inson falsafasi (falsafiy antropologiya)

PPTX 26 pages 1,4 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 1,4 MB

Fayl turi PPTX

Pages 26

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 10-mavzu: inson falsafasi ( falsafiy antropologiya) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. ongning tabiati, strukturasi va funksiyalari. ong va ongsizlik muammosi. antrop tamoyil. sharq va g‘arb falsafasida inson muammosi. falsafiy antropologiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. suitsid va parasuitsidning oldini olishda tarbiyaning roli. o‘zlikni anglash. inson borlig‘ida faoliyatning tuzilishi va atributlari. inson faoliyatini tartibga solish mexanizmlari va uning ahamiyati. inson ko‘plab fanlar o‘rganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. pedagogika uchun u tarbiya ob’ekti, sotsiologiya uchun - turli munosabatlar sub’ekti, kulturologiya uchun - madaniyatning ob’ekti va sub’ekti, iqtisodiy nazariya uchun - asosiy ishlab chiqarish kuchi va hokazo. tabiiy fanlar orasida an’anaviy (biologiya, antropologiya, meditsina va boshqalar) bilan bir qatorda nisbatan yangi fanlar (oliy nerv tizimi faoliyati fiziologiyasi, somatologiya, seksologiya va hokazo) paydo bo‘ldi. xx …

2 / 26

li hayvon» deb ta’riflaganlar. keyinchalik jamiyatning taraqqiyoti asosida ular insonni «siyosiy hayvon», «ijodkor hayvon», «tarixning ijodkori», «gapiradigan, tilga va nutqqa ega hayvon», “dunyoga diniy munosabatda bo‘luvchi mavjudot», deb izohlay boshlagan. ma’lum davrlardan keyin esa ba’zi faylasuflar insonni «ma’lum maqsadga yo‘naltirilgan, xulq-atvorga ega bo‘lgan mavjudot», deb tushuntira boshlaydilar. falsafa inson borlig‘ini olamning tarkibiy qismi sifatida o‘rganadi. inson — o‘zida biologik, ijtimoiy va psixik xususiyatlarni mujassamlashtirgan ongli mavjudotdir. qadimdan boshlab faylasuflar insonni hayvonlardan ajratib turadigan asosiy tafovutlar: xulqi, ongi, til va nutqi, degan fikrni ham bildirishgan. ong – falsafaning sub’ektiv reallikni ifodalovchi g‘oyat keng kategoriyasidir; odamning, uning miyasi va psixikasining tashqi dunyoni ideal aks ettirishidir; insonning ma’naviy dunyosidir, o‘zining dunyoda borligini anglab yetishidir; uning tashqi dunyoga munosabatidir. al-farobiy bunday deb yozgan edi: «inson o‘zining alohida xususiyatlari bilan barcha hayvonlardan farq qiladi, chunki unda jon bor, undan tana a’zolari vositasida ta’sir etuvchi kuchlar paydo bo‘ladi, bundan tashqari, unda tana a’zolarining vositasisiz ta’sir etuvchi …

3 / 26

arni moddiylik sababli kelib chiqqan va ular o‘zaro bog‘liqdir deb bilmaydi, balki hatto buni to‘g‘ridan-to‘g‘ri inkor etadi, uni sub’ektiv kechinmalar, assotsiatsiyalar, fikrlar va g‘oyalarga to‘liq bo‘lgan biqiq, o‘ziga mustaqil dunyodir deb biladi, uningcha bu g‘oyalar yo moddiy dunyo bilan birga yashaydi, yoki tashqi dunyoning demiurgi, yaratuvchisidir. ob’ektiv idealizm vakillarining fikricha, go‘yo nomukammal, illyuzor moddiylikdan farqli o‘laroq, ideal narsa haqiqiy, abadiy, mukammal borliqdir. ruh, aql, ideal narsa materiyadan avval bo‘lgan yoki u bilan birga yashaydi. aflotunning «g‘oyalar dunyosi», xegelning «absolyut g‘oya»si ana shunday. sub’ektiv idealizm tarafdorlari ong muammosini birmuncha boshqacha hal qiladilar. ularning fikricha, sub’ektning irodasi, ongi va aqliga bog‘liq bo‘lmagan holda ob’ektiv reallik mavjuddir degan tezis to‘g‘ri emas, aksincha, odam yashab turgan dunyo fikrlovchi sub’ektning sezgilari, tasavvurlari, kechinmalari, kayfiyatlari, ta’surotlari kompleksidir, yig‘indisidir. sub’ektiv idealizmning eng uchiga chiqqan shakli solipsizm nomini olgan falsafiy oqim bo‘lib, u faqat odamning, uning sub’ektiv dunyosining, ongining mavjudligiga asoslanadi, ob’ektiv dunyo, barcha predmetlar, odamlar, individni qurshab …

4 / 26

yorqin vakili edi. panteizm g‘oyalarini jordano bruno va benedikt spinoza yangi zamonning yevropadagi falsafiy an’anasi asosida rivojlantirdilar. hozirgi, postklassik falsafaning ko‘pdan-ko‘p oqimlari ongni tahlil qilishga zo‘r e’tibor bermoqdalar. masalan, z.freyd, k.yung, e.fromm nomlari bilan bog‘liq bo‘lgan psixoanaliz falsafasi ongsizni, uning sub’ektning ma’naviy borlig‘idagi rolini, shaxsning ongi va xulq-atvoriga ta’sirini o‘rganishga katta e’tibor beradi. falsafiy antropologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi. yunoncha sophia – donishmandlik, anthropos – inson va logos – ta’limot so‘zlaridan kelib chiqqan «falsafiy antropologiya» atamasi etimologik jihatdan inson haqidagi falsafiy ta’limotni anglatadi. yuqorida qayd etilganidek, inson haqidagi falsafiy ta’limotlar qadimda vujudga kelgan va butun falsafa tarixi orqali o‘tadi. konfutsiy, suqrot, geraklit, stoiklar, kiniklar, avgustin, foma, forobiy, ibn sino, a.navoiy, a.jomiy, dekart, russo, kant, feyerbax, nisshe va boshqalar insonning falsafiy, nazariy obrazini yaratib, falsafiy antropologiya falsafiy bilimning mustaqil bo‘limi sifatida vujudga kelishi uchun zamin hozirladi. inson to‘g‘risidagi turli yondashuvlardan kelib chiqib unga quyidagicha ta’rif berish mumkin: inson – ijtimoiy-tarixiy jarayonning, …

5 / 26

ushunchasiga yanada torroq ma’no yuklanadi, chunki ayni holda inson uning barcha ijtimoiy sifatlari bilan jamuljam holda olinadiki, bu faqat ijtimoiy munosabatlarning u yoki bu tizimini nazarda tutgan holda shaxs to‘g‘risida so‘z yuritish imkonini beradi. hayotning mazmuni va insonning vazifasi inson hayotning tezoqarligini yodda tutishi, uning shomini kuzatishi, odamzot hayotining bebaholigi haqida o‘ylashi, o‘lim haq ekanligini unutmasligi lozimligi haqidagi fikrlarga biz falsafa fani shakllanish jarayonining ilk bosqichidayoq, g‘arb falsafiy an’anasida ham, sharq falsafasida ham duch kelishimiz mumkin. hayotning mazmuni muammosi har bir inson qarshisida ertami-kechmi ko‘ndalang bo‘ladi va u o‘ziga aniq va uzil-kesil javob topish mumkin bo‘lmagan savollarni beradi. «bu dunyoda nima uchun yashayapman?», deb so‘raydi o‘zidan inson va agar bu savolga o‘zi javob bermasa, o‘z hayotiga muayyan mazmun baxsh etmasa, bu ishni uning o‘rniga hech kim va hech qachon bajarmasligini vaqt o‘tishi bilan anglay boshlaydi. abadiyat qarshisida, o‘lim qarshisida har kim oxir-oqibatda o‘zi bilan o‘zi tanho qoladi. insonning vazifasi muayyan …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)"

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 10-mavzu: inson falsafasi ( falsafiy antropologiya) ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: inson borlig‘ining o‘ziga xos xususiyatlari. ongning tabiati, strukturasi va funksiyalari. ong va ongsizlik muammosi. antrop tamoyil. sharq va g‘arb falsafasida inson muammosi. falsafiy antropologiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. suitsid va parasuitsidning oldini olishda tarbiyaning roli. o‘zlikni anglash. inson borlig‘ida faoliyatning tuzilishi va atributlari. inson faoliyatini tartibga solish mexanizmlari va uning ahamiyati. inson ko‘plab fanlar o‘rganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. pedagogika uc...

This file contains 26 pages in PPTX format (1,4 MB). To download "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi (falsafiy antro… PPTX 26 pages Free download Telegram