адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар муаммоси масалалари

DOC 91.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662754350.doc адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар муаммоси масалалари режа: 1. адабий танқидчиликдаги жанр ва шаклларнинг ўзига хос хусусиятлари ва муаммоли масалалари хусусида. 2. тақриз-адабий танқидчиликнинг қадимий, ҳамиша навқирон жанри. 3. адабий обзор жанри ҳақида. 4. проблематик мақола танқидчилик ва адабиётшуносликнинг таянч, асосий жанри. 5. бадиа (эссе) жанри ҳақида тушунча. 6. танқидий -биографик очерк жанрининг ўзига хос хусусиятлари. 7. илмий-биографик тадқиқот жанри ҳақида. 8. хулоса. маълумки, ўтмишда адабиётшунослик ва адабиёт танқид тушунчалари ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлиб, адабиётшунослик атамаси ҳозир ишлатаётганимиз шаклда учрамайди. адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар хусусида адабиётшунос олимлар ботурхон валихўжаев ва абдуғафур расуловлар илмий тадқиқот ишлари олиб борган. шунинг учун ҳам биз мазкур мавзуни ёритишда уларнинг дарслик ва илмий мақолалари, маьруза матнлари манбаларига асосланиб иш курдик. “танқид” арабча-нақада сўзидан ташкил топган бўлиб, муҳокама қилмоқ, топшириқ, ўрганмоқ, ниманингдир ҳаққонийлиги ва тўғрилигини исботламоқ, ютуқ ва камчиликларни белгиламоқ ва ниҳоят, бадиий асарни таҳлил қилиш, изоҳлаш каби маъноларни ифодалайди. демак, бу ҳол танқид …

т унинг қизиқиш доираси бўлади. ўтмиш адабий танқидчилигини 2 гуруҳга бўлиш мумкин: биринчи гуруҳ: 1) фахрия, 2) шеърий парчалар-ғазалнинг айрим байтлари, қитъа, соқийнома, кичик маснавий; 3) илми адабга бағишланган асарлар; 4) достонларнинг айрим боблари; 5) тарихий ва тарихий-эсдалик асарлар; 6) насиҳатномаларни киритиш мумкин. 2- гуруҳ. бевосита “жанр”лар, яъни адабиётшунослик ва адабий танқид масалаларидан баҳс юритувчи асарлар гуруҳи. бу гуруҳга: 1) тазкира; 2) маноқиб-ҳолатлар, фахрия; 3) аруз, қофия ва шеърий санъатларга бағишланган рисллалар; 4) дебоча; 5) рўзнома ва ойномаларда (хiх асрнинг ii ярми ва хх асрнинг аввали) эълон қилинган тақриз ва ихчам мақолаларни келтириш мумкин. иккинчи гуруҳга киритилганларни ўтмиш адабиётшунослиги ва адабий танқиднинг махсус жанрлари сифатида қараш мумкин. тазкира-арабча зикр сўзидан олинган бўлиб, эсдалик дафтари маъносини англатади. xiii асрда муҳаммад авфий бухорийнинг “лубоб ул-албоб” (“билимлар мағзи”) тазкираси яратилган. муҳаммад авфий аслан бухоролик бўлиб, самарқандда яшаб, кейинчалик хуросонга сафар қилиб ва, ниҳоят, ҳиндистонда турғун бўлиб қолган адиблардандир. унинг “лубоб ул-албоб” тазкираси 1221 …

ортрет, илмий-биографик тадқиқот сингари жанрлар, тақриз-мактуб, тақриз-баҳс, тақриз-монография, мақола-диалог, мақола-суҳбат, портрет чизгилари, адабий ўйлар сингари шакллардан кенг фойдаланиб келди. танқидчилик жанрларини шартли икки гуруҳга бўлиш мумкин. 1.адабий жараённи таҳлил этувчи жанр ва шакллар. 2.ёзувчининг ҳаёти ва ижоди масалаларини ёритувчи жанр ва шакллар. умуман, адабий жараённи ёритувчи “соф” жанрлар бўлмаганидай, фақат ижодкор ҳаёти, ижодини очишга хизмат қиладиган жанрлар йўқ. танқидчилик ва адабиётшунослик адабиёт тарихи билан ўзвий бирлик ва боғлиқда ривожланган. ўзбек адабиёти тарихида адабиётшуносликка оид асарларни, адабий жараён ҳақида маълумот берувчи тазкиралар биз юқорида қайд этиб ўтгандик. адабиётшунослик ва танқидчиликка оид асарлар жанрини биз эндигина белгиламоқдамиз. бунда навоий, бобурлар илмий-назарий тадқиқот яратганлигини, “мажолисун-нафоис” адабий портрет ва портрет чизгиларидан ташкил топганлигини, “бобурнома”да, огаҳий, мунис асарларида хотира, портрет чизгилари жанрлари диққатни жалб қилишлигини, ниҳоят классик адабиётда биографик асарлар пайдо бўлганлигини назарда тутмоқдамиз. хх аср арафасида тақриз, мақола сингари жанрлар вақтли матбуотда учрай бошлаганлигини аниқ фактлар мисолида айтиш мумкин. асримиз бошларида талай газета ва …

и./афуров), танқидий баҳонинг изчил ўлчови, адабий талқиннинг лўнда, сиқиқ кўриниши. ҳар замон руҳи тақризда акс этади. 20-50-йиллар танқидчилигида, хусусан, тақризда вульгар-социологик қараш акс этди. асарнинг қандай ёзилганлигидан кўра у ким томонидан яратилганлигига эътибор берилди. тақризчи асарнинг ғоявий асоси, қаҳрамонларнинг қайси синф вакили эканлиги, социалистик реализм методи талабларига қанчалик мослиги сингари масалаларга бирма-бир тўхталиш жоиз эди. тақризлар ғоявий-эстетик яхлитдан кўра, анкета саволларига жавобга ўхшаб қоларди. 60-йиллардан бошлаб ўзбек танқидчилигида ғоявий-эстетик таҳлил жонлана борди. 60-йиллардан бошлаб, ҳаётимизда демократия, ошкоралик руҳи аниқ сезила бошланди. “синчалак”, “муқаддас”, “+адрим”, “+аро кўзлар”, “севгим, севгилим” сингари асарларга ёзилган тақризлар системали таҳлил, асарнинг бадиий-эстетик моҳиятини очишга ҳаракат сезилди. “улуғбек хазинаси” романи яратилгач, танқидчиликнинг диққати шу асарга қаратилди. п.шермуҳаммедовнинг “улуғбек хазинаси” (“совет ўзбекистони”, 1973 йил 26 август), н.худойбергановнинг “икки ҳаёт, икки ўлим” (тошкент оқшоми”, 1973 йил 14 сентябрь), и./афуровнинг “роман тарих ойнаси” (“ўзбекистон маданияти”, 1974 йил 6 август) тақризлари босилди. мазкур тақризларда ғоявий-эстетик таҳлил, ҳар бир мунаққиднинг услуби, ниҳоят, …

ошкент оқшоми” газетаси, 1982 йил, 23-сон) тақризларида “дунёнинг ишлари” қиссасидаги юксак бадийиликни, эмоционал таъсирлиликни алоҳида таъкидладилар. танқидчи н.худойберганов “меъёр ва тасвир” мақоласида “дунёнинг ишлари” яхши асар эканлигини тан олади-ю, бироқ унинг ўта мақтаб юборилишига, қисса муаллифини, ўзбекнинг айтматови, маркеси даражасига кўтариб қўйилишига қарши чиқади. н.худойберганов асарда камчилик бор эканлигини ҳис қилади, лекин у нималарда кўринишини аниқ айтиб беролмайди. турғунлик йилларининг иллатини тақриз жанрига муносабат, унинг адабий жараёндаги ўрнида аниқ сезиш мумкин. турғунлик йиллари (70-80) тақризчилигида офаринбозлик, кўтар-кўтарчилик руҳи етакчилик қилди,-деб тўғриқайд этилади норбой. худайберганов ва абдуғафур расуловларнинг «ўзбек адабий танқидчилиги тарихи»дарслигида.-ўртага, ҳатто яроқсиз асарлар ҳақида мақтов тақризлар босилди. 70-80-йиллардаги тақризларга қараб ўзбек адабиёти ҳақида фикр юритсак, бизда кашфиёт, нодир, мўъжиза асарлар тўлиб-тошиб кетди. бўш асарлар бўш тақризларда, ҳаваскор танқидчилар томонидан мақталса, уни тушуниш мумкин. ёмони шундаки, эстетик диди юксак, китобхонни ўз оғзига қаратиб ўрганган танқидчилардан м.+ўшжонов, и./афуров, н.худойберганов, о.абдуллаев, у.норматовлар “наврўз”, “момақалдироқ” (н.сафаров) “сўнгги бархан”, “дегрез ўғли”, “чотқол йўлбарси” сингари …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар муаммоси масалалари"

1662754350.doc адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар муаммоси масалалари режа: 1. адабий танқидчиликдаги жанр ва шаклларнинг ўзига хос хусусиятлари ва муаммоли масалалари хусусида. 2. тақриз-адабий танқидчиликнинг қадимий, ҳамиша навқирон жанри. 3. адабий обзор жанри ҳақида. 4. проблематик мақола танқидчилик ва адабиётшуносликнинг таянч, асосий жанри. 5. бадиа (эссе) жанри ҳақида тушунча. 6. танқидий -биографик очерк жанрининг ўзига хос хусусиятлари. 7. илмий-биографик тадқиқот жанри ҳақида. 8. хулоса. маълумки, ўтмишда адабиётшунослик ва адабиёт танқид тушунчалари ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлиб, адабиётшунослик атамаси ҳозир ишлатаётганимиз шаклда учрамайди. адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар хусусида адабиётшунос олимлар ботурхон валихўжаев ва абдуғафур расуловлар илмий тадқиқот ишлар...

DOC format, 91.0 KB. To download "адабий танқидчиликдаги жанр ва шакллар муаммоси масалалари", click the Telegram button on the left.

Tags: адабий танқидчиликдаги жанр ва … DOC Free download Telegram