muhammad aminxo’ja muqumiy

DOCX 20 pages 63.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.3 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: muhammad aminxo’ja muqumiy reja: 1. shoirning xayoti va faoliyati: 2. shoirning ijodiy me’rosi. 3. muqumiy lirikasi. 4. tabiatdan jamiyatga 5. shoir xajviyoti. muhammad aminxo’ja muqumiy ( 1850 – 1903) shoirning xayoti va faoliyati: muhammad aminxo’ja mirzaxo’ja o’g’li muqumiy 1850 yilda qo’qonda novvoy oilasida tug’ildi. otasi mirzaxo’ja asli toshkentlik, onasi bibioysha xo’jandlik bo’lgan. ular to’rt qiz va bir o’g’il ko’rganlar. qizlarning ismlari tojinisa, ulug’bibi, saydniso xamda mexriniso edi. muhammad aminxo’janing onasi bibioysha adabiyot va san’atni sevuvchi, so’zga usta ayollardan bo’lgan. uni yaqindan bilgan o’rtoqlari “xumorbibi”der ekanlar yosh muxammad aminxo’janing she’rga xavas qo’yishida onasining xizmatlari katta bo’lgan. bo’lajak shoir eski maktabda xat-savod chiqargach, 1864 yildan qo’qon madrasalaridan birida o’qiydi. 1867 yilda onasi vafot etadi. biroz vaqt o’tgach, mirzaxo’ja ziyodabibi ismli ayolga uylanadi. muhammad aminxo’ja 1872 – 1873 yillarda qo’qon madrasasini bitirib, buxoroga yo’l oladi. 1876 yilgacha buxoro madrasasida o’qiydi. shu yillari uni sanambibi ismli qizga uylantirib qo’yadilar. 1877 yilda muxammad aminxo’ja …

2 / 20

jarning ayrim shum, battol odamlarini xajv qiladi. biroq u oqjar paromida xam uzoq ishlay olmaydi. 70-yillarning oxirifayoq pattachilikni xam yig’ishtirib, qo’qonga qaytadi. ijodga berildi. “muqumiy” taxallusida yozgan she’rlari bilan dovruq qozonadi. ammo shoirning shaxsiy xayoti yurishmaydi. u sanambibi muqumiydan ajraldi, o’gli akbarxo’jani onasi ziyodabibiga qoldirib, boshqaga turmushga chiqib ketadi. ko’p o’tmay, mirzaxo’ja xam vafot etadi. muqumiy 1887–1888 yillarda toshkentga keladi, ota qarindoshlari bilan uchrashadi. amaiy, nodim namangoniy bilan tanishadi, ular bilan yaqindan aloqa bog’laydi. shoir shu yillari og’ir iqtisodiy tanglikda yashagan. 1890 yilda otadan qolgan xovlini sotib, madrasa xujrasiga ko’chib o’tishga majbur bo’lgan. xatotlik xunari jonga oro kirgan. kishilar uchun xat yozib, kitob ko’chiqib, shundan keladigan daromad xisobiga kun o’tkazgan. adabiyot va san’atni yaxshi ko’rgan davlatmand kishilar shoirga moddiy yordam berganlar. shularning yordamida 1892–1899 yillarda ikki marotaba toshkentga kelib ketgani ma’lum. 90–yillarning o’rtalarida muqumiy taqdirning bir g’aroyiboti tufayli moskvada lazerov nomli jonli sharq tillari institutida o’qib turgan jiyani ro’zimuxammad do’stmatov …

3 / 20

and, bir g’arib bekas tog’ayi xoksorim bor edi. ro’zimuxammad do’stmatov ikinchi marta 1904 yilda qoqonga keldi va umrininigso’ngigacha muqumiy uy-muzeyida xizmat qildi. muqumiy xayotining so’ngi yillari kasallikda kechdi. quloq og’rig’i, so’ng “yaraqon” (jigar xastaligi) shoirni qiynab qo’yadi. 1902 yilning 16 dekabrida andijonda daxshatli zilzila yuz beradi. shaxar laxzada vayronaga aylanib, 4652 kishi halok bo’ladi. shoir bundan qattiq laxzaga tushadi. shaxarga borib, ofat oqibatlarini o’z ko’zi bilan ko’radi va iztirob to’la tarix-marsiya bitadi. shoir fojia manzaralarini ro’yi-rost tasvir etar ekan, uning sabablarini, o’z aqidasiga ko’ra, jamiyat axloqi bilan bog’laydi, ayrim odamlarning buzilishidan ko’radi. she’r shoir o’limidan biro y oldin “turkiston viloyatining gazeti”da bosiladi. shoirning ijodiy me’rosi. muqimiyning bizga yetib kelgan ijodiy merosini 10 ming misra atrofida taxmin qiladilar. ular asosan lirika va xajviyotdan iborat. muqumiy asarlari (“devonai muqumiy”) birinchi marta 1907 yilda toshkentda bosildi. uni n. ostroumov nashrga tayorlagan va so’ngso’z bilan e’lon qilgan. 1910-1912 yillarda uning yoniga shoir xajviyoti qo’shilib, …

4 / 20

aridan va faol ishtirokchilaridan in’omxo’ja bo’ladi. uni turkiston xarbiy okrug sudi 1892 yil 10 dekabrida irkutsk guberniyasiga surgun qilgan edi. biroq u kasalmandligi tufayli surgunga yuborilmay, qamoq muxlatini shu yerda o’taydi. 1897 yilning 3 fevralida vafot etadi. tarix-marsiyasida shoirning rus siyosatiga qarshi bosh ko’targach qaxramonga mehr-muxabbati ochiq ifodalanadi. “garchi xibsda g’urbatdan qon yig’lasa-da, oqibat shaxid bo’ldi. uning vafoti kuni aziz-avom, katta-kichik – butun xo’qand xalqi motam tutdi”, deyiladi marsiyada. muqumiy in’omxoja mashaqatlariga o’zini xamdard tutadi. shoir fikricha, in’omxo’ja o’lgan emas, uni o’ldirdilar. u shaxiddir. u xayotga shunchaki kelib-ketgan emas, juda katta ish qilgan. shu sababli u el-yurtning mexriga, muxabatiga musharraf bo’lgan. shuning uchun xam uning o’lmiga butun xo’qand aza tutdi. afsuski, muqumiy 1898 yilgi dukchi eshon boshchiligidagi xalq ozodlik xarakatini mana shunday teran anglay olmadi. rus xukumatining rasmiy talqini izidan borib, xajviyalar bitdi. muqumiy lirikasi. muqumiyning juda ko’p g’azallari uning tiriklikdayoq qo’shiq qilib kuylagan. uning she’rlari xonandalar orqali tez yoyilar, …

5 / 20

ko’ra xasrat ko’p. bu she’rlar ko’p xollarda yuksak maxorat bilan yozilgan. shoir so’zning xilma-xil ma’nolaridan, oxang tovlanishlaridan unumli foydalanadi. ichki qofiyalarning ajoyib na’munalarini yaratadi. tiyg’ing mening qonimdadur, zulfing giribonimdadur, yuz ming alam jonimdadur, man mubtalo qayga boray?! ishqiy, an’anaviy she’rlar zamonga moslanib bordi. masalan, muqimiy va uning zamonasida “surating” radifli she’rlar paydo bo’ldi. bu, birinchi navbatda, fotografiyaning xayotga kirib kelishi bilan izohlanadi. muqimiy lirik janrlar murabaga aloxida e’tibor berdi. ma’lumki, murabba boshqa janrlar avvalo vazim va qofiyasiga ko’ra farqlanadi. ruboiy faqat hazach bahridagina yozilsa, murabba uchun bunday cheklanish yo’q. ruboiy to’rtlikdir, murabbada esa bir necha to’rtliklar qo’shilishidan yaxlit asar bo’ladi va ular a a a a, b b b a, v v v a shaklida qofiyalanadi. so’ngi bandda taxallus bo’ladi. muqimiyning murabalari yigirmadan ortiq, deyarli xamasi ishqiy mavzuda. oxangdor ravon. vazinga ko’ra aruzdan barmoqqa yaqin turadi. xalq qo’shiqlarini eslatadi. masalan: endi sendek jono, jonon qaydadur, ko’rib gul yuzingni bog’da bandadur, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muhammad aminxo’ja muqumiy"

mavzu: muhammad aminxo’ja muqumiy reja: 1. shoirning xayoti va faoliyati: 2. shoirning ijodiy me’rosi. 3. muqumiy lirikasi. 4. tabiatdan jamiyatga 5. shoir xajviyoti. muhammad aminxo’ja muqumiy ( 1850 – 1903) shoirning xayoti va faoliyati: muhammad aminxo’ja mirzaxo’ja o’g’li muqumiy 1850 yilda qo’qonda novvoy oilasida tug’ildi. otasi mirzaxo’ja asli toshkentlik, onasi bibioysha xo’jandlik bo’lgan. ular to’rt qiz va bir o’g’il ko’rganlar. qizlarning ismlari tojinisa, ulug’bibi, saydniso xamda mexriniso edi. muhammad aminxo’janing onasi bibioysha adabiyot va san’atni sevuvchi, so’zga usta ayollardan bo’lgan. uni yaqindan bilgan o’rtoqlari “xumorbibi”der ekanlar yosh muxammad aminxo’janing she’rga xavas qo’yishida onasining xizmatlari katta bo’lgan. bo’lajak shoir eski maktabda xat-savod chi...

This file contains 20 pages in DOCX format (63.3 KB). To download "muhammad aminxo’ja muqumiy", click the Telegram button on the left.

Tags: muhammad aminxo’ja muqumiy DOCX 20 pages Free download Telegram