фиқҳ мактаблари

DOC 144,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1486566339_67604.doc фиқҳ мактаблари режа: 1. ислом ҳуқуқида ижтиҳод ва фиқҳий мактабларнинг пайдо бўлиш сабаблари 2. ҳанафий фиқҳ мактаби 3. шофиъий фиқҳ мактаби 4. моликий фиқҳ мактаби 5. ҳанбалий фиқҳ мактаби 6. шиалик фиқҳ мактаби ислом ҳуқуқида ижтиҳод қиёс ва ижмода қўлланиладиган метод (услуб) ҳисобланади. пайғамбар (с.а.в.) муоз ибн жабал ва али ибн абу толибга ижтиҳод қилишга рухсат бериб, абдуллоҳ ибн масъудга “фикрингга таяниб ижтиҳод қилгин”, деб тавсия этган эдилар. ижтиҳоднинг маъноси тоқат ва имкониятни бирор масалани ечиш ёки бирор мақсадга эришиш учун ишлатишдир. “ижтиҳод” фиқҳий атама сифатида фақиҳ томонидан бор имкониятни амалий ҳукмларни тафсилий далиллар, яъни асосий манбалардаги муайян матндан чиқариб олиш учун ишлатиш ёки шариат ҳукмларини қиёс орқали қуръон ва суннадан белгилаб олиш демакдир. йрим усулул-фиқҳ олимлари ижтиҳодни икки йўналишга бўлганлар: биринчиси ҳукмларни белгилаб олиб баён этишдан иборат бўлса, иккинчиси, чиқариб олинган ҳукмларни татбиқ этиш ва юз берган ҳодисалар бўйича замон тақозосига биноан белгиланмаган ҳукмларни “тахриж” этишдир. биринчи йўналиш …

адис илми)ни ҳар томонлама қамраб олиб, ҳадислар турлари, уларнинг ровийларини билиб, ривоят ва дироят бўйича етарли маълумотга эга ва юксак ҳадисшунос даражасига кўтарилган бўлиши. 4. ижмога ўрин бўлган мавзулар ва ихтилоф юз берган масалалар бўйича чуқур маърифат эгаси бўлиб, олимларнинг иттифоқи билан ижмоъ асосида ҳеч қандай шубҳасиз қабул қилинган масалалар (намоз ва унинг ракъатлари, адо этиш вақтлари; закот ва унинг миқдори; ҳаж ва унинг одоб ва русумлар; рўза ва уни тутиш вақтлари; мерос асослари; шахсга ҳаром бўлган аёллар ҳамда мутавотир хабарлар орқали ижмо асосида белгиланган бошқа ҳукмлар)ни, шунингдек, саҳобалар давридан тортиб, мужтаҳид имомлар давригача ва улардан кейинги олимлар давригача исломий меъёрлар бўйича юз берган ижмоларни билган бўлиши. 5. салафи солиҳлар (олдин ўтган буюк олимлар) томонидан бўлиб ўтган ижмо мавзуларини билган ҳолда, саҳобалар, тобиий ва улардан кейинги буюк мужтаҳидлар ихтилофларини ҳар томонлама англаб олиши ва шу йўсинда мадина ва ироқ фиқҳ услубини яхши тушуниши. имом шофиъийнинг таъкидлашича, ижтиҳод қиёснинг барча томонлари, …

а инсон маслаҳати (манфаати) асосий қоидалардан бири ҳисобланади. ҳанафий фиқҳ мактаби “ҳанафийлик” атамаси илмий адабиётда бир неча маънода қўлланилади. у хусусий ибора сифатида имом абу ҳанифа фиқҳ фани доирасида асос солган мактабни (мазҳаб абу ҳанифа) билдиради. кенг маънода эса ҳанафийлик – диний илмлар мажмуи ичидаги алоҳида йўналишни англатади. viii асрнинг охири, ix асрнинг бошида ироқда янги вужудга келган фиқҳ фани ичида алоҳида мактаб сифатида шаклланган ҳанафия мазкур даврдан сўнг пайдо бўлиб, ривожланган барча диний илмлар соҳасида ўз таълимотларини ишлаб чиқди. ўтган асрлар мобайнида ҳанафий уламолар фиқҳ билан бир қаторда тафсир, ҳадис, калом, мантиқ, филология, ахлоқ, тасаввуф ва бошқа илмлар соҳаларида бой, хилма- хил адабиёт яратдилар. ҳанафийликнинг марказий осиё маънавияти учун аҳамияти бағоят каттадир. чунки мазкур мазҳабнинг тадрижий ривожланиши бир неча асрлар мобайнида ислом дунёсининг турли минтақаларида давом этди. абу ҳанифа мазҳаби ироқнинг марказий шаҳарларида – асосан куфа ва бағдодда пайдо бўлиб, шаклланди. илк даврнинг ўзидаёқ икки марказ – ироқ ва …

ми – ҳанафий мазҳаби нормалари узоқ вақт давомида маҳаллий материал – марказий осиё маданияти асосида мовароуннаҳр уламолари томонидан ишлаб чиқилди. бунинг натижасида марказий осиё халқлари маданиятларининг ютуқлари, анъаналари, ҳуқуқий тасаввурлари ислом маданияти таркибига кирди. бу эса, ўз навбатида, мазкур цивилизация намояндалари тарафидан исломни “ўз дини” сифатида қабул қилишига йўл очиб берди. ислом дунёси ғарбида ҳанафийлик мактаблари инқироз ва парокандаликка юз тутган бир пайтда кучайган мовароуннаҳр мактаби ушбу мазҳаб тақдирини ўз қўлига олди. мовароуннаҳр уламолари xii асрдан бошлаб ироқ (бағдод, моусил), сурия (дамашқ, ҳалаб), миср (қоҳира), рум (кичик осиё - каромон, конья, синоп), олтин ўрда (хожитархон, қрим), ҳиндистон мактабларига янгидан асос солдилар. кейинчалик мазкур мамлакатлар уламолари томонидан, айниқса ҳанафийлик усмонийлар султонлиги (680- 1342/1281-1924 йй.) даврида расмий мазҳаб мақомига эришган кезда, мовароуннаҳрлик олимлар классиклар, иккиланмасдан қабул қилинадиган авторитетлар сифатида эъзозлана бошладилар. маълумки, марказий осиё тамаддуни тарихий-диний тажрибанинг қадимийлиги, хилма-хиллиги, маданиятларнинг серқирралиги, минтақавий жиҳатларнинг бойлиги билан ажралиб туради. исломнинг бу ҳудудга кириб келиши …

фаолият кўрсатган кўплаб диний гуруҳлар - карромийлар, шофиъийлар, қаромита, муътазила, суфийлар (яссавия, кубравия, нақшбандия, ишқия) ва бошқалар ҳанафийлик таркибига сингиб кетди. бунинг оқибатида ҳанафийлик ўзида қарийб бутун марказий осиё диний мафкураси ва амалиётини мужассамлаштира бошлади. абу ҳанифа ўқувчилари ва ҳанафий мазҳабининг вужудга келиши. имомнинг бевосита ўқувчиларини икки гуруҳга тақсим этса бўлади. унинг илк шогирдлари ичидан абу-л-ҳузайл зуфар ибн ал- ҳузайл ал-анбарий ал-басрий (110-158/728-775) машҳурдир. аммо бироз кейинги даврда яшаган шогирдлари мазҳаб тарихида муҳим роль ўйнадилар. уларнинг фаолиятлари viii аср охири - ix аср боши – ислом дини тарихида мазҳаблар пайдо бўлиб, шаклланиш даврига тўғри келади. улардан икки олим (улар мазҳаб ичида “икки имом” номи билан аталадилар) – абу юсуф яъқуб ибн иброҳим ал-куфий (113-182/731-798 йй.) ва абу абдуллоҳ муҳаммад ибн ал-ҳасан аш- шайбонийларнинг (132-189/749-805 йй.) мазҳабни шакллантиришдаги хизматлари беқиёс бўлди. улар мазҳаб доирасидаги масалаларни тартибга келтирдилар. янги мазҳабга унинг эпоними – абу ҳанифа исми берилди. абу юсуф биринчи мукаммал мазҳаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фиқҳ мактаблари"

1486566339_67604.doc фиқҳ мактаблари режа: 1. ислом ҳуқуқида ижтиҳод ва фиқҳий мактабларнинг пайдо бўлиш сабаблари 2. ҳанафий фиқҳ мактаби 3. шофиъий фиқҳ мактаби 4. моликий фиқҳ мактаби 5. ҳанбалий фиқҳ мактаби 6. шиалик фиқҳ мактаби ислом ҳуқуқида ижтиҳод қиёс ва ижмода қўлланиладиган метод (услуб) ҳисобланади. пайғамбар (с.а.в.) муоз ибн жабал ва али ибн абу толибга ижтиҳод қилишга рухсат бериб, абдуллоҳ ибн масъудга “фикрингга таяниб ижтиҳод қилгин”, деб тавсия этган эдилар. ижтиҳоднинг маъноси тоқат ва имкониятни бирор масалани ечиш ёки бирор мақсадга эришиш учун ишлатишдир. “ижтиҳод” фиқҳий атама сифатида фақиҳ томонидан бор имкониятни амалий ҳукмларни тафсилий далиллар, яъни асосий манбалардаги муайян матндан чиқариб олиш учун ишлатиш ёки шариат ҳукмларини қиёс орқали қуръон ва сунн...

Формат DOC, 144,5 КБ. Чтобы скачать "фиқҳ мактаблари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фиқҳ мактаблари DOC Бесплатная загрузка Telegram