gnozeologiya va falsafa

PPTX 33 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

фалсафа категориялари. 6-мавзу: билиш назарияси: асосий муаммолари ва йўналишлари мамадиева нилуфар халиловна катта ўқитувчи “фалсафа ва миллий ғоя” 2022 режа: билиш ва унинг турлари. илмий билиш, унинг шакллари ва усуллари. фалсафий методлар. билишда ҳақиқат ва амалиётнинг ўрни таянч тушунчалар: билиш, гносеология, билишнинг объекти, субъекти, предмети, гностиклар, агностиклар, скептиклар, хиссий билиш, сезги, идрок, тасаввур, рационал билиш, тушунча, хукм, хулоса, интуиция, ғойибона билиш, қалбан билиш, кундалик билиш, назарий билиш, муаммо, гипотеза, назария, илмий башорат, илмий методлар, диалектика, метафизика, софистика, синергетика, эклектика, нигилизм, ҳақиқат, мутлоқ (абсолют) ҳақиқат, нисбий ҳақиқат фалсафанинг билиш масалалари ва муаммолари билан шуғулланувчи соҳаси — гносеология деб аталади. гнозис- билиш, логос – таълимот. гносеология асосан, билишнинг фалсафий муаммоларини ҳал этиш билан шуғулланади. билиш нима? билиш инсоннинг табиат, жамият ва ўзи тўғрисида билимлар ҳосил қилишга қаратилган ақлий, маънавий фаолият туридир. инсон ўзини қуршаб турган атроф-муҳит тўғрисида билим ва тасаввурга эга бўлмай туриб, фаолиятнинг бирон-бир тури билан муваффақиятли шуғуллана олмайди. инсоннинг дунёни …

2 / 33

ҳақидаги таълимотлар: гностицизм (гр. gnosis - билиш)вакиллари дунёни билиш мумкинлигини эътироф этишади. агностицизм (. agnosis билишга қарши) вакиллари инсон дунёни била олмайди билишга қодир эмас, деган ғояни илгари суради. масалан, инглиз агностик файласуфи д.юм таълимотига кўра, бизнинг билишларимизнинг манбаи объектив борлиқ эмас,балки субъектив сезги ва идрокларимиздир, биз ўз сезги ва идрокларимиз чегарасидан ташқарида нима борлигини била олмаймиз, дейилади. скептицизм (грекча skeptikos - шубҳа) скептиклар инсоннинг дунёни ва ўзини билишига шубҳа билан қарайдилар, инсон дунёни тўлиқ била олмайди, деб инсон билишини чеклайди. улар инсон билишининг нисбийлиги, унинг турли шароитлар ва вазиятлар билан боғлиқ эканлигини айтиб ҳамма эътироф қилувчи, исбот талаб қилмайдиган инсон билимларининг бўлиши мумкинлигига шубҳаланадилар. билиш ҳақидаги таълимотлар: эмпиризм грекча (empeiria – тажриба) ҳиссий тажрибани билишнинг бирдан бир манбаи деб ҳисоблайди. эмпиризм сенсуализмга яқин туради. сенсуализм (лотинча sensus-сезги, ҳис) сезгиларни билишнинг асосий манбаи деб эътироф этувчи йўналиш. сенсуалистлар ҳисларда бўлмаган нарса ақлда бўлмайди деган тамойилни илгари суради. рационализм (лот. ratio …

3 / 33

ккури ёрдамида қайта ишлаб чиқади. француз файласуфи декарт эса инсоннинг дунёни ва ўзини билиши масаласи ҳақида тўхталиб, бирдан бир тўғри билиш – тафаккурдир дейди. билишнинг икки шакли: кундалик (эмпирик) билиш кундалик билиш кундалик ҳаётий тажрибалар орқали ҳосил бўлади. бундай билимларни системалаштириш ва умумлашган ҳолда кейинги авлодларга бериш анча мушкулдир. ҳозирги замон ғарб социологиясида халқларнинг кундалик билим ҳосил қилиш усулларини ўрганувчи махсус соҳа — этнометодология фани вужудга келди. назарий (илмий) билиш назарий билиш махсус ўқиш, ўрганиш, орқали ҳосил бўлади. назарий билимларни олимлар ва назариётчилар яратади. гносеология асосан назарий билиш ва унинг ривожланиш хусусиятларини ўрганиш билан шуғулланади. билишнинг объекти, субекти, предмети мавжуд билиш объекти. инсоннинг билимлар ҳосил қилиш учун илмий фаолияти қаратилган нарса, ҳодиса ва жараён, муносабатлар билиш объектлари ҳисобланади. билиш субъекти. билиш билан шуғулланувчи кишилар билиш субъекти ҳисобланади. билиш предмети билиш объектининг айрим қисмлари ёки йўналишларидир. масалан, табиатшунослик фанларини билиш предметига қараб ботаника, зоология, география ва бошқа соҳаларга ажратамиз. билиш объектлари …

4 / 33

и инсонийлаштириш, табиий ва ижтимоий гармонияга эришишдир билиш даражалари: хиссий билиш ақлий билиш интуитив билиш билишнинг қуйи даражаси барча тирик мавжудотларга хос бўлиб, ҳиссий билиш дейилади. ҳиссий билиш сезгилар воситасида билишдир. билишининг юқори босқичи фақат инсонларгагина хос бўлиб, ақлий билиш дейилади. бунда инсон ўз тафаккури воситасида нарса ва ҳодисаларнинг ички моҳиятини билиб олади. билишнинг олий даражаси интуитив билиш, қалбан билиш, ғойибона билишдир. интуитив билиш ҳиссий ва ақлий билишга таянади. сезги идрок тасаввур хиссий билиш шакллари сезгилар бу – шундай каналларки, уларнинг воситасида одам қуршаб турган олам билан боғланади, олам ҳақида бевосита ахборот олиб туради. сезгилар абстракт тафаккур амалга ошишининг асоси бўлган озуқадир. идрок – бу бир сезги эмас, у турли хил сезишларнинг жамул-жами, комбинациясидир. биз идрок қилиш орқали предметнинг айрим томонларини эмас, балки уни яхлит ҳолда акс эттирамиз. масалан, шарсимон, яшил-қизил, ялтироқ, хушбуй, чучук-нордон нарсаларни хис қилишлар биргаликда онгимизда олма образида ассоциациялашади. тасаввур - сезишдан ҳам, идрок қилишдан ҳам сифат …

5 / 33

ири, янги билимлар ҳосил қилиш усулидир. хулоса чиқариш индуктив ва дедуктив бўлиши, яъни айрим олинган нарсаларни билишдан умумий хулосалар чиқаришга ёки умумийликдан алоҳидаликка бориш орқали бўлиши ҳам мумкин. интуитив билиш . интуиция - бу билиш объектининг муайян шароитда бошқача йўл билан асослаб бериш мумкин бўлмаган хоссаларини бевосита, ғайримантиқий тарзда ҳақиқат деб билишдир, бир янги тасаввур ёки янги фикрнинг бирданига, кутилмаганда туғилишидир интуиция сезги ва ақл ҳаракатига қарши турмайди, балки билишнинг хиссий ва рационал жиҳатлари билан биргаликда чиқиб уларни тўлдиради. ғойибона билиш инсон билишининг шундай турики, бунда киши узоқ масофадан туриб содир бўлган ёки содир бўладиган ҳодиса ва воқеани билиши, хис қилиши мумкин, бу ҳодиса ва воқеанинг қандай содир бўлиши унга аён бўлади. лекин шуни айтиш керакки, ғойибона билишнинг ҳозирча механизми фанга маълум эмас. шу сабабли кўпинча ғойибона билишни кишилар илоҳийлаштириб, бундай билиш фақат азиз-авлиёларга, алоҳида ғайритабиий кишиларга хос деб қаралиб келинмоқда. илмий билиш илмий билиш факт ва далилларга, уларни қайта …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gnozeologiya va falsafa"

фалсафа категориялари. 6-мавзу: билиш назарияси: асосий муаммолари ва йўналишлари мамадиева нилуфар халиловна катта ўқитувчи “фалсафа ва миллий ғоя” 2022 режа: билиш ва унинг турлари. илмий билиш, унинг шакллари ва усуллари. фалсафий методлар. билишда ҳақиқат ва амалиётнинг ўрни таянч тушунчалар: билиш, гносеология, билишнинг объекти, субъекти, предмети, гностиклар, агностиклар, скептиклар, хиссий билиш, сезги, идрок, тасаввур, рационал билиш, тушунча, хукм, хулоса, интуиция, ғойибона билиш, қалбан билиш, кундалик билиш, назарий билиш, муаммо, гипотеза, назария, илмий башорат, илмий методлар, диалектика, метафизика, софистика, синергетика, эклектика, нигилизм, ҳақиқат, мутлоқ (абсолют) ҳақиқат, нисбий ҳақиқат фалсафанинг билиш масалалари ва муаммолари билан шуғулланувчи соҳаси — гносеологи...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "gnozeologiya va falsafa", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gnozeologiya va falsafa PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram