jamiyat va inson falsafasi

DOC 32 стр. 345,0 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 345,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

5- мavzu: jamiyat va inson falsafasi. reja: 1. jamiyat tushunchasi va uning paydo bo’lishining ilmiy asoslari. 2. sivilizatsiya va madaniyat tushunchasi. sivilizatsiyaga turli yondashuvlar. 3. tarix falsafasining predmeti, tuzilishi va funksiyalari. 4. tarix falsafasida tarixiy taraqqiyot va uning mezonlari. jamiyat tushunchasi va uning paydo bo’lishining ilmiy asoslari jamiyat fanga ma’lum tizimlar orasida eng murakkabi bо‘lib, uni о‘rganish jiddiy qiyinchiliklar tug‘diradi. jamiyat hayoti juda faol bо‘lib, har bir xalq о‘zining alohida, betakror tarixiga ega. jamiyat hayotining barcha jarayonlari bir-biri bilan shu darajada uzviy bog‘liqki, ba’zan turli vaziyatlarda belgilovchi va belgilanuvchi jarayonlar о‘rin almashadi. tarixiy jarayonda tasodiflar va subyektiv omil ayniqsa muhim rol о‘ynaydi. jamiyat hayoti asrlar osha olimlar va faylasuflarning tadqiqot obyekti bо‘lib kelmoqda. u turli fanlar, chunonchi: sotsiologiya, tarix, siyosatshunoslik, huquqshunoslik, etnografiya, iqtisodiy nazariya va hokazolar doirasida о‘rganiladi. fanning vazifasi – jamiyat tuzilishini о‘rganish, tarixiy jarayonda takrorlanuvchi, umumiy xossalar, jihatlar, omillar va qonuniyatlarni aniqlashdan iborat. ilmiy bilim tarixiy jarayondan taqqoslab …

2 / 32

ng kategoriyalar apparatini ishlab chiqishda ishtirok etadi. о‘z kategoriyalarining ijtimoiy mazmunini yoritar ekan, falsafa shunga asoslanib muayyan-tarixiy jarayonlarni tahlil qilishni amalga oshiradi. tarix falsafasining muammolaridan biri bu tarixiy jarayonning birligi muammosi va tarixni davriylashtirish tamoyillarini belgilashdir. falsafaning vazifasi jamiyat hayotining asosiy negizlarini, uning tizim tashkil etadigan omillarini aniqlashdan iborat. tarix falsafasida dunyoqarashga doir mо‘ljallarining rang-barangligi bilan ajralib turadigan kо‘plab oqimlar va yо‘nalishlar mavjud bо‘lgan. shu sababli har bir faylasuf, odatda, о‘z mо‘ljallariga amal qiladi, nafaqat dunyoni, balki jamiyatni ham о‘ziga xos tarzda tushuntiradi. jamiyatning vujudga kelishiga doir qarashlar. jamiyatning vujudga kelishi haqida ajdodlarimiz hayotining arxeologlar topgan va odamlarning kо‘plab avlodlari bosib о‘tgan murakkab va fojialarga tо‘la tarixiy yо‘ldan dalolat beradigan izlarga qarab xulosa chiqarish mumkin. shunga qaramay inson va jamiyat kelib chiqishining tо‘liq manzarasi fanda hanuzgacha yaratilmagan. jamiyat kelib chiqishining diniy talqini ham (u о‘z mifologiyasini haqiqat deb tan olishni talab qiladi), idealistik konsepsiya (о‘zining spekulyativligi tufayli) va materializm (ilmiy …

3 / 32

farazni tasdiqlovchi aniq ilmiy dalillarga duch kelmadik. z.freyd inson vijdonini uning kelib chiqish manbai deb hisoblagan. etnografik tadqiqotlar bu farazni umuman tasdiqlamaydi. y.xeyzinga о‘yin va о‘yin faoliyatiga madaniyatning insonni shakllantiruvchi asosiy tamoyil sifatida qaraydi. ernst kassirer (1875-1945) ilgari surgan farazga kо‘ra, simvolik shakllar, ya’ni inson va uning ongi paydo bо‘lishini belgilagan ramzlar va belgilar madaniyatning turli shakllarini birlashtiruvchi oliy va universal tamoyil hisoblanadi. kassirer fikriga kо‘ra, qadimgi ajdodlarimiz ularning yashab qolishini ta’minlovchi yetarli tabiiy kuchga ega bо‘lmagan. inson о‘zining hayvonlar xulq-atvorini kuzatish va ularga taqlid qilish qobiliyati bilan yashab qolish imkoniyatini qо‘lga kiritgan. о‘z navbatida taqlidga asoslangan xulq-atvor ramziy belgilar, keyinchalik esa nutq vujudga kelishiga asos bо‘lgan. tо‘plangan tajribani belgilar tizimida qayd etish va avloddan-avlodga о‘tkazish qobiliyatining shakllanishi hayvonlar tо‘dasi kishilik hamjamiyatiga aylanishining muhim omili bо‘lgan deb taxmin qilish mumkin. bunday qobiliyatga hayvonlarning biron-bir turi ega emas. namoyish etish, о‘rnak kо‘rsatish, taqiqlar va cheklashlar tizimi muloqotning nafaqat noverbal, balki asta-sekin …

4 / 32

ishi mumkin bо‘lgan. aslida, olingan tajriba yaqin qarindoshlar о‘rtasida nikohning taqiqlanishiga sabab bо‘lgan. bu nikoh aloqalari tizimini tartibga solish, ularni qat’iy qayd etish, ayollar, qizlar, singillarni ayirboshlash, sо‘ngra bu bilan о‘xshashlik bо‘yicha – oziq-ovqat, buyumlar, sо‘z-belgilar ayirboshlashni yо‘lga qо‘yish imkonini bergan. mazkur jarayonlar odamlar о‘rtasida muloqot, munosabatlar va xulq-atvor meyorlari о‘rnatilishi va ularga rioya etish zarurligi anglab yetilishiga turtki bо‘lgan. meyorlarning mustahkamlanishiga mifologik va ilk diniy tasavvurlar hamda taqiqlar tizimi kо‘maklashgan. jamoadan tashqarida yashab qolish imkoniyati mavjud emasligini anglagan jamoaning har bir a’zosi unda о‘rnatilgan kundalik xulq-atvor meyorlariga rioya qilgan. shunday qilib, jamiyat ishlab chiqarish va kо‘payish ehtiyojlari bilan belgilangan odatlar, meyorlar va qadriyatlar bilan tartibga solinadigan odamlarning birgalikdagi faoliyati va ularning о‘rtasidagi о‘zaro munosabatlar tizimi sifatida vujudga kelgan. meyorlar inson hayot faoliyatining barcha sohalariga nisbatan tatbiq etiladi, hamda madaniyat va sivilizatsiya vujudga kelishiga zamin hozirlaydi. jamiyatda qanday о‘zgarishlar yuz bermasin, u odamzot bilan birga vujudga kelgan mazkur muhim tarkibiy …

5 / 32

pullar harakati, ishlab chiqarish, iste’mol va hokazolarga nisbatan tatbiq etiladi. institutlar turli birliklar va guruhlarning manfaatlarini muvofiqlashtirishni amalga oshiradi, ularning samarali о‘zaro aloqasini ta’minlaydi, vujudga kelgan ijtimoiy qadriyatlarni mustahkamlaydi va yangilarini yaratadi. ijtimoiy makon. moddiy borliq makoni kabi, ijtimoiy makon ham moddiy obyektning tuzilishi bilan belgilanadi. tegishli ravishda ijtimoiy tuzilma va ijtimoiy о‘zaro aloqalar ijtimoiy makon xususiyatini belgilaydi. makondagi aloqalar о‘zaro aloqaga kirishayotgan subyektlar о‘rtasida ma’lum masofa mavjudligi bilan ajralib turishi mumkin. biz mazkur masofa xususiyatini о‘zimiz uchun botiniy tarzda aniqlaymiz va yo uni saqlab qolishga, yo о‘zgartirishga harakat qilamiz. odamlar о‘rtasidagi aloqalar ham makon mezoni bilan о‘lchanadi. ular vizual, yo bevosita, yo bilvosita, yo doimiy, yo nomuntazam bо‘lishi mumkin. ijtimoiy makon о‘zining serdarajaliligi bilan ajralib turadi. bu ayni bir inson turli birliklarda har xil maqomga ega bо‘lishida namoyon bо‘ladi (masalan, о‘zi mehnat qiladigan ishxonada u xizmat pillapoyasida eng past о‘rinni egallaydi, oilada esa boshliq hisoblanadi). insonning ijtimoiy makondagi о‘rni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jamiyat va inson falsafasi"

5- мavzu: jamiyat va inson falsafasi. reja: 1. jamiyat tushunchasi va uning paydo bo’lishining ilmiy asoslari. 2. sivilizatsiya va madaniyat tushunchasi. sivilizatsiyaga turli yondashuvlar. 3. tarix falsafasining predmeti, tuzilishi va funksiyalari. 4. tarix falsafasida tarixiy taraqqiyot va uning mezonlari. jamiyat tushunchasi va uning paydo bo’lishining ilmiy asoslari jamiyat fanga ma’lum tizimlar orasida eng murakkabi bо‘lib, uni о‘rganish jiddiy qiyinchiliklar tug‘diradi. jamiyat hayoti juda faol bо‘lib, har bir xalq о‘zining alohida, betakror tarixiga ega. jamiyat hayotining barcha jarayonlari bir-biri bilan shu darajada uzviy bog‘liqki, ba’zan turli vaziyatlarda belgilovchi va belgilanuvchi jarayonlar о‘rin almashadi. tarixiy jarayonda tasodiflar va subyektiv omil ayniqsa muhim rol о...

Этот файл содержит 32 стр. в формате DOC (345,0 КБ). Чтобы скачать "jamiyat va inson falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jamiyat va inson falsafasi DOC 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram