarining fikricha, goâyo nomukammal, illyuzor moddiylikdan farqli oâlaroq, ideal narsa haqiqiy, abadiy, mukammal borliqdir. ruh, aql, ideal narsa materiyadan avval boâlgan yoki u bilan birga yashaydi. aflotunning â«gâoyalar dunyosiâ», xegelning â«absolyut gâoyaâ»si ana shunday. subâektiv idealizm tarafdorlari ong muammosini birmuncha boshqacha hal qiladilar. ularning fikricha, subâektning irodasi, ongi va aqliga bogâliq boâlmagan holda obâektiv reallik mavjuddir degan tezis toâgâri emas, aksincha, odam yashab turgan dunyo fikrlovchi subâektning sezgilari, tasavvurlari, kechinmalari, kayfiyatlari, taâsurotlari kompleksidir, yigâindisidir. subâektiv idealizmning eng uchiga chiqqan shakli solipsizm nomini olgan falsafiy oqim boâlib, u …

4 / 26

â», â«tabiatâ», â«ruhâ» tushunchalarini maksimal darajada bir-biriga yaqinlashtiradilar. panteizm gâoyalari ilk sufizm oqimiga yaqin turadi. oârta asr sharqining atoqli mutafakkiri al-gâazzoliy shu oqimning yorqin vakili edi. panteizm gâoyalarini jordano bruno va benedikt spinoza yangi zamonning yevropadagi falsafiy anâanasi asosida rivojlantirdilar. hozirgi, postklassik falsafaning koâpdan-koâp oqimlari ongni tahlil qilishga zoâr eâtibor bermoqdalar. masalan, z.freyd, k.yung, e.fromm nomlari bilan bogâliq boâlgan psixoanaliz falsafasi ongsizni, uning subâektning maânaviy borligâidagi rolini, shaxsning ongi va xulq-atvoriga taâsirini oârganishga katta eâtibor beradi. falsafiy antropologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi. yunoncha sophia â donishmandlik, anthropos â inson va logos â taâlimot soâzlaridan kelib chiqqan â«falsafiy antropologiyaâ» atamasi etimologik jihatdan inson haqidagi falsafiy taâlimotni anglatadi. yuqorida qayd etilganidek, inson haqidagi falsafiy taâlimotlar qadimda vujudga kelgan va butun falsafa tarixi orqali oâtadi. konfutsiy, suqrot, geraklit, stoiklar, kiniklar, avgustin, foma, forobiy, ibn sino, a.navoiy, a.jomiy, dekart, russo, kant, feyerbax, nisshe va boshqalar insonning falsafiy, nazariy obrazini yaratib, falsafiy antropologiya falsafiy bilimning …

5 / 26

sonning individ, individuallik, shaxs kabi tushunchalarda aks etadigan muayyan obrazini shakllantirishini ham hisobga olish lozim. individ muayyan insonning umumiy obrazi sifatida amal qilsa, individuallik uni muayyan oâziga xos xususiyatlar sohibi sifatida tavsiflasa, â«shaxsâ» tushunchasiga yanada torroq maâno yuklanadi, chunki ayni holda inson uning barcha ijtimoiy sifatlari bilan jamuljam holda olinadiki, bu faqat ijtimoiy munosabatlarning u yoki bu tizimini nazarda tutgan holda shaxs toâgârisida soâz yuritish imkonini beradi. hayotning mazmuni va insonning vazifasi inson hayotning tezoqarligini yodda tutishi, uning shomini kuzatishi, odamzot hayotining bebaholigi haqida oâylashi, oâlim haq ekanligini unutmasligi lozimligi haqidagi fikrlarga biz falsafa fani shakllanish jarayonining ilk bosqichidayoq, gâarb falsafiy anâanasida ham, sharq falsafasida ham duch kelishimiz mumkin. hayotning mazmuni muammosi har bir inson qarshisida ertami-kechmi koândalang boâladi va u oâziga aniq va uzil-kesil javob topish mumkin boâlmagan savollarni beradi. â«bu dunyoda nima uchun yashayapman?â», deb soâraydi oâzidan inson va agar bu savolga oâzi javob bermasa, oâz hayotiga muayyan …

6 / 26

ish boâlib qoladi. toâgâri, inson oâz tabiatiga koâra oâlimga mahkum, ammo, buni tushungan holda, u oâzi bilan bogâliq hamma narsa oâzining tugâilish va oâlish sanalari bilan chegaralangan qisqa vaqt oraligâida jamlanganini tan olishni istamaydi. u oâz taqdirini ijtimoiy muhim maqsadlar, maânaviy uygâonish bilan bogâlashga harakat qilishi ayni shu hol bilan izohlanadi. praksiologiya (yunon. praktikos â faol) â falsafaning inson faoliyatini oârganishga bagâishlangan boâlimlaridan biri. faoliyat tushunchasi inson borligâining tabiati va mohiyatini, uning shaxsiy imkoniyatlari, ijtimoiy aloqalari va munosabatlarini, inson maânaviy dunyosi va moddiy amaliyot jabhasini teranroq tushunish imkonini beradi. faoliyat tushunchasining mazmuni. falsafada faoliyat insonga xos boâlgan va tashqi dunyoni oqilona oâzgartirishga qaratilgan faollikning alohida shakli sifatida tavsiflanadi. ijtimoiy falsafada faoliyat ijtimoiy jarayonlarni amalga oshirish, insonning oâz imkoniyatlarini roâyobga chiqarish, oâzini qurshagan dunyo bilan aloqaga kirishish usuli sifatida qaraladi forobiy fikricha âinson faoliyatsiz turaolmaydi, ammo har qanday faoliyat va harakat insonni inson qilib koârsata olmaydi. chunki oâz tabiatiga koâra hayvonlar …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)"

andijon iqtisodiyot va qurilish instituti oâzbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 10-mavzu: inson falsafasi ( falsafiy antropologiya) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: inson borligâining oâziga xos xususiyatlari. ongning tabiati, strukturasi va funksiyalari. ong va ongsizlik muammosi. antrop tamoyil. sharq va gâarb falsafasida inson muammosi. falsafiy antropologiyaning paydo boâlishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. suitsid va parasuitsidning oldini olishda tarbiyaning roli. oâzlikni anglash. inson borligâida faoliyatning tuzilishi va atributlari. inson faoliyatini tartibga solish mexanizmlari va uning ahamiyati. inson koâplab fanlar oârganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. ped...

This file contains 26 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi (falsafiy antro… PPTX 26 pages Free download Telegram