нутқий ривожланишдаги нутқ ва тил бузилишлари ҳақида маъруза

DOCX 8 sahifa 26,8 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 26,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

2 маъруза. нутқий ривожланишдаги бирламчи ва иккиламчи нуқсонларни фарқлаш. бирламчи нуқсонларни белгилаш режа: 1. нуқсон тузилиши ҳақидаги қарашлар 2. бирламчи ва иккиламчи нуқсонни ўзаро таъсири 3. нутқни бирламчи бузилишларини ўзаро фарқлаш кхт-10да ўзига хос нутқ ва тил бузилишлари (ф80) ва ўзига хос ўқув кўникмалари бузилишлари (ф81) алоҳида диагностик (ташхис) тоифаларига ажратилади. бундан ташқари, нутқ ва овоз билан боғлиқ алоҳида аломатлар ва белгилар мавжуд (р47. 0) – дисфагия (ютинишдаги бузилиш) ва афазия (тизимли бузилиш); (р47.1) – дизартрия (товуш ва сўзлар талаффузи бузилиши), анартрия (нутқ мавжуд эмаслиги); (р49.0) – дисфония (товуш ўзгариши); (р49.1) – афония; (р49.2) – очиқ ва ёпиқ товушларнинг қўпол бузилиб талаффуз этилиши - ринолалия. артикуляцион аппарат тузилишидаги бузилишлар туфайли келиб чиқадиган нутқнинг хусусиятлари бўлимда ўз аксини топади: лаб ва танглай ёриғи (қ35-қ37). логопедияда бу бўлиниш оғзаки ва ёзма нутқ бузилишларининг психологик-педагогик ва клиник-педагогик таснифлари билан боғлиқ. ўзига хос нутқ ва тил ривожланишининг бузилиши (ф80) эрта бошланиши билан характерланади. бундай …

2 / 8

лаларда нутқнинг умумий ноаниқлиги мавжуд бўлиб, бу нафақат алоҳида фонемаларнинг бузилишидан, балки талаффуз қилиниши қийин бўлган товушларни йўқотиш ёки алмаштириш орқали ҳам келиб чиқади. худди шу пайтнинг ўзида нутқ жуда соддалаштирилган ва саёз бўлади, бу эса боланингақлий ривожланиши ва анча мураккаб нутқ тузилмаларини тушунишига зиддир [пережогин л.о., 2002]. клиник-педагогик тасниф доирасида дислалия (функционал дислалия: акустик-фонематик, артикуляцион-фонематик, артикуляцион-фонетик) каби нутқ бузилишлари ўзига хос артикуляцион бузилишга мос келади. бу нутқ бузилишлари кўпинча ўз кўринишларида ўхшаш ва батафсил дифференциал ташхисга муҳтож. нутқ ишлаб чиқаришининг йўқлиги ёки етарли даражада аниқланмаган камчилиги ёки унинг ақлий ва эшитиш нуқсонларидан келиб чиқмайдиган идрок этилиши клиник-педагогик тасниф доирасида алалия деб белгиланади. кхт-10да алалиянинг мотор ва сенсорга бўлинишини ҳисобга олсак, экспрессив (ф80.1) ва рецептив (ф80.2) нутқнинг бузилишларига мос келади, аммо кхт–10да "алалия" тушунчаси "афазия" ("дисфазия") тушунчасига мос келади. мотор алалия-семантик (ташқи) ва сенсомотор операцияларнинг нисбий хавфсизлиги билан нутқ сўзлаш жараёнининг тил операциялари шаклланмаганлиги туфайли марказий органик характердаги экспрессив (ташқи) …

3 / 8

ини ўрнатишдаги қийинчиликлар қайд этилади. шу билан бирга, нутқни тушуниш ёш меъёрларига мос келади ёки бироз сустроқ бўлиб, ўқиш бузилиши туфайли сўз бойлигини эгаллашдаги қийинчиликлар билан боғлиқ. мулоқотда новербал конструкциялар сони ёш нормасига мос келади. нутқ бузилишларига қарамасдан мулоқотга бўлган эҳтиёж сақланиб қолади ва бола фаол мулоқотга интилади. мулоқотда тўсиқ яратадиган нутқ бузилишлари фонида иккиламчи хулқ-атвор бузилишлари, ҳиссий бузилишлар, ҳаракат фаоллигининг ошиши шаклланади, бу эса ташқи жиҳатдан бепарволик, чалғиш сифатида қабул қилинади [пережогин л.о., 2002]. сенсор алалияда нуқсоннинг тузилишидаги асос -нутқни (таъсирчан томонни) тўлақонли эшитиш мавжудлигида нутқни тушуниш ва идрокнинг бузилишидир [филичева т.б., чевелева н.а., чиркина г.в., 1989]. рецептив нутқ бузилиши нутқни тушунишнинг бузилиши билан тавсифланади. шу билан бирга гўдаклик давриданоқ кўрсатма ва буйруқлар асосида вазифани бажаришга қобилияти йўқлиги кузатилиб, негативизм фойдасига белгилар мавжуд бўлмайди. катта ёшдаги грамматик тузилмаларни (масалан, савол ва тасдиқларнинг шакллари), нутқ тоналлигини ва имо-ишораларни тушунишнинг бузилиши мавжуд. кўпинча бу ҳолат экспрессив (ифодали) нутқ, ўқиш ва ёзувнинг …

4 / 8

, олдин бўлмаган артикуляцион бузилишларни ривожлантиради. овознинг модуляциясини ўзгариши мумкин. биринчи босқичда хулқ-атвор бузилишлари нутқ бузилишлари билан синхрон равишда юзага келади, бу эса болада муқобил мулоқот кўникмалари ривожлангани сайин камайиб боради. касаллик психотик эпизодлар билан кечиши мумкин. бугунги кунда касалликнинг асоси этиб яллиғланиш жараёни (энцефалит) ҳисобланади. учдан бир ҳолатда тўлиқ тиклаш содир бўлади, учдан икки қисмида эса – мушакларнинг беихтиёр оғриқли қисқариши пароксизми тўхтатилганидан кейин кўпроқ ёки озроқ нутқ бузилишлари қолади, улар, ўз навбатида, кхт-10 ташхис тоифасига ландау-клеффнер синдроминикиритиш сабаб бўлади [пережогин л.о., 2002]. нутқ ва тил ривожланишининг бузилиш ташхиси аниқланмаган, (ф 80.9) фақат нутқ функциясига бевосита таъсир қиладиган ақлий заифлик ёки неврологик, ҳиссий ёки жисмоний касалликлар туфайли эмас, балки нутқнинг ривожланишида сезиларли бузилиш билан тавсифланадиган аниқланмаган касалликлар учун ишлатилади. умумлашган шаклда бу ташхисларни мумкин бўлган клиник, психологик ва педагогик хулосалар билан боғлаш имконини берувчи маълумотлар 1-жадвалда келтирилган[пережогин л.о., 2002]. 1 жадвал нутқ ва тилнинг ўзига хос бузилишлари бузилишлар блоки …

5 / 8

одда варианти махсус артикуляцион касалликлар (ф80.0) - функционал ва механик дислалия биргаликда аралашиши мумкин. уларни фарқлаш мезонлари 3-жадвалда келтирилган. 3 жадвал функционал ва органик дислалиянифарқлашнинг дифференциал мезонлари (г.а.волкова) функционал дислалия органик дислалия артикулятор аппарати органларининг тузилиши артикулятор аппарати тузилишида туғма ва орттирилган аномалиялар мавжуд эмас. артикулятор аппарати тузилишида ўзига хосликлар учрайди: калта тилости боғлам, готик ёки ёйсимон танглай, прогения, прогнатия ва бошқалар. артикулятор органларининг функциялари артикулятор органларининг ҳаракати нисбатан сақланиб қолган артикулятор органларининг ҳаракати чекланган. товуш талаффуз этиш фақатгина товуш талаффуз этиш оқсайди. ижобий прогноз. ҳаракактланиш соҳаси ҳаракактланиш соҳаси нуқсонларсиз, пайли рефлекслар жонли, бир маромда. кўпинча бошқа рукнларда таснифланмаган(р47.0 - р49.0) (қ35-қ37), клиник ва лаборатория тадқиқотларида аниқланган лаб ва танглай ёриғи(қ35-қ37) ҳамкхт-10да ажратилган ўзига хос артикуляцион бузилишлар (ф80.0) белгилари,нормасидан оғишлар билан аралаштирилиб юборилади. бу шартлар учун умумий жиҳати - нутқ сўзлаш томонининг бузилиши. умумлашган шаклда бу ташхисларни мумкин бўлган клиник, психологик ва педагогик хулосалар билан боғлаш имконини берувчи маълумотлар 6.4-жадвалда …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"нутқий ривожланишдаги нутқ ва тил бузилишлари ҳақида маъруза" haqida

2 маъруза. нутқий ривожланишдаги бирламчи ва иккиламчи нуқсонларни фарқлаш. бирламчи нуқсонларни белгилаш режа: 1. нуқсон тузилиши ҳақидаги қарашлар 2. бирламчи ва иккиламчи нуқсонни ўзаро таъсири 3. нутқни бирламчи бузилишларини ўзаро фарқлаш кхт-10да ўзига хос нутқ ва тил бузилишлари (ф80) ва ўзига хос ўқув кўникмалари бузилишлари (ф81) алоҳида диагностик (ташхис) тоифаларига ажратилади. бундан ташқари, нутқ ва овоз билан боғлиқ алоҳида аломатлар ва белгилар мавжуд (р47. 0) – дисфагия (ютинишдаги бузилиш) ва афазия (тизимли бузилиш); (р47.1) – дизартрия (товуш ва сўзлар талаффузи бузилиши), анартрия (нутқ мавжуд эмаслиги); (р49.0) – дисфония (товуш ўзгариши); (р49.1) – афония; (р49.2) – очиқ ва ёпиқ товушларнинг қўпол бузилиб талаффуз этилиши - ринолалия. артикуляцион аппарат тузилишидаг...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (26,8 KB). "нутқий ривожланишдаги нутқ ва тил бузилишлари ҳақида маъруза"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: нутқий ривожланишдаги нутқ ва т… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram