бадиий адабиёт санъат тури сифатида

DOC 78,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662753157.doc бадиий адабиёт санъат тури сифатида бадиий адабиёт санъат тури сифатида режа: 1. санъат тушунчаси. 2. амалий ва бадиий санъатлар. 3. бадиий адабиёт - сўз санъати. 4. бадиий адабиётнинг санъат турлари орасидаги ўрни ва ўзига хослиги. 5. бадиий адабиётнинг бошқа санъат турлари билан алоқаси. ўз вақтида абдурауф фитрат: "санъат луғатда ҳунар демакдирким, бир нарсани яхши ишлаб чиқаришдан иборатдир"- деб ёзган эди. бир қарашда фитрат "санъат" сўзининг маъносини, санъатнинг моҳиятини жўнлаштираётгандек кўриниши мумкин. бироқ эътибор қилинса, олим "яхши" сўзига айрича урғу бераётгани, унга жуда катта маъно юклаётгани англашилади. хўш, кўчирмадаги "яхши" сўзига қандай маънолар юкланган? дарҳақиқат, тилимизда ишлатилувчи "санъат" сўзининг маъно қирралари анча кенг. масалан, "рассомлик санъати", "кулоллик санъатини эгалламоқ", "юксак санъат билан ишланган" каби бирикмаларнинг ҳар бирида "санъат" сўзи турли маъно қирраларини ифодалайди. шунга қарамай, уларда "санъат" сўзи ифодалаётган маъно қирраларини бирлаштирувчи умумий нуқталар мавжудки, бу мазкур сўзнинг ҳар учала ҳолда ҳам "гўзаллик", "маҳорат", "дид" тушунчалари билан боғлиқлигидир. «санъат» сўзи …

турларини ажратар эканмиз, уларнинг умумлаштирувчи ва фарқли жиҳатлари бўлиши лозим. бу ўринда умумлаштирувчи жиҳат шуки, ҳар иккиси ҳам гўзаллик қонунлари асосида дид ва маҳорат билан яратилади. фарқли жиҳатларига келсак, улардан энг муҳими шуки, амалий санъат маҳсулоти инсоннинг моддий эҳтиёжларини қондиришга хизмат қилса, бадиий санъат намуналари инсоннинг маънавий-руҳий эҳтиёжларини қондиришга қаратилгандир. демак, амалий санъат маҳсулоти инсоннинг кундалик турмушда фойдаланишини кўзда тутади, айни пайтда унга завқ беради. масалан, кулол ишлаган пиёла қанчалик нафис ва гўзал бўлмасин, биз унда чой (умуман, ичимлик) ичамиз. моҳият эътибори билан нафис ишланган пиёла ҳам, жўн пиёла ҳам амалий фойдалилиги жиҳатидан тенг. бироқ нафис ишланган пиёла кишининг чой ичишига восита бўлишидан ташқари унга завқ ҳам беради, кайфиятини кўтаради. шундай бўлса-да, завқ бағишлашлик пиёланинг иккиламчи функцияси. демак, амалий санъат маҳсулотининг қиммати биринчи навбатда фойдалилиги билан белгиланади. энди қиёс учун, масалан, қадим юнон ҳайкалтароши яратган бирор бир ҳайкални олайлик. ҳайкални яратар экан юнон ундан амалда фойдаланишни кўзда тутган эмас. айтайлик, …

ти эстетик фаолият деб юритилади. эстетик фаолият инсон ҳаётининг барча нуқталарида ўзини намоён қилади: кундалик турмушда, меҳнатда, истироҳатда ва ҳ. айтайлик, ҳовлисига гулу райхон ўтқазаётган аёл, ўзига оро бераётган қиз, дарахтларга шакл бераётган боғбон, табиат манзарасидан завқланаётган сайёҳ, ўша манзарани чизаётган рассом ... — буларнинг барида эстетик фаолият унсурлари у ёки бу даражада мавжуд. бироқ улар бир-биридан фарқланади. айтайлик, агар пиёла гўзаллик қонунлари асосида кечган меҳнат фаолияти маҳсули бўлса, ҳайкал гўзаллик қонунлари асосида кечган ижодий-руҳий фаолият маҳсули. англашиладики, эстетик фаолият тушунчаси бадиий ижод, бадиийлик тушунчаларидан кенг экан, зеро, бадиий ижод эстетик фаолиятнинг бир кўриниши сифатида мавжуддир. биз мутахассис сифатида кўпроқ тор маънодаги "санъат" тушунчаси билан иш кўрамиз. тор маънода қўлланилган "санъат" сўзи бадиий санъатларни кўзда тутади. бадиий санъатлар деганда биз мусиқа, рақс, рассомлик, ҳайкалтарошлик, бадиий адабиёт, театр, кино каби санъат турларини тушунамиз. модомики санъатни турларга ажратар эканмиз, бу турларни умумлаштирувчи ва фарқловчи жиҳатлар бўлиши лозим. саналган санъат турларини умумлаштирувчи жиҳат …

и бадиий адабиёт тилига ўгирилиши мумкин, боз устига, биз бошқа санъат турларига мансуб асарларни-да сўз воситасида ақлий ва ҳиссий мушоҳада қиламиз, "сингирамиз". санъат турларининг ичида ифодавий ва тасвирий санъат турларини фарқланади. бир хил санъат турлари тасвирласа, бошқалари ифодалайди. айтайлик, мусиқа - ифода санъати, композитор оҳанглар орқали кечинмаларини ифодалайди ва шу оҳанглар руҳиятимизда муайян бир кайфият ҳосил қилади. мусиқани тингларкан, ўша кайфият асосида ҳар бир тингловчи ўзига хос бир манзарани, ҳолатни кўз олдига келтиради. яъни, композитор муайян образ таъсирида туғилган кечинмаларни ифодалади — образнинг ўзини тасвирламади, тингловчи эса кечинмалар асосида ўша образни ўзи тасаввур этади. рассомлик билан ҳайкалтарошлик тасвирий санъат турлари саналадики, бунда ўзгачароқ ҳолга дуч келамиз. бу жараённи тубандагича тасаввур қилишимиз мумкин: бирор манзара, ҳолат мусаввир қалбини жумбушга келтирди, кўнглида муайян кечинмалар буҳронини қўзғади — мусаввир ўзини ҳайратга солган, завқлантирган, кўнглида кечинмалар қўзғаган ўша манзарани рангтасвирда муҳрлайди — рангтасвир бизда-да ўша ёки ўшанга яқин ҳис-туйғуларни уйғотади, кайфиятни ҳосил қилади. бадиий …

сил бўлади. айрим санъат турларига мансуб асарларини реципиент бевосита қабул қилса, бошқаларнинг қабул қилиниши учун ўртада воситачи — ижрочининг бўлиши талаб этилади. масалан, мусиқа асарини олайлик. мусиқа асарининг яратувчиси (композитор), асарнинг ўзи(ноталар билан ифодаланган матн), ижрочиси ва эшитувчи бор. кўриниб турибдики, композитор тингловчи билан бевосита мулоқотга кириша олмайди, зеро, ижро этилаётган куйда қисман ижрочининг-да талқини қўшилган. бу жиҳатдан бадиий адабиётнинг устунлиги шундаки, ўқувчи бадиий информацияни бевосита(асарнинг ўзи орқали) қабул қилади, ўқувчининг руҳий фаоллиги юқори даражада бўлади. турли санъат турларига мансуб асарларнинг яратилиши жараёни билан боғлиқ фарқларга ҳам тўхталиш лозим. масалан, бадиий адабиёт ёзувчининг индивидуал ижодий фаолияти маҳсули бўлса, кино коллектив ижод маҳсули сифатида яралади. кино асарининг яратилишида сценарий муаллифи, саҳналаштирувчи рассом, композитор, актёр кабиларнинг ижодий меҳнати борки, уларнинг бари бир фокусга — режиссёр нигоҳига жамланади. мавжуд санъат турлари орасида бадиий адабиёт етакчилик мавқеида туради. бу хил мавқенинг асоси шуки, бадиий адабиёт универсал билиш ва ифода воситаси бўлмиш сўз билан иш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "бадиий адабиёт санъат тури сифатида"

1662753157.doc бадиий адабиёт санъат тури сифатида бадиий адабиёт санъат тури сифатида режа: 1. санъат тушунчаси. 2. амалий ва бадиий санъатлар. 3. бадиий адабиёт - сўз санъати. 4. бадиий адабиётнинг санъат турлари орасидаги ўрни ва ўзига хослиги. 5. бадиий адабиётнинг бошқа санъат турлари билан алоқаси. ўз вақтида абдурауф фитрат: "санъат луғатда ҳунар демакдирким, бир нарсани яхши ишлаб чиқаришдан иборатдир"- деб ёзган эди. бир қарашда фитрат "санъат" сўзининг маъносини, санъатнинг моҳиятини жўнлаштираётгандек кўриниши мумкин. бироқ эътибор қилинса, олим "яхши" сўзига айрича урғу бераётгани, унга жуда катта маъно юклаётгани англашилади. хўш, кўчирмадаги "яхши" сўзига қандай маънолар юкланган? дарҳақиқат, тилимизда ишлатилувчи "санъат" сўзининг маъно қирралари анча кенг. масалан, "рассомл...

Формат DOC, 78,0 КБ. Чтобы скачать "бадиий адабиёт санъат тури сифатида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: бадиий адабиёт санъат тури сифа… DOC Бесплатная загрузка Telegram