санъатнинг нафосатли моҳияти ва бадиий ижод жараёни

DOC 259,0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353364774_39956.doc www.arxiv.uz режа: 1. санъатнинг келиб чиқиши ва нафосатли моҳияти. 2. санъат турлари. 3. бадиий ижод жараёни. 1. санъат кенг маъноли тушунчадир. зеро, санъат инсон меҳнати, ақл-идроки, шуури билан яратилган, вужудга келган, ижод қилинган нарсалардир. санъат инсон фаолиятининг ижодкорлик турини англатиб, ҳар бир санъат асарида шахснинг ўзига хос истеъдоди намоён бўлади. ва ниҳоят, санъат инсоннинг маҳорати билан чамбарчас боғлиқдир. санъат, кенг маънода, бадиий қадриятлар, уларни яратиш (бадиий ижод қилиш) ва истеъмол (бадиий идрок этиш) жараёнларини ҳам қамраб олади. санъат ҳозирги даврга қадар инсоният тараққиёти билан боғлиқ ҳолда ривожланиб келган. ҳзбекистон ҳудудида, испания, саҳрои кабир ва бошқа бир қатор қадимий ўлкаларда учрайдиган қояларга ўйиб туширилган ҳайвонларнинг тасвирлари ҳозирги давр нуқтаи назаридан ҳам нафосатли қийматга эга. бу ёдгорликлар бадиий фаолият куртаклари эндигина кўриниб келаётган инсон нафосатли фаолиятининг натижалари эди. санъат тарихий тараққиёт жараёнида ҳамиша ижтимоий эҳтижларни қондириб келган. санъат ижтимоий ҳаётнинг мураккаб, ранго-ранг муносабатлари билан алоқадор бўлиб, у бир вақтнинг ўзида ҳам …

иллиги шу билан изоҳланадики, жамият бадиий равнақининг даражаси ҳамма вақт ҳам унинг иқтисодий тараққиёти даражасига мос келавермайди. санъатнинг тараққиёти ёки таназзули, унинг у ёки бу тури, кўринишининг ёрқин ифода топиши аниқ ижтимоий муносабатлар табиатига, муайян гуруҳий кучлар нисбатига, мафкуравий ҳаёт хусусиятларига, жамиятда шахс эгаллаб турган мақомига, албатта, боғлиқдир. масалан, қадимги дунё санъатининг равнақи бир қатор шарт-шароитлар ва омилларнинг бир-бирига мос келиши ва ўта қулай вазиятнинг вужудга келиши орқасида қарор топди. санъатнинг жамият ҳаётида нисбий мустақил амал қилиши ворисийлик қонуниятининг намоён бўлиши билан ҳам боғлиқ. ворисийлик фақат санъатга хос булган ҳодиса эмас. у ижтимоий онгнинг ҳамма шаклларига тааллуқлидир. ворисийлик жамият моддий асоси билан боғлиқ бўлган сиёсий ва ҳуқуқий онг соҳаларида кўпроқ намоён бўлади. ворисийлик маънавий ҳаётнинг ҳаётнинг барча жабҳаларида мавжуд. аммо, ҳаётнинг барча томонларини қамраб олувчи иқтисодий заминдан анча йироқ бўлган санъатда ворисийлик ёрқин, тўла, ҳар томонлама тарзда намоён бўлади. санъатнинг ҳамма қирралари- мавзу йўналиши, ғоявий-руҳий қоида ва оҳанглари, ижодий ақидалари, …

ифодалайди. худди шунга ўхшаш бурч-вазифани меъморчилик ҳам бажаради. одамлар эҳтиёжларини қондириш билан боғлиқ санъат тури бўлган меъморчиликда давр хусусиятлари ва белгилари, одамлар маиший ҳаёти, дид-фаросатлари, умид-орзулари акс этади. санъат ўз мавзуи доирасида бўлса ҳам фан сингари беқиёс билиш-англаш имкониятларига эга. лекин санъатнинг бадиий билиш-англаш жараёни ўзига хусусиятлар доирасида содир бўлади. санъат воқеликни бадиий воситалар орқали янада тўла қонли, жозибали англашга ёрдам беради. ижтимоий онгнинг ҳар бир муайян шакли воқеликнинг бир томонини акс эттиради. санъат ижтимоий онг шакли сифатида воқеликни бадиий билиш-англаш жараёнида унинг воқеликни бадиий тасвирли шаклда англаш манбаларидан бири бўлиб, инсон майдонга чиқади. инсонни инъикос этиш, билиш-англаш масалалари билан фаннинг жуда кўп соҳалари шуғулланади, лекин инсон муаммосига санъат ва фан соҳалари турлича ёндошадилар. инсонни атрофлича ўрганиш жарёнида табиий ва ижтимоий фан тармоқлари ҳам мушоҳада этадилар; масалан, табиий фанлар инсонни биологик мавжудот сифатида ўрганиб инъикос этса, ижтимоий фанлар инсонни шахс сифатида таҳлил қилади. аммо, ижтимоий фанлар ҳам инсон шахсига ўз …

и инъикоси сифатида ифодалаши лозим. фан ва техника инсон ҳаётида қандай улкан аҳамият касб этишидан қатъий назар, санъатда устивор аҳамиятли мақомга эга бўлиши мумкин эмас. санъатда фан одамлар учун яратиладиган инсоний фаолият тимсоли бўлиб хизмат қилади. мабодо илмий-техник, экологик, бошқарув муаммолари, ҳис-туйғулари, маънодан маҳрум этилса, у ерда санъат бўлмайди. санъат ҳиссиётлар, туйғулар билан тирик, у ҳиссий таъсир этиш, ибрат кўрсатиш, тарбия бериш қудратига эгадир. санъатда инсон ҳамма вақт ҳам бевосита ифодаланмайди. масалан, санъатнинг манзара тасвири ёки натюрморт турида инсон қиёфаси ифодаланмайди. бу ҳол инсон мазкур санъат асарларида акс этмайди, деган эмас. манзара тасвири инсон ҳис-туйғуларининг энг нозик ва энг жозибали қирраларини намоён этади. масалан, ҳрол тансиқбоев, неъмат қўзибоев, раҳим ахмедов, рўзи чориев каби мусаввирларнинг манзарали тасвир асарлари орқали инсонда ёрқин маюслик, беозор шодлик, ташвишли эҳтирос, кўтаринки руҳ, ҳаётбахш орзу-умидлар, ижодкорлик ва яратиш ҳис-туйғулари уйғотади. бу асарларда инсонда ҳис-туйғулар, хилма-хил кечинмалар қўзғаб, инсон дилига, унинг руҳига таъсир ўтказиш билан санъат ва …

бўлган барча нарсаларни, воқеа-ҳодисаларни акс эттириб, ҳиссий туйғу келтириб чиқаради. санъат инсонни бевосита акс эттирмасада, биро нарсага инсон муносабатини фаол ифодалайди, бирор нарсани инсон мезони билан баҳолайди. баҳолашда эса ҳамиша инсон моҳиятини англашга қаратилган билиш ҳолати мавжуддир. санъат нарсаларда, табиат ҳодисаларида инсон учун аҳамиятли бўлган маъно излайди, қидириб топади ва ишга солади. санъат воқеликнинг ҳар қандай ҳодисасида ижтимоий маъно пайдо қилади. санъатнинг ижтимоий ҳаётда тутган ўрнини белгилаш кўп жиҳатлардан унинг мафкуравий табиатини англаш билан боғлиқ. аммо санъатни мафкурадан бутунлай ажратиб мушоҳада этмаслик ҳамда санъат билан мафкурани бир-бирига қориштириб юбормаслик лозим. санъат ҳам, мафкура ҳам тарихий ҳодиса, лекин санъат мафкурадан олдин вужудга келган. мафкура эса қарама-қарши ижтимоий гуруҳлар қарашлари натижасида қарор топади. шу боис ижтимоий гуруҳлар мафкурани ўзларининг қарашлари ифодаси сифатида таърифлайдилар. зеро, мафкура у ёки бу ижтимоий гуруҳ фаолиятининг мақсад-йўналишларини назарий асослаб, мазкур мақсадларини амалга ошириш йўлларини белгилаб беради. у ижтимоий гуруҳларнинг аниқ йўналишига мўлжалланган хатти-ҳаракатлари ва ҳулқ-атворлари дастурини ишлаб …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "санъатнинг нафосатли моҳияти ва бадиий ижод жараёни"

1353364774_39956.doc www.arxiv.uz режа: 1. санъатнинг келиб чиқиши ва нафосатли моҳияти. 2. санъат турлари. 3. бадиий ижод жараёни. 1. санъат кенг маъноли тушунчадир. зеро, санъат инсон меҳнати, ақл-идроки, шуури билан яратилган, вужудга келган, ижод қилинган нарсалардир. санъат инсон фаолиятининг ижодкорлик турини англатиб, ҳар бир санъат асарида шахснинг ўзига хос истеъдоди намоён бўлади. ва ниҳоят, санъат инсоннинг маҳорати билан чамбарчас боғлиқдир. санъат, кенг маънода, бадиий қадриятлар, уларни яратиш (бадиий ижод қилиш) ва истеъмол (бадиий идрок этиш) жараёнларини ҳам қамраб олади. санъат ҳозирги даврга қадар инсоният тараққиёти билан боғлиқ ҳолда ривожланиб келган. ҳзбекистон ҳудудида, испания, саҳрои кабир ва бошқа бир қатор қадимий ўлкаларда учрайдиган қояларга ўйиб туширилган ҳа...

DOC format, 259,0 KB. To download "санъатнинг нафосатли моҳияти ва бадиий ижод жараёни", click the Telegram button on the left.

Tags: санъатнинг нафосатли моҳияти ва… DOC Free download Telegram