ер ресурсларини муҳофаза қилишни режалаштириш ва ундан оқилона фойдаланиш

DOCX 23,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669314161.docx ер ресурсларини муҳофаза қилишни режалаштириш ва ундан оқилона фойдаланиш режа: 1. ер ресурслари ва ундаи фойдаланишнинг таснифи 2. тупроқ қопламининг табиий ҳолати ва тупроқ эрозиясинииг олдини олиш 1. ер ресурслари ва ундаи фойдаланишнинг таснифи ер инсон - табиат мажмуасада табиатни бошқа унсурлари қаторида халқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг асосий воситаси ҳисобланади. ер саноатда фақат фундамент, корхоналар турадиган жой вазифасини бажаради. қишлоқ хўжалигида эса меҳнат жараёни ва маҳсулотлар яратиш бевосита ернинг хусусиятларига, унинг сифат ҳолатига ва фойдаланиш характерига боғлиқдир. ердан фойдаланишнинг тизими ва шакллари тарихий тараққиёт жараёнида ўзгаради. ижтимоий меҳнат тақсимотининг ривожланиши ва шу билан боғлиқ равишда одамларнинг ўтроқлашуви ерни дастлаб қабилалар, сўнгра эса оилалар ўртасида тақсимланишига олиб келди. бу ҳол ердан фойдаланишнинг қатьийроқ шаклини юзага келтирди. қулдорлик даврида ердан асосан, қулдорларнинг ўзлари фойдаланган. феодализмда ердан фойдаланишнинг кўпгина шакллари пайдо бўлган: феодал ер эгалиги, крепостной деҳқонларнинг ердан фойдаланиши, озод деҳқонларнинг феодалга аброк(жузия) тўлайдиган ер эгалиги, кейинчалик ердан фойдаланиш тизими ернинг хусусий …

иборат. республиканинг ер фонди фойдаланиш хусусиятларига кўра хилма-хил. мамлакат умумий ер фондининг 5-6 млн. гектари деҳкончиликда фойдаланилади. улар суғориладиган ва лалми ерлардир. қолган худудлар асосан яйлов ва қисман тоғ ўрмонларидан иборат. суғориладиган ерлар 3,8 млн. гектардан иборат, шундан 1,4 млн. гектари денгиз сатҳидан 400-500 метргача бўлган баландликдаги чўл зонасида, қолган қисми сур қўнғир тупроқ минтақада, суғориладиган ерлар фарғона водийси, зарафшон, чирчиқ, оҳангарон, қашқадарё, сурхон, шеробод водийларида, амударёнинг қуйи қисмларида катта майдонларни эгаллайди. лалмикор ерлар майдони 600 минг гектардан зиёд. экин экиш учун етарли даражада намлик тўпланадиган ерлардан фойдаланилади. лалмикор ерлар қашқадарё, самарқанд, тошкент, жиззах вилоятларида жойлашган. чўл яйловлари ўзбекистонда энг катта майдон - 22,8 млн. гектарни ташкил этади, шундан 10 млн. гектари сур-қўнғир тупроқли, қарийб 13 млн. гектари қумли ерлар ва қумли тупроқлар, қолган қисми ўтлоқ-тақир тупроқлар ва тақир ҳамда шўрхоклардан иборат. чўл-яйлов жойлардаги суғоришга яроқли ялпи майдон қарийб 12 млн. гектарни ёки 95 фоиздан ортиқ қисмини беради. ҳозирги вақгда …

катта маблағ талаб қилиши билан бирга катта сув миқдори ювиш учун ишлатилади. ер шўрини ювиш мелиоратив тадбирлардан бири; тупроқнинг асосий илдиз жойлашадиган қаватидаги ортиқча тузларни сувда эритиб, зовурларга чиқариб юборишдир. дунё қуруқлик юзасининг 11,5 фоизга яқин қисмига ҳайдаладиган ерлар тўғри келади. келажакда илғор агротехникани қўллаш ва техникадан тўғри, кенг фойдаланиш натижасида экинзорлар майдони 9,33 млрд. гектаргача етиши мумкин. чунки, ҳайдаб деҳқончилик қилинадиган ерлар ҳали кўп. масалан, жанубий америка материги умумий ер майдонининг атиги 5 фоизидан ҳозирда қишлоқ хўжалигида фойдаланилмоқда. ваҳоланки, қишлоқ ҳўжалигига яроқли ерлар материк майдонининг 2 фоизини ташкил этади. австралияда қишлоқ хўжалигига яроқли ерлар майдони 56 млн.га тенг. ҳозирги кунда шундан 9 миллиони фойдаланилмоқда. ер шари қуруқлик майдонининг фақат 14 фоизи суғориладиган ерлардан иборат. ана шу суғориладиган ерлардан олинган даромад ҳозир дунё аҳолисининг 50 фоизини озиқ-овқат билан таъминламоқда. ер шари қуруқлик юзасининг 31 фоизга яқин ерлари кам яроқли ва яроқсиз ерларга тўғри келади. яъни уларнинг 15 фоизи муз ва …

матли қисми унинг ҳосилдорлик хусусиятига эга бўлган қисми - тупроқ қопламидир. тупроқ бошқа табиий бойлик билан алмаштириб бўлмайдиган ноёб табиий ресурсдир. инсон қадимдан ҳозиргача фан-техника эришган улкан муваффақиятларга қарамай, ўзининг яшаши учун зарур бўлган қарийб ҳамма нарсани тупроқдан олади. ҳозирги кунгача табиий тупроқ ўрнини босадиган соф сунъий тупроқ яратиш мумкинлиги исботланган эмас. ўсимликларни тупроқсиз (гидропоника, пластопоника) ўстириш ҳар қанча мукаммаллашмасин, барибир ҳеч нима, ҳеч қачон тупроқ ўрнини боса олмайди. сўнгги йилларда сайёра тупроқ қоплами табиий ҳолатининг ўзгаришига қишлоқ ҳўжалик ишлари билан боғлиқ бўлган тадбирлар таъсир этмоқда. чунончи, ўрмонли ерларда дарахтларни кесиб, ҳайдаб экин экиш; алмашлаб экиш; ерларни ҳайдаб культивация қилиш; тупроқка кўплаб органик моддалар (торф, гўнг ва бошқалар) ва минерал ўғитлар (оҳак, лёсс, минерал ўғитлар) солиш, тупроқни суғориш ва шўрини ювиш; зах ва ботқоқ ерларни қуритиб ўзлаштириш; ерларни планировка қилиш ва текислаш; кўплаб мевали ва декоратив дарахтлар ўтказиш; кўплаб мол боқиш ва бошқалар шулар жумласидандир. бу ишларнинг таъсири суғориб экин …

27 т.дан ортиқ минерал хом ашё қазиб олинади ва ундан умумий ҳажмининг 2 фоизи миқдорида руда ажратиб олинади, қолган қисми (98%) чиқинди тариқасида атрофидаги қишлоқ хўжалиги учун яроқли ерларга ташланади. очиқ карьер усулида кўмир ва бошқа қазилмалар қазиб олиш натижасида катта майдонлардаги ерлар бузилмоқда. карьер-отваллар ҳисобига қишлоқ хўжалиги айланмасидаги ерларнинг қисқариши ўзбекистонда, айниқса, ангрен-олмалиқ тоғ-кон саноати районида ҳам содир бўлмоқда. шу сабабли, карьер-отвал ишғол қилган ерларни тезлик билан рекультивация қилиш, яъни қайта ўзлаштириш лозим. бунинг учун карьер-отвалли ерлар текисланиб, устига унумдор тупроқ тўкиб ёки ҳар хил ўсимликлар экиб, қишлоқ хўжалиги айланмасига киритиш лозим. шундай қилиб, карьер-отвалли ерлар чорвачиликда, ўрмончиликда, экин экишда, парк хўжалигида фойдаланиш мақсадида қайта ўзлаштирилади. суғориладиган (обикор) деҳқончилик маданияти ўрта осиёда жуда узоқ тарихга эга. мовароуннаҳрда ерларни суғориш эрамиздан олдин iv асрларда мавжуд бўлган. хоразмда vii асрга бориб тақалади. мурғоб воҳасида ундан ҳам қадимги. урта осиё дарёларидаги сув таркибида жуда кўп миқдорда эриган ва эримаган минерал ҳамда органик …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ер ресурсларини муҳофаза қилишни режалаштириш ва ундан оқилона фойдаланиш"

1669314161.docx ер ресурсларини муҳофаза қилишни режалаштириш ва ундан оқилона фойдаланиш режа: 1. ер ресурслари ва ундаи фойдаланишнинг таснифи 2. тупроқ қопламининг табиий ҳолати ва тупроқ эрозиясинииг олдини олиш 1. ер ресурслари ва ундаи фойдаланишнинг таснифи ер инсон - табиат мажмуасада табиатни бошқа унсурлари қаторида халқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг асосий воситаси ҳисобланади. ер саноатда фақат фундамент, корхоналар турадиган жой вазифасини бажаради. қишлоқ хўжалигида эса меҳнат жараёни ва маҳсулотлар яратиш бевосита ернинг хусусиятларига, унинг сифат ҳолатига ва фойдаланиш характерига боғлиқдир. ердан фойдаланишнинг тизими ва шакллари тарихий тараққиёт жараёнида ўзгаради. ижтимоий меҳнат тақсимотининг ривожланиши ва шу билан боғлиқ равишда одамларнинг ўтроқлашуви ерни дастлаб қа...

Формат DOCX, 23,0 КБ. Чтобы скачать "ер ресурсларини муҳофаза қилишни режалаштириш ва ундан оқилона фойдаланиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ер ресурсларини муҳофаза қилишн… DOCX Бесплатная загрузка Telegram