o'zbek teatri tarixi (хiх аср охири ва хх аср бошларида биринчи маърифатпарвар жадидлар фаолияти)

DOCX 6 sahifa 23,1 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 23,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

хiх аср охири ва хх аср бошларида биринчи маърифатпарвар жадидлар фаолияти; м. беҳбудийни ижодий маърифий фаолияти ва унинг “падаркуш” трагедияси; “турон” театри ва унинг раҳбари а.авлоний фаолияти; ўзбек драмаси ва миллий театр юзага келиши; м.мажидов – уйғурнинг драматурглик фаолияти (1915 – 24 йиллар); октябрь тўнтаришидан кейин театрларни давлат ихтиёрига ўтиши, драматургия, профессионал саҳна, давлат театрларининг ташкил этиш жараёнларини (1918 – 1930); а.фитрат драматургиясини (“абулфайзхон”); ғ. зафарий (“ҳалима”) драматургияси; ҳамза драматургияси ва унинг театр ташкилотчилик фаолияти; ўзбек мусиқали драмаси юзага келиши; хуршид драматургияси; актёрлик санъати (1918 – 1924); тошкент, фарғона водийси, самарқанд театрлари репертуари; а. чўлпон драматургияси (“ёрқиной”); м. уйғурнинг актёрлик ва режиссёрлик фаолияти; 30 – 40 йилларда ўзбек театри: драматургия, актёрлик санъати, режиссурасини; 30 – 40 йилларда ўзбек театри жамоалари: драма, мусиқали драма, ёш томошабинлар, қўғирчоқ театрлари; 30 – 40 йилларда ўзбек театрларини машҳур постановкалари; к.яшин, ҳ.олимжон, ойбек, м. шайхзода, уйғун, и.султон ва бошқа ижодкорлар драматургиясини; м.уйғур, е.бобожонов, м.мухаммедов, ж.обидов …

2 / 6

г ўзига хосликлари; ўзбек театри санъати мамлакат маданий – ижтимоий ҳаётининг бир бўлагидир. театр синетик санъат тури ҳисобланиб, у санъатнинг бошқа кўпгина турларининг ўзаро таъсирда ривожланади. бу айниқса драматургия, бадиий адабиёт, мусиқа, рақс, хор, тасвирий санъатнинг ўзаро таъсирида яққол кўринади. xx аср ўзбек театри муаммолари хусусида экан, уни биринчилар қаторида ўрганишга киришган мўътабар шахслардан биринчи сафида “ўзбек театр тарихи учун материаллар”[1] китоби муаллифи миён бузрук солиҳов туради. у билан бирга 1928 йили самарқандда “ўзбекистон мусиқа ва хореография институти” номида ташкил этилган институт директорининг муовини вазифасида ишлаган ғулом зафарийдир. солиҳов м.б. ўзбек театр тарихи учун материаллар. –т.: ўзбекистон давлат нашриёти, 1935 [1]. ғулом зафарий театр тарихига оид мавзулар устида манбалар тўплаш, илмий изланишлар олиб боришга раҳбарлик қилган, ўзи ҳам илмий мақолалар ёзган. бироқ бевосита ўзбек театри тарихини яратиш билан боғлиқ ҳаракат шу институтда 1955 йилдан бошланади. бу ишга ўша вақтдаги институт директори, драматург баҳром раҳмонов театр ва хореография секторининг жами тўрт …

3 / 6

ўзбек театри тарихини атрофлича ўрганишга эътибор кучаяди. бу мавзу билан м.қодиров шуғуллана бошлайди. унинг ёнига т.обидов қўшилади. э.исмоилов маннон уйғурнинг режиссёрлик ва актёрлик фаолиятини ўрганишга бутун умрини бағишлаб, 1983 йили м.уйғур ҳақидаги тадқиқотининг тўлдирилган нусхасини «маннон уйғур» номида ғафур ғулом номидаги адабиёт ва санъат нашриётида чоп эттиради. т.баяндиевнинг илмий фаолияти қорақалпоқ театри тарихини ўрганиш билан боғлиқ бўлиб қолади. бу орада театр секторининг мудирлиги вазифасига тайинланган м.раҳмонов «ўзбек театри. қадимий замонлардан xviii асрга қадар» китобини чоп эттиради. миён бузрук солиҳов – ўзбек жадид драматургияси ва театри тадқиқотчиси миён бузрук солиҳов 1891 йилда тошкент шаҳрининг қашқар маҳалласида истиқомат қилувчи шўртепа1 масжиди имоми миён солиҳ хонадонида дунёга келади2. миён бузрук, аввал, эски мактабда, 1910-1915 йилларда эса дегрез кўчасида жойлашган мадрасада таҳсил кўради. 1қашқар маҳалласидан унчалик узоқ бўлмаган дегрез билан туташ маҳалла номи. 2уларнинг аждоди муҳаммад мустафо (с.а.в) га бориб тақалгани учун исмларига «миён» сўзи қўшиб ишлатилган. бу ҳақда қаранг: иноғомов р. муҳаммад пайғамбарнинг …

4 / 6

ил ва истилоҳ» (1929), «меҳробдан чаён» (1929), «ўрта осиё ва ўзбек адабиётига умумий қараш» (1930), «ўзбек адабиётида миллатчилик кўринишлари» (1933), «сўфизода ва унинг ижоди ҳақида» (1934), «ижодий йўлимиз ҳақида» (1934), «ўзбек театри тарихи учун материаллар» (1935) каби бир қатор мақола ва китоблари эълон қилинади. унинг бу асарлари ҳозир ҳам илмий қимматини йўқотмаган. миён бузрук янги ўзбек театрининг туғилиш заминига оид қарашларни ёритишда қадимий театр анъаналари ва замонавий ўзбек театри ўртасидаги ўзаро боғлиқликка алоҳида эътибор қаратган. чунончи, 1923 йил «билим ўчоғи» журналининг 2-3-сонларида чиққан ғулом зафарий (1889-1938)нинг «чиғатой – ўзбек халқ театруси» сарлавҳали мақоласидаги, янги ўзбек театри қадимий театр анъаналаридан ўсиб чиққан, деган фикр унинг диққатини тортади. олим ғ.зафарийнинг мазкур мулоҳазаси билан баҳсга киришиш орқали масалага ечим топишга ҳаракат қилган. баҳс якунида эса у янги ўзбек театри европача театрдан ўрнак олиш орқали (татаристон ва озарбойжон театрлари воситасида) майдонга келган, дея тўғри хулоса чиқаради. бироқ миён бузрук, гарчи янги ўзбек театри бевосита …

5 / 6

аби яна кўплаб ўйинлар орасида юқоридаги уч ўйин ўз мазмунини оғзаки драма тусида бериши билан диққатга сазовордир. миён бузрук ўзбекистонда ҳам ўтган аср 20-йилларида халқ саҳна ўйинларидан замонавий театр асарлари яратиш борасида баъзи тилга олишга арзигулик ишлар амалга оширилганлигини айтади. бунга у мўминжон муҳаммаджоновнинг «кооператив зулуклари» пьесасини мисол сифатида келтиради. чунки, унинг маълумот беришича, бу пьеса 1926 йилда таниқли драматург ва журналист зиё саид тарафидан биринчи марта эски шаҳарда ва кейинчалик мактабларда худди халқ саҳна ўйинлари сингари қўйилиб турилган. ундаги ролларни зиё саиднинг ўзи ва раҳим пирмуҳаммедовлар ижро этишган ўзбек драматургияси ва театрининг 1917 йилдан кейинги тараққиётини кузатадиган бўлсак, унинг шу даврда янгича ривожланиш йўлидаги изланишларининг гувоҳи бўламиз. бинобарин, бу санъат, миён бузрук тўғри кўрсатиб ўтганидек, туркистон ўлкасида истиқомат қилган халқлар ўтмиш маданиятидан руҳ олиб, янги асарлар ҳисобига қайта тузила бошлаган эди. халқ оғзаки ижоди намуналари таъсирида ёзилган фитратнинг «ўғузхон», чўлпоннинг «ёрқиной», ғулом зафарийнинг «ҳалима» драмалари бунинг ёрқин мисолидир. маълумки, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbek teatri tarixi (хiх аср охири ва хх аср бошларида биринчи маърифатпарвар жадидлар фаолияти)" haqida

хiх аср охири ва хх аср бошларида биринчи маърифатпарвар жадидлар фаолияти; м. беҳбудийни ижодий маърифий фаолияти ва унинг “падаркуш” трагедияси; “турон” театри ва унинг раҳбари а.авлоний фаолияти; ўзбек драмаси ва миллий театр юзага келиши; м.мажидов – уйғурнинг драматурглик фаолияти (1915 – 24 йиллар); октябрь тўнтаришидан кейин театрларни давлат ихтиёрига ўтиши, драматургия, профессионал саҳна, давлат театрларининг ташкил этиш жараёнларини (1918 – 1930); а.фитрат драматургиясини (“абулфайзхон”); ғ. зафарий (“ҳалима”) драматургияси; ҳамза драматургияси ва унинг театр ташкилотчилик фаолияти; ўзбек мусиқали драмаси юзага келиши; хуршид драматургияси; актёрлик санъати (1918 – 1924); тошкент, фарғона водийси, самарқанд театрлари репертуари; а. чўлпон драматургияси (“ёрқиной”); м. уйғурнинг ...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (23,1 KB). "o'zbek teatri tarixi (хiх аср охири ва хх аср бошларида биринчи маърифатпарвар жадидлар фаолияти)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbek teatri tarixi (хiх аср о… DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram