етти ҳарф тушунчаси ва унинг талқини

DOCX 17 pages 30.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.0 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

етти ҳарф тушунчаси ва унунг талқини фақиҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтадилар: ибн аббос, набийнинг (соллаллоҳу алайҳи васаллам) шундай деганларини ривоят қиладилар: «жаброил менга қуръонни бир хил ўқитди, мен такрорлаб, уни кўпайтиришини сўрайвердим, у кўпайтираверди, ҳатто етти хил ўқишга этди». бошқа хабарда: «жаброил менга қуръонни еттита қироатда ўқишимни буюрди. буларнинг ҳаммаси шифо ва кифоя қилувчидир», дейилади. ибн масъуд (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «бу қуръон еттита қироатда нозил бўлган. ҳар бир ўқишнинг зоҳири ва ботини бор». агар етти хил ўқишнинг маъноси нима дейилса, бу ҳақда ҳар хил сўзлар бор. баъзилар: «бу ҳолат баъзи оятлардагина топилади. масалан, (аҳқоф, 17), сўзи. бу сўз етти ҳарфда ўқилади. рафʼ-печь, насб-забар ва ҳафз-зер, яна булар танвинли ва танвинсиз ўқилади. шу олти хил усул бўлади, бундан ташқари, жазм-сукун ҳам ўқилади, бу йеттинчисидир. масалан: (марям, 25) сўзларига ўхшашлар етти услубда ўқилади. бу усул ҳамма оятларда ҳам топилавермайди», дейишади. баъзилар эса: «етти хил усул дегани, амр, наҳий, қисса, мисол келтириш, мавъиза, жаннатни ваъда …

2 / 17

саллам) олишган. фақиҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтадилар: уламолар икки хил ўқилган оят хусусида ихтилоф қилишди. баъзилари: »аллоҳ таоло битта қироатни айтган, иккитага изн берган«, дейишди. баъзилари: »аллоҳ иккаласини ҳам айтган« деб айтишдилар. бизнинг наздимизда дуруст бўлгани валлоҳу аълам: агар ҳар бир қироат учун бошқа қироатнинг тафсирини хилофидаги тафсири бўлганида (бу аллоҳ иккаласини ҳам айтди деганга жавоб) иккита қироат иккита оят ўрнида бўларди. худди аллоҳ таолоннинг: وَلأتَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرن» ва « حتى يتطهرن» деган қавлига ўхшаш.шу оятга ўхшаш барча оятлар, мазкур ҳукмдадир. иккита қироатнинг тафсири битта бўлса, масалан, «ал-буюта», ёки «ал-буюти», «ал-муҳсоната» ва «ал-муҳсонати»га ўхшаш фатҳа ва касра билан бўлади. иккита қироатнинг биттасини айтиб, уларни ҳар бир қабилага ўзларининг тилига мос қилиб иккинчи қироатга ижозат берди. агар иккита қироатнинг бирини айтади, деган гап дуруст бўлса, қурайш луғатида айтиши керак, дейилади. чунки набий (соллаллоҳу алайҳи васаллам) қурайшдан эдилар ва қуръон унинг луғатида нозил бўлган. вакиʼ суфёндан, у мужоҳиддан: «қуръон қурайш тилида нозил бўлди», деган …

3 / 17

р». (тафсири табарий. байрут. 1999 й. учинчи нашр. 1-ж. 35-бет.) имом муслим ривоятларида убай ибн каъб шундай дейдилар: «пайғамбаримиз (с.а.в.) макканинг бир мавзеъида эдилар. ҳузурларига жаброил (а.с.) келиб: «раббингиз сизга қуръони каримни умматингизга бир ҳарфда ўқиб беришингизни буюрди», —дедилар. расулуллоҳ (с.а.в.): «мен парвардигоримнинг афв ва мағфиратини сўрайман. умматим қуръонни бир ҳарфда ўқишга қодир эмас», дедилар. иккинчи марта келганларида: «раббингиз сизга қуръони каримни умматингизга икки ҳарфда ўқиб беришингизни буюрди», — дедилар. расулуллоҳ (с.а.в.): «мен парвардигоримнинг афв ва мағфиратини сўрайман. умматим қуръонни икки ҳарфда ўқишга ҳам қодир эмас», —дедилар. учинчи марта келганларида: «раббингиз сизга қуръони каримни умматингизга уч ҳарфда ўқиб беришингизни буюрди», — дедилар. расулуллоҳ (с.а.в.): «мен парвардигоримнинг афв ва мағфиратини сўрайман. умматим қуръонни уч ҳарфда ўқишга ҳам қодир эмас» — дедилар. жаброил (а.с.) тўртинчи марта келганларида: «раббингиз сизга қуръони каримни умматингизга етти ҳарфда ўқиб беришингизни буюрди. етти ҳарфдан ҳайси бирида ўқисалар ҳам тўғри ўқиган бўладилар», дедилар. (қуртубий. ал-жомиʼ ли-аҳкомил-қуръон. байрут. 1-ж. …

4 / 17

афзи бошқа, маъноси бир хил бўлган сўзлардир. масалан, «кел» маъносидаги «ақбил», «изтаъола», «лаҳалумма» каби. ат-таҳовий айтади: «бу фикрни абу бакра ривоят қилган қуйидаги ҳадис тасдиклайди: «жаброил (а.с.) пайғамбаримиз (с.а.в.)нинг ҳузурларига келиб: «қуръонни бир ҳарф билан ўқинг!» — дедилар. микоил (а.с.) эса: «зиёда этишни талаб қилинг!» — дедилар. пайғамбаримиз (с.а.в.) талаб қилдилар. жаброил (а.с.у. «қуръонни икки ҳарф билан ўқинг!» — деб буюрдилар. микоил (а.с.) эса: «яна зиёда этишни талаб қилинг!» — дедилар. пайғамбаримиз (с.а.в.) талаб қилдилар. шу тариқа қуръони карим етти ҳарфда ўқиладиган бўлди. кейин жаброил (а.с.) дедилар: «етти қироатнинг ҳаммаси ҳам тўғри, яъни «ҳалумма», «таъола», «ақбил» (уччалови ҳам «кел» маъносида) ёки «изҳаб», «асриʼ», «ажжил» (уччалови ҳам «кет» маъносида) сўзлари каби, илло «раҳмат» ояти ўрнига «азоб» ояти ёки «азоб» ояти ўрнига «раҳмат» оятини аралаштириб ўқиб юбормаса бўлди». ат-таҳовий айтадилар: «қуръони каримнинг тиловатига бунчалик кенглик берилганига сабаб шуки, қуръон нозил бўлган қавм ўқишни ҳам, ёзишни ҳам билмайдиган «уммий» одамлар эди. агар улар …

5 / 17

р талайгина. бунинг устига аллоҳ таъоло: إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُ «албатта, биз куръонни араб тилида (нозил)қилдик» ( зухруф сураси, 3-оят) — деди, «қурайш тилида» демади. шунга қараганда, қуръони карим турли араб қабилаларининг лаҳжаларида нозил бўлганини таъкидлашимиз мумкин. умар ибн хаттоб, ибн аббос сингари қурайш қабиласидан чиққан забардаст олим саҳобаларнинг баъзи сўзлар маъносини тушунмасдан, саросимада қолишлари ҳам ушбу тоифа олимларнинг фикрларини тасдиқлайди» учинчи тоифа уламолар шундай дейдилар: «қуръони карим музор қабиласи луғатида нозил бўлган. ҳазрат усмон ҳам: «қуръони карим музор луғатида нозил бўлган», — деганлар. чунки, музор қабиласи қурайш, кинона, асад, ҳузайл, тайм, забба ва қайс деб номланган етти қабилани ўз ичига олган бўлиб, қуръон ичидаги сўзлар ҳам мазкур етти қабилада ишлатиладиган лаҳжаларнинг йиғиндисидир». «ад-далоил» китобининг муаллифи ва ал-қозий ибн ат-тоййиб шундай дейдилар: «мен тадаббур қилиб, қироатдаги ихтилофларни текширдим ва бу ихтилофлар еттита эканлигига амин бўлдим: 1) ҳаракат ўзгарганда шакли ҳам, маъноси ҳам ўзгармайдиган ҳолат. масалан: «ҳунна атҳару (атҳара)лакум»( …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "етти ҳарф тушунчаси ва унинг талқини"

етти ҳарф тушунчаси ва унунг талқини фақиҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтадилар: ибн аббос, набийнинг (соллаллоҳу алайҳи васаллам) шундай деганларини ривоят қиладилар: «жаброил менга қуръонни бир хил ўқитди, мен такрорлаб, уни кўпайтиришини сўрайвердим, у кўпайтираверди, ҳатто етти хил ўқишга этди». бошқа хабарда: «жаброил менга қуръонни еттита қироатда ўқишимни буюрди. буларнинг ҳаммаси шифо ва кифоя қилувчидир», дейилади. ибн масъуд (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «бу қуръон еттита қироатда нозил бўлган. ҳар бир ўқишнинг зоҳири ва ботини бор». агар етти хил ўқишнинг маъноси нима дейилса, бу ҳақда ҳар хил сўзлар бор. баъзилар: «бу ҳолат баъзи оятлардагина топилади. масалан, (аҳқоф, 17), сўзи. бу сўз етти ҳарфда ўқилади. рафʼ-печь, насб-забар ва ҳафз-зер, яна булар танвинли ва танвинсиз ўқилади. шу олти ...

This file contains 17 pages in DOCX format (30.0 KB). To download "етти ҳарф тушунчаси ва унинг талқини", click the Telegram button on the left.

Tags: етти ҳарф тушунчаси ва унинг та… DOCX 17 pages Free download Telegram