bilish falsafasi (gnoseologiya) va mantiq

PPTX 52 sahifa 835,4 KB Bepul yuklash

52 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 835,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 52

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 52

5 мавзу: билиш назарияси, йўналишлари ва асосий муаммолари 3-mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) va mantiq. reja: 1. bilishning mazmun-mohiyati va asosiy turlari. bilishda ob’ekt va sub’ektning o’zaro aloqasi. 2. bilishning asosiy darajalari. haqiqaning asosiy shakllari. 3. mantiq ilmining tadqiqot ob’ekti va asosiy qonunlari. 4. tafakkurning asosiy shallari. гносеология – соф фалсафий категория бўлиб, юнонча gnosis” – билим, илм ва “logos” таълимот фан сўзларидан келиб чиққан. яъни, билиш ҳақидаги таълимот (фан), онг ҳақидаги таълимот, фалсафий адабиётларда билиш назарияси деб аталади. ҳозирги замон фалсафасида гносеология, билиш жараёнининг фалсафий моҳияти ҳамда умумий муаммоларига эътиборни қаратади. эпистемалогия (episteme – эътиқод) – бизнинг муайян нарсалар ҳақидаги билимларимиз ва эътиқодларимизнинг ишончлилик даражасини ўрганади. эпистемалогия гносеологиянинг таркибий қисми ёки унинг амалий ифодасидир. эпистемология ҳозирги кунда илмий, ҳақиқий билимнинг мазмунини, шунингдек, диний эътиқодларнинг гносеологик моҳиятини ўрганиш билан шуғулланади. i. билиш назариясининг предмети ва ўзига хос ҳусусиятлари инсоннинг ўзини қуршаган дунёга бўлган муносабатлардан бири билишдир. инсон ўз ҳаёти давомида фақат …

2 / 52

дан ўрин олган муайян жиҳатлари, хусусиятлари ва ривожланиш қонунларидир. билиш муаммосининг фалсафада қўйилиши демокрит – юнон файласуфи (тах. мил.ав 460-370 йиллар) оламни билиш ва ҳақиқатга эришиш мумкин. аристотел – юнон файласуфи (мил.ав. 384-322 йиллар) табиат – билиш ва ҳис қилиш манбаи. сезги – айрим нарсаларни ҳис этади, тафаккур нарсаларнинг умумий томонларини идрок этади. абу наср фаробий (873-950 йиллар) инсон барча билимларни ташқи оламдан олади, у идрок, сезги, хотира ва мантиқий тафаккур орқали воқейликни билади. френсис бэкон – инглиз файласуфи (1561-1626 йй) оламни билиш мумкин. билиш сезгидан бошланади. билиш манбаи – тажриба. олим билишнинг индуктив методини ишлаб чиққан. рене декарт – француз файласуфи (1596-1650 йиллар) билишнинг бирдан-бир манбаи – тафаккур. олим билишда рационализм ғоясини илгари сурган давид юм – инглиз файласуфи (1711-1776 йиллар) инсон реал воқеликни била олмайди. у фақат ўз сезгиларини била олади. иммануел кант – немис файласуфи, табиатшунос олим (1724-1804 йиллар) у инсон билиши мумкин бўлган ҳодисалар оламини “нарса …

3 / 52

н-бир ғоя мавжуд бўлинишни инкор этадилар билимларимизнинг тажрибада синалганини, тажрибага асосланган билимларгина ҳақиқий билим эканлигини қайд этувчи эмпиризм (лот. empirius – ҳис, тажриба). вакиллари ф.бэкон, локк, гоббс, юм, феейербах 2. билим ва ғоялар фақат инсон ақлига, тафаккурига хос бўлиб, ақлда тафаккур ва мушоҳада юритиш жараёнидагина туғилишини таъкидлайдиган рационализм (лот. ratsionalius – ақл, тафаккур) оқими вакиллари бир биридан фарқли ғояларни илгари суришган. масалан: платон, августин, лейбниц, вольф ва баумгартен сингари файласуф олимларнинг ғоялари рационализм асосида шаклланган.. 12 фалсафада идрок этиш – перцепция деб аталади перцепция (лот.«perception» - идрок этиш) ўзини қуршаган дунёдаги нарсалар ва ҳодисаларни сезгилар орқали идрок этиш апперцепция борлиқни ақл билан англаш, билиш, уларни ғояларда ифодалаш инсон билиши * перцепция чегараларини ҳам, * тафаккуримиз доирасини ҳам, * яъни эмпирик ва рационал жиҳатларни ҳам қамраб олади. 13 “дунёни, ундаги буюм ва ҳодисаларни, уларнинг моҳиятини ҳаққоний билиш мумкинми?, “қандай билиш мумкин?”, “билишнинг чегаралари борми?” оптимистлар дунёни билиш мумкинлигини таъкидлайдилар. инсондан, унинг …

4 / 52

лиш жараёнини тил ёрдамида амалга оширилади бу объектив, моддий оламнинг инсон онгида инъикос, акс этиш жараёнидир янги, илгари номаълум бўлган нарсани яратишга йўналгандир 16 билим шакллари ижтимоий билим ўйин воситасидаги билим диний билим фалсафий билим мифологик билим илмий билим кундалик билим бадиий билим шахсий билим 17 билишнинг асосий даражалари ва уларнинг ўзаро алоқадорлиги ҳиссий даражадаги билим мантиқий (ақлий) билим эмперик билим назарий билим интуитив билим 18 ҳиссий даражадаги билимнинг шакллари хотира, хаёл ва тасаввур сезги ва идрок ҳаёл – инсоннинг муҳим ҳоссаси бўлиб, тафаккур оқимида етишмаётган кўргазмалилик ўрнини тўлдиради. хотира ўтмиш ҳозирги замонни бирлаштиради, уларнинг бир-бирига ўтишини таъминлайди тасаввурлар –бир пайтлар инсоннинг сезги аъзоларига таъсир кўрсатган, мияда сақланиб қолган алоқалар бўйича гавдаланадиган нарсаларнинг образларидир сезги – бу объектив дунёдаги нарса ва ҳодисаларнинг сезги органларимизга бевосита таъсирининг маҳсули бўлиб, уларнинг алоҳида, айрим хусусиятларининг оддий хиссий образларидир. идрок деганда турли сезги аъзолари маълумотлари асосида мияда буюм ва ҳодисанинг яхлит хиссий образи ҳосил …

5 / 52

бир белгининг (хоссанинг, муносабатнинг) хослиги ёки хос эмаслигини ифодаловчи тафаккур шаклидир. хулоса – бир ва ундан ортиқ чин мулоҳазалардан маълум бир қоидалар ёрдамида янги билимларни келтириб чиқаришдан иборат бўлган тафаккур шакли 21 гипотеза – янги далилларнинг моҳиятини тушунтирувчи қонун мавжудлиги ҳақидаги асосли тахминдир. назария – ҳодисаларнинг муайян туркуми, бу туркумдаги ҳодисаларнинг моҳияти ва уларга нисбатан амал қиладиган борлиқ қонунлари ҳақидаги билимларнинг мантиқий асосланган ва амалиёт синовидан ўтган тизимидир. категориялар – борлиқнинг энг муҳим томонлари, хоссалари ва муносабатларини акс эттирувчи умумий тушунчалардир. фан категорияларига ҳам шундай таъриф бериш мумкин. парадигма – фан ривожланишини белгиловчи барқарор тамойиллар, умумий меъёрлар, қонунлар, назариялар ва методлар мажмуи тушунтириш мумкин эмаслигини ифодаловчи вазиятдир илмий муаммо – объектив тарзда юзага келадиган, ечимини топиш муҳим амалий ёки назарий аҳамиятга эга бўлган масала ёки масалалар мажмуидир муаммоли вазият аниқланган далилларни мавжуд билим доирасида тамойиллар деганда, асосий назарий билим, илмий далилларни тушунтиришда дастуриламал бўлиб хизмат қилувчи раҳбар ғоялар тушунилади. назарий …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 52 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"bilish falsafasi (gnoseologiya) va mantiq" haqida

5 мавзу: билиш назарияси, йўналишлари ва асосий муаммолари 3-mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) va mantiq. reja: 1. bilishning mazmun-mohiyati va asosiy turlari. bilishda ob’ekt va sub’ektning o’zaro aloqasi. 2. bilishning asosiy darajalari. haqiqaning asosiy shakllari. 3. mantiq ilmining tadqiqot ob’ekti va asosiy qonunlari. 4. tafakkurning asosiy shallari. гносеология – соф фалсафий категория бўлиб, юнонча gnosis” – билим, илм ва “logos” таълимот фан сўзларидан келиб чиққан. яъни, билиш ҳақидаги таълимот (фан), онг ҳақидаги таълимот, фалсафий адабиётларда билиш назарияси деб аталади. ҳозирги замон фалсафасида гносеология, билиш жараёнининг фалсафий моҳияти ҳамда умумий муаммоларига эътиборни қаратади. эпистемалогия (episteme – эътиқод) – бизнинг муайян нарсалар ҳақидаги билимларимиз ...

Bu fayl PPTX formatida 52 sahifadan iborat (835,4 KB). "bilish falsafasi (gnoseologiya) va mantiq"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: bilish falsafasi (gnoseologiya)… PPTX 52 sahifa Bepul yuklash Telegram