ислом динининг ақидавий йўналишлари ва мактаблари

PPT 68 pages 11.3 MB Free download

68 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.3 MB

File type PPT

Pages 68

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 68

ислом динидаги оқимлар ислом динининг ақидавий йўналишлари ва мактаблари маърузачи: доц.ахмедова з.а. ислом таълимоти ислом таълимоти бўйича барча пайғамбарлар ягона аллоҳга имон келтиришга чақирганлар ва бу уларнинг энг асосий вазифаси ҳисобланган. шу билан бирга уларнинг шариати турлича бўлган. мусулмонлар ислом таълимотини муҳаммад пайғамбар (а.с.)дан ўрганганлар. вақт ўтиши билан ислом таълимотини фақат шу динни яхши билган олимлар тушунтира бошладилар. бу таълимотни тушунтирувчи фан пайдо бўлди. мазкур фан турли даврларда ўзига хос “ал-фиқҳ ал-акбар”, “тавҳид”, “ақида”, “калом”, “усул ад-дин” каби номлар билан аталди. унинг номлари турлича бўлсада, бир мавзуни, яъни ақидани ўрганишга қаратилган. ислом таълимоти “ал-фиқҳ ал-акбар” атамасини биринчи бўлиб имом абу ҳанифа ишлатган ва шу ном билан рисола ёзган. «фиқҳ» сўзи бирор нарсани ўта яхши, ҳар томонлама тушуниб, фаҳмлаш маъносини билдиради. шунингдек, намоз, рўза, ҳаж, никоҳ ва бошқа амалий ҳукмларни ўрганувчи илмга ҳам фиқҳ дейилади. ақидавий масалаларни ўрганувчи илм “ал-фиқҳ ал-акбар”, яъни “катта фиқҳ”, амалий фиқҳ эса, кичик фиқҳ ҳисобланади. кейинги …

2 / 68

рмайдиган даражада жуда яхши билишдир. маълум бир фикр инсоннинг фикрига айланиб, ҳис-туйғуларини йўллайдиган ва ҳаракатларини бошқарадиган ҳолга етганда, ақидага айланган бўлади. ақида илмга асослангани учун ақида илми тўғри, соғлом эътиқодда бўлишни таъминлайди. диндаги айрим шаръий ҳукмлар ўзгариши мумкин. аммо соф эътиқод ўзгармайди, ҳукми ҳам ўчмайди. жумладан, аллоҳнинг ягоналиги, фаришталар, жаннат ва дўзахга имон келтириш каби эътиқодга оид қарашлар ўзгармайди. ислом таълимоти “калом” сўзи арабча бўлиб, луғатда гап, суҳбат, тил, сўзлашув, нутқ, баён маъноларини англатади. истилоҳий маънода эса, мусулмоннинг эътиқоди, ақидаси, дунёқарашини кўрсатиб берувчи таълимотга айтилади. бошқача айтганда балоғатга етган мусулмон кишининг эътиқод қилиши, имон келтириши, ислом динининг заруратлари шаклида тасдиқ қилиши, қалбига маҳкам боғлаб олиб ундан ажралиши мумкин бўлмаган шаръий эътиқодий ҳукмлардир. ислом таълимоти тарих жараёнида олимлар шунга оид китоблар ёзиб қолдирганлар. масалан, имом абу ҳанифа «ал-фиқҳ ал-акбар», абул ҳасан ашъарий “ал-ибона ан усул ад-диёна”, абул муин насафий “табсират ал-адилла фи усул ад-дин”, мотуридий “китоб ат-тавҳид”, абу ҳафс насафий “ақоид” …

3 / 68

рди. чунки бу даврга келиб дин илмларини, айниқса, ақидани билувчи кишилар камайди ва улар алоҳида шахс сифатида ажралиб чиқдилар. бу даврда соф ақидавий қарашларга қарши турли ғояларни илгари сурган фирқа ва тоифаларнинг тарқалиши кенгайиб кетган эди. улар ўзларининг бузуқ, исломга оид бўлмаган фикр ва қарашларини, эътиқодларини тарқатиб, исломнинг ақидасини бузишга ҳаракат қилганлар. шунингдек, фатҳ этилган ерлардаги халқларнинг эски қарашлари, фалсафалари, динлари ҳақидаги ўз тушунчалари мавжуд бўлган. шунинг сабабидан улар ислом таълимотини тушуниб олишлари қийин кечган. қуръон оятлари ва ҳадисларни ўзларининг эски қарашлари асосида тушунганлар. ислом таълимоти бунга бир неча сабаблар бор: фатҳ ишлари сабабли ислом ерлари кенгайди. ислом душманлари эса, ислом номидан турли ғояларни тарқатишга уринганлар; фатҳ этилган ерлардаги жойлик аҳоли ўзининг эски динлари ақидасига мос тарзда оят ва ҳадисларни тушуниши натижасида турли ғоялар юзага келди ва бошқа сабаблар орқали мусулмонлар орасида нотўғри, исломга мос бўлмаган қарашлар пайдо бўлди. ислом таълимоти ислом таълимотини бузиб талқин қилиш натижасида уларга раддия сифатида …

4 / 68

ларни қатъий далиллар билан исботлаш ва улар ҳақидаги шубҳа ҳамда гумонларни рад қилиш; б) инсонни ақидада оддий тақлидчи бўлишдан ҳар бир эътиқодга ҳужжат келтира олиш даражасига кўтариш; в) исломнинг соф эътиқодларини адашган залолат аҳлининг шубҳа ва гумонларидан ҳимоя қилиш. калом илми ривожланиш тарихи. калом илми саҳобалар даврида мавжуд бўлмаган дейишга ҳам асос бор, чунки саҳобалар пайғамбар (с.а.в.)нинг муташобиҳ оятлар(бир неча маъноларни англатадиган, ўхшаш), ихтилофли масалаларга тўла киришиб кетишдан тақиқларига тўла амал қилганлар ва бу даврда муташобиҳ оятлар ва ақидавий масалаларда баҳсу мунозара қиладиган киши бўлмаган. бунинг сабаби, ибн аббос р.а. зикр қилганидек, қалбга шубҳа тушишидан сақланиш эди. саҳобалар яшаган асрда биринчи бор муташобиҳ оятлар ҳақида сўраган киши абдуллоҳ ибн субайғ бўлиб, у мадинага келиб одамлар орасида муташобиҳ оятлар ҳақидаги саволларни тарқата бошлаган. бу ҳақда умар р.а. эшитганларида уни ҳузурига чақириб, қаттиқ огоҳлантирган. ибн субайғ бу ҳақда савол сўрамасликка ваъда берган, бироқ кейинчалик ваъдасига хилоф иш тутган. калом илми ривожланиш тарихи. …

5 / 68

д тавҳид (араб – яккахудолик)- умумий маънода – яккахудолик ҳақидаги таълимот (ваҳдоният). шаръий истилоҳда эса, тавҳид – исломда аллоҳга ширк келтиришнинг турли коʻринишларидан воз кечиш ва аллоҳнинг бирлигига эътиқод қилиш. тавҳид исломда (суннийликда ҳам, шиаликда ҳам) расман эътироф этилган ақидаларнинг биринчиси, моҳиятан, асосий ва марказий ақида. мазмунан шундай тасаввурни ифода этгани учун қуръоннинг «ихлос» сураси ҳам баъзан тавҳид сураси деб юритилади тавҳид турлари тавҳид ар-рубубияҳ – бу ягона аллоҳнинг рабб ва яратувчи эканлигига иймон келтириш. ҳақиқатан ҳам, мушриклар (аллоҳдан ўзгага ибодат қилувчилар) бунга иймон келтиришган, аммо бу уларнинг исломга киришига кафил (сабаб, етарли) бўлмади тавҳид ал-улуҳияҳ – бу аллоҳни барча шаръий ибодат турларида, яъни масалан, дуо қилиш, ёрдам сўраш, намоз ўқиш, қурбонлик сўйиш, тавоф қилиш (каъбани), қасам ичиш ва ҳоказоларда тавҳид қилиш (ягона аллоҳга қилиш). бу тавҳид тури мушриклар томонидан рад этилган ҳамда миллатлар ва уларга тегишли (юборилган) пайғамбарлар ўртасидаги қарама-қаршилик, келишмовчиликнинг нуҳ давридан муҳаммад (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) давригача …

Want to read more?

Download all 68 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ислом динининг ақидавий йўналишлари ва мактаблари"

ислом динидаги оқимлар ислом динининг ақидавий йўналишлари ва мактаблари маърузачи: доц.ахмедова з.а. ислом таълимоти ислом таълимоти бўйича барча пайғамбарлар ягона аллоҳга имон келтиришга чақирганлар ва бу уларнинг энг асосий вазифаси ҳисобланган. шу билан бирга уларнинг шариати турлича бўлган. мусулмонлар ислом таълимотини муҳаммад пайғамбар (а.с.)дан ўрганганлар. вақт ўтиши билан ислом таълимотини фақат шу динни яхши билган олимлар тушунтира бошладилар. бу таълимотни тушунтирувчи фан пайдо бўлди. мазкур фан турли даврларда ўзига хос “ал-фиқҳ ал-акбар”, “тавҳид”, “ақида”, “калом”, “усул ад-дин” каби номлар билан аталди. унинг номлари турлича бўлсада, бир мавзуни, яъни ақидани ўрганишга қаратилган. ислом таълимоти “ал-фиқҳ ал-акбар” атамасини биринчи бўлиб имом абу ҳанифа ишлатган ва шу ...

This file contains 68 pages in PPT format (11.3 MB). To download "ислом динининг ақидавий йўналишлари ва мактаблари", click the Telegram button on the left.

Tags: ислом динининг ақидавий йўналиш… PPT 68 pages Free download Telegram