махмудхужа бехбудий

DOC 106,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662751668.doc мащмудхыжа бещбудий маҳмудхўжа беҳбудий (1874-1919) туркистонда жадидлар ҳаракати асосчиларидан бири, жаҳонга машҳур бўлган ўзбекнинг ягона жўғрофияшуноси, атоқли жамоат арбоби, буюк исломшунос, улуғ педагог ва ахлоқшунос, юксак дидли журналист, маҳмудхўжа беҳбудий 1874 йил 10 мартда самарқанднинг бахшитепа қишлоғида руҳоний оиласида таваллуд топди. маҳмудхўжа 6-7 ёшларида ўқиб хат-савод чиқаргач, отаси уни қори қилиш мақсадида қуръонни ёдлата бошлади. маҳмудхўжа қуръонни ёд олгач, қорилик билан қаноатланмай 15 ёшларидан тоғаси муфти мулла одил ҳузурида дарс олишга киришди. бу ерда у «қофия», «шаҳри мулло», мантиқдан «шамсия», «мухтасар ал вакоя», «ҳошия» ва ҳисоб илмини ҳам ўрганади. маҳмудхўжа ўқувчилар орасида ибратлиси ҳисобланган, ўткир зеҳнли ва ўқишга ҳаваси баландлардан эди. маҳмудхўжа беҳбудий отаси вафот этганидан сўнг ўқишни тарк этиб, касбкорлик қилишга мажбур бўлади. самарқанд музофати «чашми об»да эндигина қози бўлган тоғаси муҳаммад сиддиқ ҳузурида мирзолик хизматида ишлади. бу ерда икки йил хизмат чоғида, қозихона ишлари кенг танишди. иш юритиш, ҳуқуққа хос ҳамда муфтиликка тегишли барча юмушлардан хабардор бўлди. …

н» газетаси беҳбудий учун вазиятни англашда зарурий восита бўлди. газетанинг дастлабки сонларида: «бир бечора фақирни кўрсак, ачинамиз. ўлаётган бечорани кўрсак, юрагимиз изтиробдан оринади. ҳатто бирор ҳайвоннинг қийналиши раҳмимизни келтиради. лекин бир эмас, минглаб кишиларнинг, бутун бир халқнинг жаҳолатдан мислсиз қийналаётганини кўрмаймиз . . . », деб ёзилган сатрлар бор. кейин «таржимон» саҳифаларида янги мактаблар ташкил этиш, илғор ва янги фикрларни бериш кенг ўрин эгаллади. бу эса исмоилбек ғаспиралининг биринчи томонидан миллатлар қариндошлигини ҳимоя этса, иккинчи томондан умумдемократик характерга эга эканлигини кўрсатади. шунинг учун ҳам беҳбудий ўзига ғаспиралининг тутган йўлини танлайди ва ундан маслаҳатлар олади ҳамда маслакдош бўлдилар. беҳбудий «усули жадид» мактабининг зарурлиги, унинг қонун-қоидалари, мактабда ўтиладиган дарслар, қандай имтиҳонлар олиниши, мактабнинг қай тарзда тузилиш, унга қандай асбоб-ускуналар кераклиги, муаллимларнинг вазифалари, уларнинг таъминот масалалари ва бошқа кўп жиҳатларини ғаспиралидан ва унинг асарлари ҳамда мақолаларидан ўрганди. шулар асосида туркистонда «усули жадид» мактабларини ташкил этиш учун бор кучини сарфлади. нафақат ташкил этиш, у …

алиётчи ислом» ва ҳоказо китоблари дарслик сифатида ўқитилганди. «усули жадид» мактабларида ҳамма ўкиш ҳуқуқига эга бўлган. чор амалдорлари бу пайтда туркистондаги янги усулдаги мактабларни бирон айб топиб дарҳол бекиттириб қуяр эди. чунки, подшо ҳукумати «бегона халқ»нинг қисман бўлса ҳам илм-маърифатли бўлишини, дунёвий билимларни ўрганишини истамасди. янги усул мактабларини фақат подшо ҳукумати эмас, балки маҳаллий руҳонийлар, эски мактабнинг домлалари ҳам ёқтирмас эдилар. улар янги усул мактаблари «ислом динига раҳна солади», «бу мактабларнинг муаллимлари «кофир», деб ташвиқот юритар эдилар. бундай қараш ва тўсиқларга қарамасдан беҳбудий ва унинг маслакдошлари «усули жадид» мактабларида туркистон фарзандларини ўқитиш ишларини жадал суратда олиб борардилар. махмудхўжа беҳбудийнинг «»усули жадид» мактабидаги ўқитиш ишлари қуйидаги тартибда олиб борилар эди: «мактаб икки босқичдан иборат бўлиб, биринчи босқич – ибтидоий қисм, деб номланган. бунинг таҳсил муддати тўрт йил. биринчи йилида: форсча ва арабча ёзув ҳамда ўқишни ўрганилган. суралар ёд олинган. ҳисоб дарси ўргатилган. умуман бир йил давомида ёзмоа ўқимоқни ўлиқ ўрганганлар. иккинчи …

рс ва илмларнинг мундарижаси қуйидагича: биринчи йили араб тили, жўғрофия, шафақия, форс тили, таржима жумла мухтасар, тарихи анбиё ва ислом тарихи, саъдийнинг «гулистон», туркий тили ўқитилган; иккинчи йил – араб тили, шифохия, тарих, ислом ахлоқ, турк тили, ҳисоб, форс ёзуви ва ҳоказолар; учинчи йил – араб тили, ҳисоб, хат ёзуви, тарих туркий тил, рус тили ҳам ўқитилган; тўртинчи йил – араб тили, рус қозихона хатлари, бўлистнойхона хатлари, турк тили ва адабиёти, саломатлик, мактаб ва ҳаёт, ишқ ва муҳаббатсиз ахлоқ ва бошқа кўпгина ҳаётий дарслар ўқитилган. беҳбудий мактабида ҳар йилнинг охирида тантнали имтихонлар ўтказилиб туриларди. имтиҳонларга, албатта, ота-оналар ва бошқа меҳмонлар ҳам таклиф қилинарди. бу биринчидан: «усули жадид» мактабларини кўпроқ тарғиб қилиш ва унинг ўқиш тартибларини кўрсатиш бўлса; иккинчидан: мактабни ҳаётийроқилиш, яъни оила ва мактаб бирлигини амалга ошириш эди. саккиз синф, яъни икки босқични тамомлаган шогирд арабча, форсча ва туркчада бемалол сўзлаб ёзарди. русчани ҳам ўқиб, бемалол гаплаша оларди. туркистоннинг бошқарма …

жўғрофия, тарих ва ҳисоб китобларини отхонанинг охури тагига яшириб қўйган. беҳбудий бутун вужуди билан муаллим эди. унинг ўзи ҳам юқори синф талабаларига жўғрофия ва тарихдан сабоқ берар. миср, туркия, қозон ва бошқа жойлардан олиб келган турли янги-янги китобларини юқори синф ўқувчиларига ҳамда энг яхши ўқиганларга ҳамда муаллимларга тортиқ қиларди. у не қилса улуғ туркистон учун ва унинг келажаги бўлган ёшлар учун қиларди. беҳбудий ахлоқ ва тарбиянинг асоси – мактаб, барча илмнинг боши ва ибтидоси мактаб. саодатнинг, фозил инсоннинг маънавий чашмаси – мактаб деган ақидага амал қиларди. бу борада «туркистон вилоятининг газетаси», «тараққий», «хуршид», «шуҳрат», «осиё», «турон», «хуррият», «оина», «самарқанд», «меҳнаткашлар товуши», «улуғ туркистон», «нажот», «тирик сўз», «таржимон», «вақт», «шўро» каби матбуот саҳифаларида юзлаб мақолалар билан чиқишлар қилди. ушбу мақолалар асосан таҳсил ва таълимнинг тараққиётига бағишланарди. масалан: «таҳсил ойи», «эҳтиёжи миллат», «самарқанд усули жадид мактаби хусусида», «мажлис имтиҳон», «тарих ва жўғрофия», «самарқанд китобхон исломия», «самарқанд китобхона ва матбаахона», «самарқанд ислоҳ русум …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"махмудхужа бехбудий" haqida

1662751668.doc мащмудхыжа бещбудий маҳмудхўжа беҳбудий (1874-1919) туркистонда жадидлар ҳаракати асосчиларидан бири, жаҳонга машҳур бўлган ўзбекнинг ягона жўғрофияшуноси, атоқли жамоат арбоби, буюк исломшунос, улуғ педагог ва ахлоқшунос, юксак дидли журналист, маҳмудхўжа беҳбудий 1874 йил 10 мартда самарқанднинг бахшитепа қишлоғида руҳоний оиласида таваллуд топди. маҳмудхўжа 6-7 ёшларида ўқиб хат-савод чиқаргач, отаси уни қори қилиш мақсадида қуръонни ёдлата бошлади. маҳмудхўжа қуръонни ёд олгач, қорилик билан қаноатланмай 15 ёшларидан тоғаси муфти мулла одил ҳузурида дарс олишга киришди. бу ерда у «қофия», «шаҳри мулло», мантиқдан «шамсия», «мухтасар ал вакоя», «ҳошия» ва ҳисоб илмини ҳам ўрганади. маҳмудхўжа ўқувчилар орасида ибратлиси ҳисобланган, ўткир зеҳнли ва ўқишга ҳаваси баландлар...

DOC format, 106,5 KB. "махмудхужа бехбудий"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: махмудхужа бехбудий DOC Bepul yuklash Telegram