bilish falsafasi (gnoseologiya)

PPTX 37 pages 749.6 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 749.6 KB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

5-mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) reja: 2 1. bilish - voqelikning inʼikosidir 2. bilishning obyekti va subyekti 3. bilishning asosiy bosqichlari 4. falsafada haqiqat muammosi 5. metod, metodologiya va metodika gnoseologiya fanida oʻrganiladi insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning oʻzlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning oʻzaro nisbati 4 gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan “oddiy” masalani yechishdan iborat ratsionalizm empirizm gnoseologiya insonda tugʻma gʻoyalar, adolat, insoniylik, uygʻunlik gʻoyalari va tajribadan olinishi mumkin boʻlmagan boshqa gʻoyalar mavjudligidan kelib chiqadi inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega boʻlgunga qadar biron-bir gʻoya mavjud boʻlinishni inkor etadilar 5 falsafada idrok etish persepsiya appersepsiya (lot.“perception” - idrok etish) oʻzini qurshagan dunyodagi narsalar va hodisalarni sezgilar orqali idrok etish borliqni aql bilan anglash, bilish, ularni gʻoyalarda ifodalash bilish darajalari hissiy aqliy intuitiv g’oyibona 7 hissiy darajadagi bilimning shakllari xotira, xayol va tasavvur …

2 / 37

aniladi bilimining tasdiqlangan boyligiga aylangan moddiy yoki maʼnaviy dunyo hodisasi, biron-bir hodisa, xossa yoki munosabatni qayd etish dalil eksperiment kuzatish bilish obyektining muhim xossalari va munosabatlarini aniqlash maqsadida ataylab amalga oshiriladigan izchil idrok etishdir. c a b empirik bilim va uning shakllari gipoteza – yangi dalillarning mohiyatini tushuntiruvchi qonun mavjudligi haqidagi asosli taxmindir. nazariya – hodisalarning muayyan turkumi, bu turkumdagi hodisalarning mohiyati va ularga nisbatan amal qiladigan borliq qonunlari haqidagi bilimlarning mantiqiy asoslangan va amaliyot sinovidan oʻtgan tizimidir. kategoriyalar – borliqning eng muhim tomonlari, xossalari va munosabatlarini aks ettiruvchi umumiy tushunchalardir. fan kategoriyalariga ham shunday taʼrif berish mumkin. paradigma – fan rivojlanishini belgilovchi barqaror tamoyillar, umumiy meʼyorlar, qonunlar, nazariyalar va metodlar majmui tushuntirish mumkin emasligini ifodalovchi vaziyatdir ilmiy muammo – obyektiv tarzda yuzaga keladigan, yechimini topish muhim amaliy yoki nazariy ahamiyatga ega boʻlgan masala yoki masalalar majmuidir muammoli vaziyat aniqlangan dalillarni mavjud bilim doirasida tamoyillar deganda, asosiy nazariy bilim, ilmiy …

3 / 37

shaxsiy bilim badiiy bilim kundalik bilim oʻyin vositasidagi bilim mifologik bilim diniy bilim falsafiy bilim ilmiy bilim ijtimoiy bilim 13 kundalik bilim nafaqat bolalar, balki kattalar faoliyatining ham muhim unsuri hisoblanadi. oʻyin jarayonida shaxs qizgʻin bilish faoliyatini amalga oshiradi, bilimlarning katta hajmini oʻzlashtiradi, madaniy boylik – ishga doir oʻyinlar, sport oʻyinlari, aktyorlarning oʻyinlari va shu kabilarni qon-qoniga singdiradi. bu har xil faoliyat shakllari – jumladan ishlab chiqarish faoliyati, estetik faoliyat, siyosiy faoliyat va hokazolarning taʼsirida shakllanadigan turmush bilan bogʻliq tushunchalar majmui avlodlar toʻplagan jamoa kollektiv tajribasi mahsuli hisoblanadi. oʻyin vositasidagi bilim 14 mifologik bilim borliqni tushunib yetish refleksiyaning oʻziga xos shakli boʻlib, u sanʼat borligʻining barcha bosqichlarida – asar gʻoyasidan boshlab uning odamlar tomonidan qabul qilinishigacha – oʻziga xos tarzda roʻyobga chiqadi. borliqning fantastik inʼikosi hisoblanadi. mifologiya doirasida tabiat, koinot va odamlar, ular mavjudligining shart-sharoitlari, aloqa shakllari va hokazolar haqidagi muayyan bilimlar shakllangan. badiiy bilim 15 diniy bilim falsafa sanʼat …

4 / 37

chi harakat. ijtimoiy bilim ilmiy bilish strukturasi empirik dalil real eksperiment kuzatish ilmiy dalil mavjud nazariy bilimdan foydalanish gipotezalarni tajribada tekshirish gipotezalarning shakllanishi obraz modelli ekspriment empirik umumlashtirish empirik tadqiqot natijalarini hisobga olish fikriy ekspriment yangi tushunchalarning shakllanishi qonunlarni aniqlash ular ahamiyatini aniqlash atama va belgilarning kiritilishi nazariyalarni yaratish zarurat boʻlsa qoʻshimcha gipotezalarni qoʻllash nazariyani tajribada tekshirish 18 subyekt obyekt bilish dunyoning ikkiga boʻlinishini nazarda tutadi bilish qobiliyatiga ega boʻlgan individ mikroguruh, ijtimoiy guruh sinf, jamiyat hamdir bu subyektning bilish faoliyati qaratilgan narsa yoki hodisa 19 inson qoʻlga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi izchil va ijodiy faoliyatining ijtimoiy jarayoni bilish intellektual manbaga tayanishni talab qiladi yangi, ilgari nomaʼlum boʻlgan narsani yaratishga yoʻnalgandir bilish jarayonini til yordamida amalga oshiriladi 20 bilish – odam ongida hayot haqiqatining faol maqsadli aks etish jarayoni. bilish jarayonida maishiy hayotning har xil qirralari koʻrinadi, narsalarning ichki va tashqi mohiyati ochiladi. tashqi olam koʻrinishlari, shuningdek, bilish faoliyati …

5 / 37

ng olamni bilish imkoniyatlariga yoki umuman bilish mumkinligiga ishonmaydi yoki olamni qisman bilish mumkin deb biladi. agnostiklar orasida eng mashhuri i.kantdir. u agnosti- sizmning izchil nazariyasini ilgari surdi. ular bilish ideal ongning mustaqil faoliyati deb hisoblaganlar. 21 dialektik tamoyil – bilish jarayoniga qarash (yaʼni rivojlanish nuqtai nazaridan), dialektikaning qonun, kategoriya va tamoyillaridan foydalanish. tarixiylik tamoyili – tarixiy yuzaga kelish va rivojlanish kontekstida jarayonlar va predmetlar ham koʻrib chiqiladi. amaliyot tamoyili – bilishning bosh tamoyili amaliyotda deb hisoblaydi, tashqi olamni va oʻz-oʻzini bilishning asosi odam faoliyatida deb biladi. bilish tamoyili – bilish imkoniyatlariga toʻla ishonch bilan yondashiladi. obyektivlik tamoyili – ong va irodadan tashqari predmetlarni mustaqil mavjud deb hisoblaydi. hayotni faol ijodiy jarayonda ifodalash tamoyili haqiqatning aniq tamoyili – aniq sharoitda individual va shubhasiz haqiqatdir. bilish jarayoniga qarash (yaʼni rivojlanish nuqtai nazaridan), dialektikaning qonun, kategoriya va tamoyillaridan foydalanish. tarixiy yuzaga kelish va rivojlanish kontekstida jarayonlar va predmetlar ham koʻrib chiqiladi bilish …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi (gnoseologiya)"

5-mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) reja: 2 1. bilish - voqelikning inʼikosidir 2. bilishning obyekti va subyekti 3. bilishning asosiy bosqichlari 4. falsafada haqiqat muammosi 5. metod, metodologiya va metodika gnoseologiya fanida oʻrganiladi insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning oʻzlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning oʻzaro nisbati 4 gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan “oddiy” masalani yechishdan iborat ratsionalizm empirizm gnoseologiya insonda tugʻma gʻoyalar, adolat, insoniylik, uygʻunlik gʻoyalari va tajribadan olinishi mumkin boʻlmagan boshqa gʻoyalar mavjudligidan kelib chiqadi inson, insoniyat ...

This file contains 37 pages in PPTX format (749.6 KB). To download "bilish falsafasi (gnoseologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi (gnoseologiya) PPTX 37 pages Free download Telegram