исломдаги йўналиш, ғоявий оқим ва ҳаракатлар

DOC 21 pages 126.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 126.0 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

1451620856_62804.doc исломдаги йўналиш, ғоявий оқим ва ҳаракатлар режа: 1. исломдаги илк бўлиниш. 2. хаворижларнинг келиб чиқиши. 3. шиалик йўналиши. 4. суннийлик йўналиши. 5. ақидавий таълимотлар. исломдаги илк бўлиниш исломдаги бўлинишларнинг бирламчи замини муҳаммад алайҳис-салом вафотларидан бошланган. чунки мусулмон жамоасига энди ким бошчилик қилади, деган масалада барчанинг фикри бир хил эмасди. бунга сабаб мусулмонларнинг марҳум йўлбошчиси томонидан жамоага кейинги раҳбар ким бўлиши очиқ-ойдин кўрсатилмаганида эди. аммо пайғамбарга “халифа” (ўринбосар) бўлишга саҳобий абу бакр сиддиқ учун алоҳида “ишора” бўлгани манбаларда қайд этилган. расулуллоҳ вафотлари арафасида абу бакр сиддиқнинг намозда мусулмонларга имомлик вазифасини ўтаб беришга берган кўрсатмалари йирик саҳобийлар томонидан мазкур “ишора” сифатида қабул қилинган эди. илк икки халифа даврида мусулмонлар орасида бирликка эришилган бўлса, халифа усмон ибн аффон даврига келиб жамоа орасида фитналар пайдо бўлди. усмон (р.а.)га уюштирилган суиқасд ҳам ана шу фитналарнинг натижаси эди. халифа қатл этилгач, унинг ўрнига али ибн абу толиб (р.а.) сайланди. ҳазрат али (р.а.) қўшини таркибида собиқ …

2 / 21

лдин халифа сайлаш хусусида кенгашга чақирилган олти кишидан биримиз... дейишса, муовия эса усмонга яқин қариндош ва унинг қасосини олишга лойиқ эканлигини рўкач қилди. талҳа ва зубайр “ал-жамал” (“туя”) жангида ҳалок бўлди. шундан сўнг али ўрнига халифаликка даъвогарлардан биргина муовия ибн абу суфён қолди. 657 йили шомда муовия ва али ўртасида бўлиб ўтган сиффин жанги мусулмонлардан икки гуруҳнинг ажралиб чиқишига сабаб бўлди. бу гуруҳлар кейинчалик исломдаги икки катта оқим – хавориж ва шиаларга айланди. бу жангда али ибн абу толиб ортиқча қон тўкилишини истамай, қарши томон билан ўзаро битим тузиб, урушни тўхтатишга рози бўлди. алининг тутган бундай муросасозлик сиёсатидан унинг қўшини орасидаги бир гуруҳ кишилар норози бўлиб, ажралиб чиқдилар. худди шу вақтда янги диний оқим юзага келди. яъни, алига итоат этишдан бош тортганлар “хавориж” деб, муовияга қўшилмай али атрофига тўпланганлар эса кейинчалик “шиа” деб номлана бошланди. бу икки тоифанинг ёнида эса “жумҳур” яъни қолган мусулмонлар жамоати турарди. ҳар бир тоифанинг ўзига …

3 / 21

лжам қатл этгач, улар икки фирқага бўлиниб, бири ироқда қолди, иккинчиси арабистон ярим оролига кетди. умавийлар даврида хаворижларга қарши кескин кураш олиб борилди. чунки улар давлатга катта хавф солардилар. бу даврда хаворижлар кучайиб, карман, форс, ямома, хадрамавт, тоиф ва яман каби катта шаҳарларни эгалладилар. умавийлар даври тугаб, аббосийлар сулоласи халифаликни қўлга олганидан кейин ҳам бу тоифа бир муддат ўз кучини йўқотмади. бироқ аббосийлар узоқ вақт уларга қарши узлуксиз олиб борган курашларидан сўнггина хаворижлар инқирозга юз тутди. уламолар томонидан хаворижлар адашган фирқа сифатида тан олинган ва уларнинг ақидалари ботил, деб ҳисобланган. хаворижлар таълимотлари: · “гуноҳи кабира” (“катта гуноҳ”) қилган кишини кофир деб эътиқод қилдилар. шунга кўра, усмонни абу бакр ва умар йўлидан юрмагани учун кофир дедилар. али, муовия, абу мусо, ибн ослар “сиффин” куни ўзаро сулҳда қатнашганлари учун улар наздида кофирдирлар; · золим подшоҳга қарши чиқишни вожиб деб билдилар. шиаликдаги “тақия”, яъни ўз эътиқодини яширин сақлаш мумкинлиги ҳақидаги ақидани рад этдилар. …

4 / 21

ат алига эргашганлар ва уларнинг авлодларига нисбатан берилган. шиаликда имомат асосий диний рукнлардан ҳисобланиб, у жамият манфаатларидан эмас, балки дин рукнларидан келиб чиқади деб эътиқод қилинади. уларнинг таълимотига кўра, раҳбар халқ томонидан сайланмай, балки раҳбарлик мерос сифатида ўтади. расулуллоҳ алини халифа этиб тайинлаган, ундан кейин эса халифалик унинг авлодларида қонуний мерос сифатида васият йўли билан узатилади. улар алининг халифаликка ҳақли эканлигини илоҳий деб биладилар, имомлик уларда пайғамбарлик каби илоҳий мансаб ҳисобланиб, аллоҳ бандалари орасидан пайғамбарларини танлаб, уларни гуноҳлардан сақлагани ва уларга “илми ладун” (аллоҳ ҳузуридан берилган илм) бергани каби, халифаларни ҳам шундай танлайди дейдилар. абу бакр, умар ва усмонлар эса бу ҳуқуқни алидан зўрлик билан тортиб олишган, али ўша даврда халифаликни бошқарганми ёки йўқми бундан қатъи назар, алининг халифалиги расулуллоҳ вафотларининг биринчи кунидан бошланган, деб даъво қиладилар. шиалик имомийлар ва исмоилийлар каби икки йирик оқимга бўлиниб кетган. имомийлар ёки “исно ашария”. ушбу фирқа эътиқодича, имомлик али ибн абу толибдан бошланади, …

5 / 21

маъсум кишидир. аллоҳ ва бандаларнинг ўртасида ҳужжат бўлиши учун аллоҳ уларга шу хусусиятларни берди”. имомийлар шариат қонунларини қуръонга, ўз олимларидан нақл қилинган кўрсатмаларга асосан тузадилар. суннийликда фатво (диний ҳукм) чиқариш учун қўлланиладиган ижмо масаласида фақатгина аҳли байт (али авлодлари) ижмосини қабул қиладилар ва бошқаларини рад этадилар. исно ашария фирқаси суннийлик мазҳабларидан нафақат эътиқод масалаларида, балки ибодат масалаларида фарқланади. бунга бир неча мисол келтириб ўтиш мумкин: - қуръони каримнинг зоҳири (ташқи томони) ва ботини (ички томони) бўлиб, инсонлар фақат зоҳиринигина биладилар, ботинини эса, имомлардан бошқа ҳеч ким билмайди; - мутъа никоҳи (вақтинча никоҳ) қонуний; - талоқ икки гувоҳ олдидагина қабул бўлади; - оҳод хабарлар (фақат бир кишидангина нақл қилинган ҳадислар) қабул қилинмайди; - қайтиш ҳақ (аллоҳ ўлганларнинг баъзиларини аввалги суратда дунёга қайтаради, бунинг учун имон даражаси ўта кучли ёки ўта бузғунчи инсон бўлиши керак); - тақия ҳалол (тақия – азият етиш мумкин бўлганда ўз эътиқодини махфий тутиш). ушбу фирқанинг таълимотини асослаб …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "исломдаги йўналиш, ғоявий оқим ва ҳаракатлар"

1451620856_62804.doc исломдаги йўналиш, ғоявий оқим ва ҳаракатлар режа: 1. исломдаги илк бўлиниш. 2. хаворижларнинг келиб чиқиши. 3. шиалик йўналиши. 4. суннийлик йўналиши. 5. ақидавий таълимотлар. исломдаги илк бўлиниш исломдаги бўлинишларнинг бирламчи замини муҳаммад алайҳис-салом вафотларидан бошланган. чунки мусулмон жамоасига энди ким бошчилик қилади, деган масалада барчанинг фикри бир хил эмасди. бунга сабаб мусулмонларнинг марҳум йўлбошчиси томонидан жамоага кейинги раҳбар ким бўлиши очиқ-ойдин кўрсатилмаганида эди. аммо пайғамбарга “халифа” (ўринбосар) бўлишга саҳобий абу бакр сиддиқ учун алоҳида “ишора” бўлгани манбаларда қайд этилган. расулуллоҳ вафотлари арафасида абу бакр сиддиқнинг намозда мусулмонларга имомлик вазифасини ўтаб беришга берган кўрсатмалари йирик саҳобийлар томон...

This file contains 21 pages in DOC format (126.0 KB). To download "исломдаги йўналиш, ғоявий оқим ва ҳаракатлар", click the Telegram button on the left.

Tags: исломдаги йўналиш, ғоявий оқим … DOC 21 pages Free download Telegram