бўз тупроқлар пояси (камари)нинг тупроқлари

DOC 146.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663268055.doc бўз тупроқлар пояси (камари)нинг тупроқлари режа: 1. буз тупроклар поясининг тупроклари. 2. релъефи тоғ жинслари. 3. иқлими. 4. ўсимликлар. 5. суғориладиган ботқоқлашган-ўтлоқи тупроқлар бўз тупроқлар поясининг тупроқларини дастлаб а.миддендорф (1882) ва н.teйх (1881) ўргандилар. бу тупроқларни н.а.димо "оч тупроқ", с.с.неуструев "бўз тупроқлар" деб аташни таклиф қилдилар. а.н.розанов кейинчалик кўп йиллик изланишлар самараси ўлароқ "ўрта осиё бўз тупроқлари" китобини ёзди (1951). бўз тупроқлар пояси тоғларнинг юксаклиги 250-400 метр дан 1400 метргача, жанубда 1500-1600 метр абсолют юксакликларини ишғол қилади. биологик ва иқлимий шароитларнинг ифодаланишига кўра бу тупроқларнинг юқори чегараси ҳамма жойда ҳар хил юксакликлардан ўтади. кейинги йилларда тошкентлик тупроқшунослар н.в.кимберг, б.в.горбунов, а.з.генусовлар томонидан олиб борилган текширишлар натижасида бўз тупроқлар пояси билан чўлларнинг биологик ва иқлимий шароитлари орасида муҳим фарқлар борлиги ва бу фарқлар бир-биридан ажралиб турадиган тупроқлар пайдо бўлганлиги аниқлади. релpефи тоғ жинслари. бўз тупроқлар тян-шан, помир-олой ва копетдоғ тоғларининг этакларидаги қия текисликларда, тоғ дарёларининг террасаларида ва тоғолди мураккаб релpефли жойларда …

сил қилади. сизот сувлари янада юзада жойлашган ерларда эса бўз тупроқлар зонасининг гидроморф тупроқлари-шўрхоклар ва ўтлоқи тупроқлар ҳосил бўлади. иқлими. бўз тупроқлар поясининг иқлими туркистон чўлларнинг иқлимидан аридлик ва континенталлигининг озлиги билан фарқланади. тоғлари учта юксаклик иқлим поясига бўлинади: арид, субгумид, гумид-субнивал. ҳар бир пояс маoлум геоморфологик районларга мувофиқ келади: арид-тоғолди қия текисликлари ва паст тоғлар, субгумид-ўртача юксакликдаги тоғлар, гумид-субнивал-юксак тоғлар. бўз тупроқлар юқорида эслатиб ўтилганидек 1600 м юксакликкача бўлган жойларни эгаллайди. бўз тупроқлар поясининг ўртача йиллик температураси зонанинг шимолида 9-11°, марказида (тошкент, самарқанд областлари) 12-13,6° ва жанубида (тожикистон туркманистон ва жанубий ўзбекистонда) 14-15° ни ташкил қилади. йиллик ёғин миқдори юқоридагиларга мувофиқ 200-300, 250-500 ва 250-600 мм ни ташкил қилади. зонанинг шимолида ёғин асосан қишда ва баҳорда бўлиб, баҳорги ёғинлар максимуми маи ойига тўғри келади, марказда ёғининг асосий қисми бақорда март-апрел ойларида бўлади. жанубда қиш юмшоқ, январнинг ўртача температураси 0° дан юқоридир. абсолют юксаклик ортган сари йиллик ёғин миқдори ортаб, …

г ҳосил бўлиши, мезотермик фазада қалин ўсиб юқори ўн сантиметрли қатламда чим ҳосил қилиши билан чўл зонасининг сийрак ўсимликларидан фарқ қилади. типик бўз тупроқлар тарқалган жойларда эфемер-эфемероидли ўсимликларга ёзда вегетация қиладиган ўсимликлар қўшилиб ўсади. булар зонтиксимонларнинг баoзи турлари (saligeria allioides, s. transcaspica), фломислар (phlomis tapsoides, ph.bucharica) жузиния (cousinia reanosa), капалакгуллилар (proralea drupacla) ва бошқалардир. бу тупроқларнинг бир метрли қатламқдаги жами биомасса гектарига 20 тоннадан ортиқдир. тўқ тусли бўз тупроқлар тарқалган жойларда ўсимликларнинг бўйи янада баландлашади ва қалинлашади. асосий ўсимликлари буғдойиқ (аgrоруrum triuchophorum) ва пиёзбошлилар (hordeum bulboum), баланд бўйли ўт ўсимликлари - камола (ferula jaeschkeana sovina), девясила (codonocephalum), югана (prahgos pabularia) қўшилиб ўсади. буғдойиқ асосий фонни ташкил қилганидан бу минтақани буғдойик-йирик ўтли тоғ қуруқ дашти деб ҳам юритилади. ўзбекистонлик олимлар томонидан (генусов, горбунов, кимберг) ишлаб чиқилган тупроқлар таснифининг геоморфологик районларга муносиб равишда тоғолди ва паст тоғларда бўз тупроқлар, ўртача юксакликлардаги тоғларда жигарранг ва тоғ ўрмон қўнғир тупроқлари ҳамда юксак тоғларда ўтлоқи-дашт …

проқлар. бўз тупроқлар тян-шан, помир-олтой ва копетдоғнинг текисликлар билан контакт зонадан бошланиб барча қия текисликларни, ўртача юксакликлардаги тоғларни ишғол қилади. бу пояс арид иқлими ва эфемер-эфемероидли ўсимликлар қопламидан иборат. тоғолди қия текисликларидан паст тоғларнинг юқори қисмида кўтарилган сари иқлимнинг аридлик хусусияти озая боради, ўсмликаларда кеч вегетация қилувчи шакллари кўпаяди вa қалинлашади. тупроқларнинг чириндиси ортади, тупроқ кесмаси узаяди, карбонатлар ва гипс кўпроқ ювила боради. бўз тупроқлардаги бу ўзгаришлар уларнинг типчаларга ажратишни тақозо қиладк. tоғ остидан юқорига кўтарилган сари оч тусли, типик ва тўқ тусли тупроқ типчалар ажратилади. х.1. оч тусли бўз тупроқлар чўл зонаси билан вертикал пояснинг контакт зонасида абсолют юксаклиги 300 метрдан 600 метргача бўлган юксакликларда - қоратов этаклари, мирзачўл, фарғона водийсининг адирларида ва kobtyc ёйилмаларида, зарафшон, сурхондарё ва вахш водийларининг юқори террасаларида, копетдоғ этагида, корабел ва бадхиз юксакликларида тарқалган. конус ёйилмалари ва тоғолди қияликлари турли шағаллар ва майин жинслар аралашмасидан иборат бўлиб, жинсларнинг таркиби қуйига томон оғирлашиб боради. адирларда …

ларнинг яхши ривожланишига ва микроорганизмларнинг баҳорда кенг ривожланишига олиб келади. (1 г тупроқда 1,5 млрд. микроорганизмлар мавжуд). қисқа муддатли баҳорги серёғин паллада тупроқнинг яхши ювилмаслиги ва пастга ҳаракатланаётган сувнинг юқорига қараб қайта кўтарилиши тупроқ яратилиши жараёнида иштирок этувчи моддаларнинг тупроқ кесмаси бўйлаб яхши ювилмаслигига олиб келади. оч тусли тупроқ қуйидаги морфологик тузилишга эга: 0-5 см. оч бўз тусли, чим қатлами тангачасимон-кесаксимон структурали енгил соз жинслардан иборат. 5-16 см. оч бўз рангли (аммо юқоридаги горизонтдан очроқ) илдизларга бой, чидамсиз кесаксимон структурали. 16-55 см. оч қўнғир рангли, чидамсиз увоқ структурали, ўрта соз жинслардан иборат, майда хол-хол шаклида карбонатлар ва ер пиллалар кўп. 55-87 см. юқоридаги горизонтдан очроқ, қўнғир рангли карбонат доғлари бор, чидамсиз увоқли структурага эга. 87 см дан қуйида. сарғиш, юмшоқ ғовак, чангсимон, енгил соз, юқори қисмида карбонатлар, қуйида эса гипс (оқ доғлар) учрайди, пўпанак, конкрециялар доғ шаклида ҳосил бўлган. ер ковлаб ҳаёт кечирувчи қурт-қумурсқаларнинг инлари бор. оч тусли бўз тупроқларнинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "бўз тупроқлар пояси (камари)нинг тупроқлари"

1663268055.doc бўз тупроқлар пояси (камари)нинг тупроқлари режа: 1. буз тупроклар поясининг тупроклари. 2. релъефи тоғ жинслари. 3. иқлими. 4. ўсимликлар. 5. суғориладиган ботқоқлашган-ўтлоқи тупроқлар бўз тупроқлар поясининг тупроқларини дастлаб а.миддендорф (1882) ва н.teйх (1881) ўргандилар. бу тупроқларни н.а.димо "оч тупроқ", с.с.неуструев "бўз тупроқлар" деб аташни таклиф қилдилар. а.н.розанов кейинчалик кўп йиллик изланишлар самараси ўлароқ "ўрта осиё бўз тупроқлари" китобини ёзди (1951). бўз тупроқлар пояси тоғларнинг юксаклиги 250-400 метр дан 1400 метргача, жанубда 1500-1600 метр абсолют юксакликларини ишғол қилади. биологик ва иқлимий шароитларнинг ифодаланишига кўра бу тупроқларнинг юқори чегараси ҳамма жойда ҳар хил юксакликлардан ўтади. кейинги йилларда тошкентлик тупроқшунос...

DOC format, 146.0 KB. To download "бўз тупроқлар пояси (камари)нинг тупроқлари", click the Telegram button on the left.

Tags: бўз тупроқлар пояси (камари)нин… DOC Free download Telegram