muqimiy asarlaridagi majoziy so’zlar

DOCX 16 pages 28.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: muqimiy asarlaridagi majoziy so’zlar reja: 1. muqimiy hayoti va ijodi. 2. muqimiy g’azallari. 3. devoni muqimiy to’plami. muhammad aminxo‘ja muqimiy (1850-1903) muqimiy (taxallusi; asl ism-sharifi muhammad aminxo‘ja mirzaxo‘ja o‘g‘li) (1850 — qo‘qon —1903.25.5) — shoir va mutafakkir. o‘zbek demokratik adabiyoti asoschilaridan. otasi toshkentlik, onasi oyshabibi xo‘jandlik bo‘lib, qo‘qonda yashaganlar. muqimiy boshlang‘ich ma’lumotni mahallasidagi maktabda olgan. onasi muhammad aminxo‘jada she’riyatga havas uyg‘otgan. muqimiy qo‘qondagi nodira bino qildirgan «moxlar oyim» madrasasida, so‘ng buxoro madrasalaridan birida o‘qigan (1864—65; 1875—76). 1876 yilda qo‘qonga qaytgach, yer qurilishi mahkamasida mirzalik qilgan. 70-yillar oxirlarida qo‘qonga qaytgan va ijod bilan shug‘ullangan. otasi vafotidan so‘ng moddiy ahvoli og‘irlashgach, «hazrat» madrasasining kichik bir hujrasiga ko‘chib o‘tgan (1885), butun umri qashshoklikda kechgan. bir necha bor toshkentga sayohat qilgan (1887—88, 1892), toshkentdagi yangiliklar bilan tanishgan. toshkent madaniy va adabiy hayotini chuqur o‘rgangan. almaiy, nodim kabi ilg‘or ruhdagi ijodkorlar bilan aloqa bog‘lab, ijodiy hamkorlik qilgan. muqimiy yashab ijod etgan davr adabiy hayoti …

2 / 16

asosiy va yetakchi xususiyatlaridan. muqimiy real muhabbatni, insonni kuylagan. she’rlarining tub mohiyatini inson kechinmalari, sevinch va alamlari, istak va armonlari, kurashlari tashkil etgan. ularda do‘stlik, sadoqat, samimiyat, vafodorlik, sabot va matonat ulug‘langan va bular orqali shoir kishilarda yaxshi xususiyatlarni tarbiyalashga intilgan. adolatli va baxtli zamonni orzu qilgan, shunday kunlar kelishiga ishongan («kelur oxir seni ham yo‘qlag‘udek bir zamon yaxshi» va boshqa). hasrat, shikoyat, norozilik motivlari mavjud bo‘lgan she’rlarida ham kelajakka ishonch, farovon hayot haqidagi orzu-ideallari aks etgan. muqimiy dunyoqarashi va intilishlari bilan muhit o‘rtasidagi ziddiyat uning ijodida tanqidiy yo‘nalishni maydonga keltirgan. bu uning hajviyotida ko‘proq aks etgan. hajviyoti mazmunan satira va yumorga bo‘linadi. satiralarida chor amaldorlari, ayrim mahalliy boylarning kirdikorlari ochib tashlangan («tanobchilar» va boshqa) «saylov», «dar mazammati zamona» va boshqada o‘lkaga kirib kelayotgan kapitalistik va g‘ayriaxloqiy munosabatlar hamda ularning oqibatlari ko‘rsatilgan. ba’zan, o‘sha davrdagi hukmron qarashlarga ergashib, dukchi eshon haqida ham hajviy asarlar yozgan («hajvi halifai mingtepa»). ot, arava, …

3 / 16

n, 4 misrali bandlardan tashkil topgan. unda xalq turmushining og‘irligi, qishloklarning vayronaligi realistik tasvirlangan. shoir yaxshilikni ma’qullab, go‘zallikni madh etgan, kamchiliklar ustidan kulib, tanbeh bergan, yovuzlikni, turli illatlarni tanqid qilgan. muqimiyning nasr va nazmdagi maktublari epistolyar adabiyot namunasi hisoblanadi. 10 she’riy, 20 ga yaqin nasriy maktublari saqlangan. she’rlari qo‘lyozmalar, bayozlar, 20-asr boshlarida litografiyada nashr qilingan kitoblar, toshkent va peterburgda bosilgan vaqtli matbuot sahifalarida bizgacha yetib kelgan. m. ijodini o‘rganish, asarlarini to‘plash va nashr ettirish u hayot davridayoq boshlangan. dastlab ostroumov «devoni muqimiy» to‘plamini (t., 1907) nashr qilgan, so‘ng 1910,1912 yillarda «devoni muqimiy maa hajviyot» nomi bilan asarlari to‘plami bosilgan. keyingi davrlarda g‘. g‘ulom, oybek, h. zarifov, h. yoqubov, h. razzoqov, g‘. karimov, a. hayitmetov va boshqa muqimiy ijodini tadqiq etganlar. she’rlaridan namunalar chet tillarga tarjima qilingan. qo‘qonda uy-muzeyi tashkil etilgan. farg‘ona viloyatidagi shaharcha, toshkent ko‘chalaridan biri, o‘zbek davlat musiqali drama teatri muqimiy nomi bilan ataladi. shoir haqida sobir abdulla «mavlono …

4 / 16

zlarda xobim, kim desun? o’z ko’mochig’a, masalkim, tortadur kul har kishi, bas, kuyub ishqida chekkan iztirobim, kim desun? kuymagan bo’lsa birov mehru muhabbat o’tig’a, sham’dek to subh o’rtab tabu tobim, kim desun? hamnishindurlar ulug’larga xushomadgo’ylar, yo’lida jononimi xayru savobim kim desun? gar qilich boshimg’a ham kelsa, degayman rostin, so’zki haq bo’lsa, savolimg’a javobim, kim desun? do’stlar, so’rsang g’izosidin muqimiy, erta-kech, qon sharob ichsam, jigarlardur kabobim, kim desun? zulm ila qahru g’azab zulm ila qahru g’azab izhor qilmoq shunchalar, oshiqi bechoraga ozor qilmoq shunchalar. gul debon sevgon kishining ko’kragiga nish urib, xasta-yu ma’yus etib, afgor qilmoq shunchalar. to’tiyi shirinsuxan ag’yorlarning bazmida, bizga kelganda gapirmay, zor qilmoq shunchalar. sizga kim aydi: muhabbat ahlini qil ihtisob, qo’rqutib o’y aybiga iqror qilmoq shunchalar. garchi kelsa, eski to’n, bizdek duogo’yi faqir, kambag’alning xirqasidan or qilmoq shunchalar. har balo-yu, jabr kelsa, yonmagay hargiz, muqim, oshiq ahlini urubon xor qilmoq shunchalar. toleim ohkim, afsus, emas har ishda …

5 / 16

og’iz-burun. sallalari boshlarida oq savat, ko’rpacha tagda hama vaqt uch qavat. birlari mo’ltoninamo, hiylagar, birlaridur kunda pixu gavda xar. og’izlar maqtanib, o’n besh qarish, maydasuxan, ezma (churuk), zanchalish. qaysiki qishloqqa tushar otidin, elni yig’ib, voqif etar zotidin. derki: “ko’zungga xali kal jo’jaman, maxdumi a’zamlik o’zim xo’jaman. bizga bobo hazrati shoxlig’ mazor, muxlisimiz mardumi ahli diyor. ham yana erhubbi bo’lodur tag’o, ammamizning erlaridur nurato. bibi ubayda bo’ladur holamiz, goh kelur erdi kichik bolamiz. xizr otamlarga birodar erur, chimlig’ azizlar menga dodar erur. garchiki men olimu shayxi zamon, qirqingizga emdi beray bir qozon. manki, tanobingg’a chiqibman kelib, xizmatimi yaxshi qilinglar bilib. o’t qo’yubon kuyduradurg’on o’zim, hokimingu o’lduradurg’on o’zim. xoh tanobingni duchandon qilay, xoq karam birla boshingni silay”. xo’ja so’zini munga bermay qaror, mardumi sahroyi bo’lur beqaror. derki hakimjoni: “ayo, oqsoqol, bizni topibsan magaramkim o’sol? hozir eting to’rt nafar mardikor, to’g’ri qil, oldimga qilibon qator. arqonimi yeringa sudrab chiqay, bachchataloq qishloqilarni (uray). bir …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muqimiy asarlaridagi majoziy so’zlar"

mavzu: muqimiy asarlaridagi majoziy so’zlar reja: 1. muqimiy hayoti va ijodi. 2. muqimiy g’azallari. 3. devoni muqimiy to’plami. muhammad aminxo‘ja muqimiy (1850-1903) muqimiy (taxallusi; asl ism-sharifi muhammad aminxo‘ja mirzaxo‘ja o‘g‘li) (1850 — qo‘qon —1903.25.5) — shoir va mutafakkir. o‘zbek demokratik adabiyoti asoschilaridan. otasi toshkentlik, onasi oyshabibi xo‘jandlik bo‘lib, qo‘qonda yashaganlar. muqimiy boshlang‘ich ma’lumotni mahallasidagi maktabda olgan. onasi muhammad aminxo‘jada she’riyatga havas uyg‘otgan. muqimiy qo‘qondagi nodira bino qildirgan «moxlar oyim» madrasasida, so‘ng buxoro madrasalaridan birida o‘qigan (1864—65; 1875—76). 1876 yilda qo‘qonga qaytgach, yer qurilishi mahkamasida mirzalik qilgan. 70-yillar oxirlarida qo‘qonga qaytgan va ijod bilan shug‘ullangan....

This file contains 16 pages in DOCX format (28.8 KB). To download "muqimiy asarlaridagi majoziy so’zlar", click the Telegram button on the left.

Tags: muqimiy asarlaridagi majoziy so… DOCX 16 pages Free download Telegram