ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи

DOC 164,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663093637.doc ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи буюк мутафаккир, олим абу али ибн сино ўз замонасида "тупроқ тирик мавжудот - ҳаёт мамот негизидир" деб айтган эди. бу мутафаккирона сўзлар ҳозир ҳам ўз кучини йўқотмаган. қобусномада "шўристонга тухум сочмагилким ҳосил бермагай, меҳнатинг беҳуда бўлғай, яoни яхшиликни билмаган кишига яхшилик қилмоқ шўристонга тухум сочмоқдир" деб бежиз айтилмаган. ер-тупроқ, ўт ва сувнинг орасида воситачи бўлиб, уларнинг орасини улуғбанд қилиб боғлагайдир. шу тариқа ердаги қурғоқчиликнинг олов била, совуқликнинг, сув била боғланиши орасида пайдо бўлди, лекин қувват моддаси билан мазкур банд узулди деб ёзилган. она замин ҳақида бу каби табаррук сўзларни кўплаб келтириш мумкин. лекин афсуски уларнинг кўпчилиги турли сабабларга кўра бизгача етиб келмаган. эoтибор берайлик шўр тупроққа тухум, яoни уруғ сепма, бари бир шўристон ҳосил бермайди, натижада меҳнатинг зое кетади деган гап нақадар доно фикр. ўз ўзидан шўристонни ажратиш кераклиги, яoни ҳисобга олиш кераклиги, …

лар томонидан чоп этилади. мамлакатда ўтказилган тадбирлар бу қўлланмада айрим камчиликлар мавжуд эканлигини исботлади. жумладан бу усулда майда заррали тупроқ қатлам қалинлиги, тупроқни гипслашганлик даражалари учун коэффициентлар ишланмаган эди. ушбу қўлланмани такомиллаштириш, дала ва вегетацион тажрибаларини натижаларини умумлаштириш, айрим пасайтирувчи коэффициентларни тузатиш натижасида республикамиз шароитига, хусусан пахтачилик ва дончиликка мослашган янги услубий қўлланмалар вужудга келди. "ўзбекистонда пахта етиштириладиган ерларнинг унумдорлигини баҳолаш бўйича услубий қўлланма". т. 1994. "бўз тупроқлар камаридаги суғориладиган, эрозияга мойил ерларни баҳолаш ва хариталашга доир услубий кўрсатма". т. 1994. "ўзбекистон республикаси баҳорикор ерларни бонитировкалаш". т. 2000 йил ва ҳоказолар. ушбу қўлланмалар, услублар негизида мустақиллик даврида ер фондидан самарали фойдаланишда, тупроқни унумдорлиги бўйича баҳолашда, суғориладиган минтақаларда тупроқ ҳосил бўлиш шароити ва сифатини бир-бирига таққослаб таҳлил қилиш, суғориладиган ерларда қишлоқ хўжалиги экинлари экишни тўғри ва режали ташкил этиш ҳамда улардан юқори даражада ҳосил олиш учун мураккаб ҳисобланган агротехник ва мелиоратив чораларни илмий асослашда маoлумот берувчи ягона илмий умумлашган услубий қўлланма …

нинг кадастрли ҳисоби донли экин экилганда 0,6 ц/га ни ташкил қилади, демак энг юқори даражада баҳоланадиган 100 балли 10 синфли ерлардан 60 ц/га дон олиш мумкин, аслида ҳозирги кунда илғор хўжаликлар, туманлар гектаридан 85-86 ц/га дон олмоқдалар. бундайларга андижон вилояти 72 ц/га, асака тумани 85 ц/га, асака тумани fалаба жамоа хўжалиги 86 ц/га ва бошқаларни мисол тариқасида келтириш мумкин. худди шу каби мисолларни пахтачилик тармоғидан ҳам келтириш мумкин. қишлоқ хўжалик маҳсулотларини етиштирадиган ресурс бу мамлакат тупроқлари ҳисобланади ва ҳар доим рўйхатга олишга ва баҳолашга муҳтож бўлади. ўзбекистон республикаси ер фонди. ўзбекистоннинг умумий ер майдони 45 млн. гектардан камроқ. бу майдонни 33,2 млн. гектаридан қишлоқ хўжалик ишлаб чиқаришида фойдаланилади. бунинг ҳам асосий қисми чўлдаги яйлов деб аталувчи майдонларга тўғри келади ва 23 млн. гектарни ташкил қилади. асосий қисми устюрт, қизилқум ва бошқа ҳудудларга тўғри келади. деҳқончилик мақсадида 5 млн. гектарга яқин майдондан фойдаланилади. бундан 4,35 млн. гектар майдон суғориладиган ерлар бўлиб, …

а қишлоқ хўжалиги-да фойдаланилмайди-ган бошқа ерлар. 1816,3 15,5 61,7 1754,6 4,0 5. сув иншоотлари ва бошқа гидротехник қурилмалар. 635,0 3,4 10,8 624,2 1,4 6. қишлоқ ерлари (ша-ҳар ва шаҳар типи-даги қишлоқлар). 215,4 38,9 9,9 205,5 0,5 7. табиатни муҳофаза қилиш, рекреацион ва тарихий-маданий аҳамиятга эга бўл-ган корхоналар, таш-килотларнинг ерлари. жами: 44797,7 4238,6 27521,6 17276,1 100 суғориладиган ерлар қишлоқ хўжалик маҳсулотини 95 % ни етиштиришда хизмат қилади. қишлоқ хўжалиги эса волюта келтирувчи асосий тармоқ, яoни манба ҳисобланади. булардан ташқари юқорида қайд қилганимиздек 790,4 минг гектар еримиз лалмикор деҳқончиликда фойдаланилади. бу ерлар қаторига нисбатан юқори даражада гумус билан таoминланган тўқ тусли бўз тупроқлар типчаси мансуб бўлиб, машҳур, қаттиқ, яoни қайроқи буғдой ва бошқа дон турларини етиштиришда хизмат қилади. афсуски бундай ерлар, яoни лалмикор тупроқлар кўп эмас: жаззах вилоятида 227.8, қашқадарёда 252.0, самарқандда 183.5, сурхондарёда 42.1, тошкентда 39.5, навоийда 20.8 минг гектарни ташкил қилади. бу майдонлар турли даражада эрозияга учраган ва деҳқончиликни олиб …

ажада шўрланган ерларда 20-25 % миқдорда қишлоқ хўжалик экинларининг ҳосилдорлиги камаяди, демак шўрланмаган ерларга нисбан 1/4 ҳисса кам ҳосил олинади. ўртача даражада шўрланган ерларда эса 30-40 % айрим ҳолларда 50 % гача ҳосил камаяди. кучли даражада шўрланган ерларда эса ҳосил 80 % гача камаяди ёки бутунлай нобуд бўлиши мумкин. кучли даражада шўрланган ерларнинг 70 минг гектари қорақалпоғистон республикаси ҳудудига, 65 минг гектари эса сирдарё вилоятига тўғри келади. демак, 135 минг гектар ер икки вилоятга тўғри келади. шуни алоҳида таoкидлаш керакки, одатдаги шўр ювиш усулларида кучсиз ва ўрта даражада шўрланган ерлардагина шўр ювиш ишларини тўла тамомлаш, яoни ерларни шўрсиз ёки шўрланмаган ҳолатигача сувда эрувчи тузлардан тозалаш мумкин. аммо ҳозиргача қўлланилиб келинаётган усуллар билан кучли даражада шўрланган ерларни даволаш, яхши ва жуда яхши натижаларга олиб келгани йўқ. ўзлаштирилиши нисбатан осон ерлар, айниқса шўрини ювиш осон бўлган майдонлар ўзлаштирилиб бўлган. ҳозирги кунда ўзлаштириш мақсадида қолган, яoни ажратиладиган ерларни мелиоратив ҳолати жуда ноқулай ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи"

1663093637.doc ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи буюк мутафаккир, олим абу али ибн сино ўз замонасида "тупроқ тирик мавжудот - ҳаёт мамот негизидир" деб айтган эди. бу мутафаккирона сўзлар ҳозир ҳам ўз кучини йўқотмаган. қобусномада "шўристонга тухум сочмагилким ҳосил бермагай, меҳнатинг беҳуда бўлғай, яoни яхшиликни билмаган кишига яхшилик қилмоқ шўристонга тухум сочмоқдир" деб бежиз айтилмаган. ер-тупроқ, ўт ва сувнинг орасида воситачи бўлиб, уларнинг орасини улуғбанд қилиб боғлагайдир. шу тариқа ердаги қурғоқчиликнинг олов била, совуқликнинг, сув била боғланиши орасида пайдо бўлди, лекин қувват моддаси билан мазкур банд узулди деб ёзилган. она замин ҳақида бу каби табаррук сўзларни кўплаб кел...

Формат DOC, 164,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистонда ерларни рўйхатга о… DOC Бесплатная загрузка Telegram