falsafiy antropologiya (inson falsafasi)

DOCX 56,5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1734505202.docx falsafiy antropologiya (inson falsafasi) reja: 1.inson falsafiy muammo sifatida. 2.sharq va g’arb falsafasida inson masalasi. 3. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 4.inson borlig‘ida faoliyatining tuzilishi va atributlari. inson falsafiy muammo sifatida. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig‘ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo’nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o’laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga yetish borliq jumbog‘ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab yetganlar. zero forobiy aytganidek - ”odamlar о‘zlarining xos xususiyatlariga va tabiiy ehtiyojlariga kо‘ra jamiyat tuzadilar. ularning harakat va fe’llarini dastavval bora-bora odatlarga aylanadigan tabiiy qobiliyatlar belgilaydi”. о‘z-о‘zingni angla va shu orqali dunyoni anglaysan. dunyoni insonning teran qatlamlariga kirmasdan sirtdan bilishga bо‘lgan barcha urinishlar narsalar haqida faqat yuzaki tasavvur hosil qilish imkonini beradi. insondan …

chun о‘z-о‘zini anglashga chorlovchi fikr bо‘lib qolmoqda. buni faqat shu bilan izohlash mumkinki, ayni holda har bir yangi avlod о‘z davri hamda tabiiy-ilmiy va falsafiy tasavvurlarning tegishli darajasi nuqtai nazaridan yechishga harakat qiladigan о‘ta murakkab, «boqiy» falsafiy masalalardan biri tо‘g‘risida sо‘z yuritiladi. qadimgi xitoy faylasufi lao szi fikriga kо‘ra, «boshqalarni biluvchi – oqil, о‘zini biluvchi – donishmanddir». protagorning: «inson barcha narsalar mezonidir», degan fikri ham juda mashhur. «tangri saltanati bizning ichimizdadir», deb о‘rgatgan iso masih. buddaviylarning: «о‘zligingga nazar tashla, sen buddasan», degan chorlovi ham yuqoridagi fikr bilan hamohangdir. islomda «kimki о‘zini bilsa, u о‘z allohni ham bilgaydir», deyiladi. demak, inson о‘zini dunyodan oldinroq va kо‘proq biladi, ayni shu sababli u dunyoni о‘zidan keyin va о‘zi orqali anglab yetadi. falsafa dunyoni inson orqali ichdan bilishdir, fan esa insondan tashqaridagi dunyoni yuzaki bilish demakdir. insonda mutlaq borliq, insondan tashqarida esa – nisbiy borliq namoyon bо‘ladi. 7/2. sharq falsafasida inson. qadimgi sharq, xususan …

ing (axloqiy bilimlar) barkamollikning eng so’nggi darajasiga yetadi. niyatlar sof va xolis bо‘lsa, qalb rostgо‘y va samimiy bо‘ladi. qalb rostgо‘y va samimiy bо‘lsa, inson tо‘g‘ri yо‘lga kiradi, kamol topadi. inson tо‘g‘ri yо‘lga kirsa va kamol topsa, oilada tartib о‘rnatiladi. oilada tartib hukm sursa, xalqlarni boshqarish osonlashadi. xalqlarni boshqarish osonlashsa, butun dunyo tinch-totuv yashaydi». qadimgi hind falsafasiga dunyoning ichki dunyosini birinchi о‘ringa qо‘yish, ya’ni antropotsentrizm xosdir. masalan, buddizmda nirvanaga erishish inson barcha niyatlarining pirovard maqsadi deb e’lon qilinadi. nirvana jonning shunday bir holatiki, bunda har qanday mayllar yо‘qoladi va ichki uyg‘unlik yuzaga keladi, mutlaqo erkinlik va tashqi dunyoga qaram emaslik tuyg‘usi paydo bо‘ladi. qadimgi hindlarning boshqa bir diniy-falsafiy ta’limoti – jaynizm nuqtai nazaridan inson о‘zining ma’naviy mohiyati bilan moddiy mohiyatni nazorat qilish va boshqarishga erishish uchun uzoq va og‘ir yо‘l – jonning erkinlashuvi yо‘lini bosib о‘tishi lozim. markaziy osiyo mutafakkirlari qarashlarida insonni nazariy aql boshqaradi. jumladan al-forobiy fikricha “inson shaxsini shakllantiradigan, …

faol aql quyoshi inson ruhi da paydo bо‘lganidan keyin, aqliy quvvat faol aqlga qaraydi. g‘arb falsafasida inson. sharq tafakkurida insonga nisbatan yuqorida qayd etilgan yondashuvlar bilan bir qatorda tabiat, kosmos muammolari ham qadimdan muayyan о‘rin egallab keladi. bunda insonga ulkan dunyodagi bir zarra sifatida qaraladi. ammo dunyoga nisbatan kosmotsentrik yondashuv antik falsafa rivojlanishining ilk bosqichlariga kо‘proq xosdir. dunyoning mazkur talqiniga muvofiq birinchi о‘ringa suqrot davridayoq falsafaning diqqat markazidan о‘rin olgan inson haqida mulohaza yuritish uchun ham tegishli zamin hozirlovchi dunyo va kosmos muammolari chiqadi. kosmotsentrizm nuqtai nazaridan inson avvalo kosmosning bir qismi sifatida, «kichkina dunyo» sifatida (demokrit), ba’zan jonli organizm sifatida tasavvur qilinadigan makrokosm bilan uzviy bog‘liq bо‘lgan mikrokosm sifatida idrok etiladi. antik faylasuflar koinotni va unda mavjud tartibni tushunish orqali insonning о‘zini ham anglab yetish mumkin deb hisoblaganlar (platon, aristotel). bunda tafakkur, bilim, aql-zakovat va donishmandlik muhim rol о‘ynagani bois, ular doim kosmotsentristlar tomonidan yuksak baholangan, inson va uning …

kuchayib, dam ma’lum vaqt pasayib turgan, lekin hech qachon yo‘qolmagan. «inson nima?», degan savol bugungi kunda ham avvalgidek jahon falsafasidagi o‘ta muhim masalalardan biri bo‘lib qolmoqda, insoniyatning eng o‘tkir aql-zakovat sohiblari e’tiboridan tushmay va ayni vaqtda o‘zining uzil-kesil, umumiy e’tirof etilgan yechimini topmay kelmoqda. inson har safar mutafakkirlar diqqat markazidan o‘rin olar ekan, uning mohiyatini yangi tarixiy sharoitda va yangicha nuqtai nazardan anglab yetishga harakat qilib, uni qayta va qayta yangidan kashf etganlar. pirovardida, falsafa fanida insondan murakkabroq va ziddiyatliroq predmet yo‘q, desak, hech mubolag‘a bo‘lmaydi. inson barcha yaxshi fazilatlarni o‘zida mujassamlashtirgan o‘ziga xos, betakror va barkamol mavjudot – cheksiz mikrokosm sifatida ham, inson tabiatining norasoligi va buzuqligi tufayli halokatga mahkum bo‘lgan tabiat xatosi sifatida ham, xudo yaratgan banda sifatida ham, boshqa odamlar faoliyatining mahsuli sifatida ham talqin qilinadi. xususan, sharq mutafakkiri a.beruniy jahon fanida birinchi marta inson va tabiat, odam va olam o‘rtasidagi munosabatlarni dunyoviy fan nuqtai nazaridan o‘rganadi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafiy antropologiya (inson falsafasi)"

1734505202.docx falsafiy antropologiya (inson falsafasi) reja: 1.inson falsafiy muammo sifatida. 2.sharq va g’arb falsafasida inson masalasi. 3. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 4.inson borlig‘ida faoliyatining tuzilishi va atributlari. inson falsafiy muammo sifatida. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig‘ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo’nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o’laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga yetish borliq jumbog‘ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab yetganlar. ze...

DOCX format, 56,5 KB. To download "falsafiy antropologiya (inson falsafasi)", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy antropologiya (inson f… DOCX Free download Telegram