inson falsafasi (falsafiy antropologiya)

DOCX 27 pages 63,6 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 63,6 KB

Fayl turi DOCX

Pages 27

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

inson falsafasi (falsafiy antropologiya) reja: 1. inson falsafiy muammo sifatida. inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. 2. falsafiy antropologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi. 3. ongning tabiati, strukturasi va funktsiyalari. 4. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 5. inson borlig‘ida faoliyatining tuzilishi va atributlari. faoliyatni tashkil qilishda huquq va axloq uyg‘unligi. tayanch tushunchalar: odam, inson, shaxs, jamiyat, madaniyat, antroposotsiogenez, axloq, ma’naviyat, ong, inson borlig‘i, o‘zlikni anglash, hayotning mazmuni, inson falsafasi, mangulik, ekosofiya, insonni asrash. 1-masala. inson falsafiy muammo sifatida. inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig‘ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo‘nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o‘laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga yetish borliq jumbog‘ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab yetganlar.zero forobiy aytganidek -”odamlar …

2 / 27

a ustunga o‘yib yozilgan, rivoyatlarga qaraganda suqrot takrorlashni yaxshi ko‘rgan «o‘z-o‘zingni angla», degan ibora ayniqsa mashhur bo‘lgan. ajablanarlisi shundaki, oradan ikki yarim ming yil vaqt o‘tgach, hozir ham bu fikr o‘z ahamiyatini yo‘qotgani yo‘q. u nafaqat narsalar dunyosini, balki inson borlig‘ining mohiyatini, inson va ijtimoiy munosabatlarning asl tabiatini tushunishga harakat qilayotgan har bir odam uchun o‘z-o‘zini anglashga chorlovchi fikr bo‘lib qolmoqda. buni faqat shu bilan izohlash mumkinki, ayni holda har bir yangi avlod o‘z davri hamda tabiiy-ilmiy va falsafiy tasavvurlarning tegishli darajasi nuqtai nazaridan yechishga harakat qiladigan o‘ta murakkab, «boqiy» falsafiy masalalardan biri to‘g‘risida so‘z yuritiladi. tarixga boshqa ko‘p sonli iboralar ham ma’lum bo‘lib, ular vaqt, madaniyat va diniy e’tiqoddan qat’iy nazar, inson barcha zamonlarda butun dunyo mutafakkirlarining diqqat markazida bo‘lgani va hozir ham shunday ekanligi, tayanch nuqtasi va hatto bilish mezoni bo‘lib xizmat qilishidan dalolat beradi. xususan, qadimgi xitoy faylasufi lao szi fikriga ko‘ra, «boshqalarni biluvchi – oqil, o‘zini …

3 / 27

gungi kunda ham avvalgidek jahon falsafasidagi o‘ta muhim masalalardan biri bo‘lib qolmoqda, insoniyatning eng o‘tkir aql-zakovat sohiblari e’tiboridan tushmay va ayni vaqtda o‘zining uzil-kesil, umumiy e’tirof etilgan yechimini topmay kelmoqda. inson har safar mutafakkirlar diqqat markazidan o‘rin olar ekan, uning mohiyatini yangi tarixiy sharoitda va yangicha nuqtai nazardan anglab yetishga harakat qilib, uni qayta va qayta yangidan kashf etganlar. pirovardida, falsafa fanida insondan murakkabroq va ziddiyatliroq predmet yo‘q, desak, hech mubolag‘a bo‘lmaydi. inson barcha yaxshi fazilatlarni o‘zida mujassamlashtirgan o‘ziga xos, betakror va barkamol mavjudot – cheksiz mikrokosm sifatida ham, inson tabiatining norasoligi va buzuqligi tufayli haloqatga mahkum bo‘lgan tabiat xatosi sifatida ham, xudo yaratgan banda sifatida ham, boshqa odamlar faoliyatining mahsuli sifatida ham talqin qilinadi. xususan, sharq mutafakkiri a.beruniy jahon fanida birinchi marta inson va tabiat, odam va olam o‘rtasidagi munosabatlarni dunyoviy fan nuqtai nazaridan o‘rganadi. u “odamlar tuzilishining rang, surat, tabita va axloqda turlicha bo‘lishi faqatgina nasablarining turlichaligidan emas, …

4 / 27

adami»; · «mehnat qurollari yasovchi hayvon»; · «o‘zlikni anglash qobiliyatiga ega mavjudot»; · «ma’naviy va erkin mavjudot» va hokazolar sifatida talqin qilingan. fikrlarning bunday rang-barangligi sababini, avvalo, insonning o‘z tabiatidan izlash lozim. inson tabiatining siri, hech shubhasiz, «boqiy muammolar»dan biri bo‘lib, falsafa o‘z predmetining mohiyati va xususiyatiga ko‘ra unga qayta-qayta murojaat etgan va shunday bo‘lib qoladi. bu yerda mazkur sohadagi barcha fikr-mulohazalarga mo‘ljal beruvchi insonning kelib chiqishi haqidagi masala ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi. inson qayerdan va qanday paydo bo‘lgani haqidagi ko‘p sonli g‘oyalar orasidan eng muhimlarini ajratib olsak, ularning barchasini ma’lum darajada shartlilik bilan ikki asosiy konsepsiya – insonning tabiiy va g‘ayritabiiy kelib chiqishi haqidagi konsepsiyalar doirasida birlashtirish mumkin. insonning kelib chiqishi haqidagi birinchi yondashuv insonning paydo bo‘lishiga olib kelgan tabiatning qonuniy rivojlanishi g‘oyasidan kelib chiqadi. bunda inson jonsiz, keyinchalik esa – jonli moddaning tabiiy evolyusiyasi mahsuli sifatida qaraladi. mazkur konsepsiya 1859 yilda inson kelib chiqishining tabiiy-ilmiy talqiniga asos …

5 / 27

ng dunyoviy konsepsiyasiga ham (masalan, darvinchilar bilan bog‘liq holda bo‘lganidek), kosmik konsepsiyasiga ham tayanishlari mumkin. ikkinchi yondashuv insonga, xudo yoki kosmik aql mehnatining mahsuli sifatida qarab, uni g‘ayritabiiy asosdan keltirib chiqaradi. garchi bu konsepsiya isbotlanganlik jihatidan birinchi ta’limotga hozirgi zamon tabiatshunosligi nuqtai nazaridan yon bersa-da, lekin falsafiy nuqtai nazardan u insonning tabiiy-ilmiy kelib chiqishi konsepsiyasi kabi mavjudlik huquqiga egadir, zero birinchi yondashuv ham, ikkinchi yondashuv ham oqilona asoslangan va uzil-kesil dalil-isbotlar keltirmaydi. insonga falsafa nuqtai nazaridan yondashuv. biz insonga nisbatan sof falsafiy yondashuvga hali qaytamiz va falsafa inson bilan qancha shug‘ullanmasin, u haqda hamma narsani bilishi va mazkur bilimni uzil-kesil va eng so‘nggi haqiqat deb hisoblashi mumkin emasligini ko‘rsatib beramiz. hozir esa shuni qayd etishni istar edikki, o‘zi haqida va o‘zini qurshagan dunyo haqida inson falsafa paydo bo‘lishidan ancha oldin mulohaza yurita boshlagan. ammo keyinchalik, «donolikka muhabbat» paydo bo‘lgach ham, inson mavzusi falsafaning diqqat markazidan darhol o‘rin olgani yo‘q. insonni …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)"

inson falsafasi (falsafiy antropologiya) reja: 1. inson falsafiy muammo sifatida. inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. 2. falsafiy antropologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi. 3. ongning tabiati, strukturasi va funktsiyalari. 4. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 5. inson borlig‘ida faoliyatining tuzilishi va atributlari. faoliyatni tashkil qilishda huquq va axloq uyg‘unligi. tayanch tushunchalar: odam, inson, shaxs, jamiyat, madaniyat, antroposotsiogenez, axloq, ma’naviyat, ong, inson borlig‘i, o‘zlikni anglash, hayotning mazmuni, inson falsafasi, mangulik, ekosofiya, insonni asrash. 1-masala. inson falsafiy muammo sifatida. inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig‘ining turli tomonlari...

This file contains 27 pages in DOCX format (63,6 KB). To download "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi (falsafiy antro… DOCX 27 pages Free download Telegram