ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмбриологияси фанининг қисқача ривожланиш тарихи

DOC 63,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1682924194.doc ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмбриологияси фанининг қисқача ривожланиш тарихи ўрта осиё, хусусан ўзбекистон ҳудудида ўсаётган ёпиқ уруғли ўсимликлар цитоэмбриологияси бўйича кўплаб илмий-тадқиқот ишлари олиб борилган. олимлар томонидан олиб борилган тадқиқот ишлари монография, рисола, дарслик, ўқув қўлланма, номзодлик ва докторлик диссертацияларида ўз акасини топган. дастлаб 1920 йилда ўсимлик турларининг анатомик ва эмбриологик тузилиши йўналишида п.а.баранов раҳбарлигида илмий изланишлар олиб борилган. 1925 йилда бу йўналиш мустақил ҳолда микроскопик тадқиқот усулларидан фойдаланилган ҳолатда, тубан ўсимликлар ва гулли ўсимликлар онтогенезини ўрганиш йўналишида илмий изланишлар амалга оширилган бўлиб, марказий осиёда ушбу йўналишда дастлабки анатомик ва эмбриологик тадқиқотлар амалга оширилган марказлардан бири сифатида қайд қилинган. ўсимликлар цитоэмбриологияси йўналишида гулли ўсимликлар оналик гаметофитларини эволюциясини ўрганишда ва ривожлантиришда п.а.баранов самарали изланишлар олиб борган. шунингдек, узум ўсимлиги гуллари эволюцияси, уларнинг турли типдаги стериллиги, клейстогамия тавсифлари п.а.баранов, и.а.райковалар томонидан ўрганилган. ғўза ўсимлигининг морфологик-анатомик ва эмбриологик хусусиятларини ўрганиш бўйича йирик тадқиқотлар амалга оширилган. бу йўналишдаги ишларнинг дастлабки босқичи ғўзанинг тузилиши ва ривожланиши …

а яратиш масалалари ишлаб чиққан бўлиб, унинг 82 илмий ишини 49 таси помир ҳудудига бағишланган. помир тоғининг музқол тизмалари жанубий-шарқий қисми унинг номи билан номланган. шунингдек и.а.райкова ғўза генетикаси ривожланиши йўналишида изланишлар олиб борган. п.а.баранов ва и.а.райкова томонидан ўсимликшунослик йўналишида ҳам тадқиқотлар олиб борилган. 1961 йилда л.а.райкова томонидан онтогенетик усуллар асосида илмий изланишлар йўлга қўйилган. 1960 йилларда и.д.романов томонидан амалга оширилган изланишлар натижасида гулли ўсимликлар муртак халтасини ривожланиш типлари аниқланган, бу типларнинг эволюцияси ва филогенетик кўриниши тавсифлаб берилганлиги унинг бир қатор ишларида ўз аксини топган. палинология фани йўналишида и.д.романов раҳбарлигида ғалладошлар оиласи вакилларининг гул чанги морфологияси ва эбриологияси ўрганишга доир тадқиқотлар амалга оширилган ва монография нашр қилинган. 1950 йилдан бошлаб эса генетик мутахассис – п.б.азизов, ўсимликшунос – а.и.белов, н.в.ковалев, селекционер – а.л.автономов, генетик – ф.м.мауер кабилар иш олиб боришган. ф.м.мауер “ғўзанинг келиб чиқиши ва систематикаси” номли монография муаллифи ҳисобланади. унинг ғўза ўсимлигида олиб борган тадқиқотлари ғўза селекцияси мақсадларида бошланғич материал …

62 йили академик ж.к.саидов ташаббуси билан “анатомия ва цитоэмбриология” лабораторияси структуравий бирлик сифатида ташкил этилган. 53 йил мобайнида лабораторияда анатом ва эмбриологларнинг 4 авлоди ишлаган. биринчи авлод: академик ж.к.саидов, б.ф.н., с.ю.рожановский, в.и.конычева, а.у.убайдуллаев, а.д.несмеянова, б.н.ниёзовларнинг асосий илмий йўналишлари экологик анатомия ва экологик эмбриологиядан иборат бўлган. бу эса – чўл минтақаси асосий фитомелиорантлари ва хом-ашёбоп ўсимликларнинг амалий ҳудудий вазифаларини ҳал этишга катта ёрдам берган. ж.к.саидовнинг чўл яйловлари фитомелиорациясига бағишланган илмий ишланмалари учун собиқ иттифоқ давлат мукофоти билан тақдирланган (1981). академик ж.к.саидов ва лаборатория фахрийлари раҳбарлиги остида иккинчи – авлод шаклланган. с.а.пайзиева, а.а.бутник, р.н.нигманова, ж.ю.турсунов, л.а.шамсувалиева, с.алимухамедова, а.а.ашурметов, ю.н.калягин, х.к.каршибаев, б.норматовлар томонидан ўсимликларнинг ўзи ўсадиган табиий шароитда морфологик, анатомик, эмбриологик тадқиқотлар олиб борганлар. бунда қизилқум чўл станцияси тажриба майдони бўлиб хизмат қилган. шу даврда анатом ва эмбриологларнинг учинчи авлоди шаклланди. т.е.матюнина, у.н.жапакова, к.а.галимова, т.саидова, м.х.богдасарова, а.т.абдуллаева, с.енгалычевалар фаолият олиб борди. лабораторияда турли йўналишлар пайдо бўлди ва ажралиб чиқди: цитология (т.бойқобилов), генетика (с.атакузиев), …

, д.ю.турсунов «биология цветения и эмбриология сапониноносных видов сем. caryophyllaceae средней азии» (1986), а.а.ашурметов «репродуктивная биология видов родов glycyrrhiza l., meristotropis fisch. еt mey. и alhagi gagneb» (1987), л.а.шамсувалиева «формирование структуры вегетативных и генеративных органов видов родов glycyrrhiza l. и meristotropis fisch. еt mey. в онтогенезе растений и в связи с галофактором» (1999); х.к.каршибаев «семенное размножение бобовых в аридных условиях узбекистана» (2001) мавзуидаги докторлик диссертациялари ҳимоя қилинди. ж.турсунов (1986) ўрта осиёда кенг тарқалган, таркибида сапонин моддаси тутувчи чиннигулдошлар оиласига мансуб acanthophyllum туркумининг 13 турини, gypsophila туркумидан g.paniculata, g.perfoliata ҳамда saponaria officinalis туркумлари турларини репродуктив аъзоларининг ривожланиш жараёнларини батафсил ўрганган. ўсимликларнинг ривожланиш жараёнларига экстермал шароитнинг таъсири, унинг гуллаш, чангланиш, уруғланиш, муртак ва эндоспермнинг эмбриологик жараёнларини содир бўлиши, шунингдек, уруғ ҳосил бўлиши ва унинг маҳсулдорлиги ҳақида батафсил маълумотларни келтирилган. олиб борилган тадқиқотлар тур ўсимликларининг систематик ва филогенетик ривожланишдаги алоқадорлигини ҳам таҳлил этган. gypsophila, acanthophyllum, allochrusa туркумларида жинс типи турличалиги, эркак ва урғочи …

ри мустақиллиги, acanthophyllum туркумининг эволюцияси урғочи археспорийнинг кўп ҳужайралидан бир ҳужайрали томон йўналганлигини аниқлаган. ўрганилган ўсимликларда вегетатив ва генератив органларнинг шаклланиши acanthophyllum ва allochrusa туркумларида ксероморф омилларнинг таъсирида ўзига хос мослашув белгилари ҳосил бўлганлигини ёритиб берган ва илмий монография яратган. о.ашурметов (1987) ўзининг юксак даражадаги фундаментал тадқиқотлари билан ботаника ва биология фанининг равнақига катта ҳисса қўшган олим. ўсимликлар генофондини сақлаш, ўсимликларнинг яшаш шароитига структурал, эмбрионал ва антэкологик мосланиш жараёнларининг боришини ўрганиш, ўсимликлар репродуктив биологияси, адаптация стратегияси ва эволюцияси билан боғлиқ ҳолда олиб бориш, натижада марказий осиё ўсимликларининг репродуктив органларининг эволюцион шаклланиш қонуниятларини яратган, ўсимликларда кам уруғ ҳосил бўлиш сабабларини ўрганиб, маҳсулдорликни ошириш томонларини кўрсатиб берган. ботаника фанидаги бу хизматлари учун 1998 йилда халқаро «репродуктив биология ва эмбриология» ассоциацияси ҳамда россия фа ва россия ботаниклар жамияти томонидан таъсис этилган с.г.навашин медали билан мукофотланган. олий ўқув юртларида фойдаланиш учун «ўсимликлар анатомияси ва морфологияси» (1991), «биология фанидан тест синов саволлари» (1994), «биология атамаларининг …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмбриологияси фанининг қисқача ривожланиш тарихи" haqida

1682924194.doc ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмбриологияси фанининг қисқача ривожланиш тарихи ўрта осиё, хусусан ўзбекистон ҳудудида ўсаётган ёпиқ уруғли ўсимликлар цитоэмбриологияси бўйича кўплаб илмий-тадқиқот ишлари олиб борилган. олимлар томонидан олиб борилган тадқиқот ишлари монография, рисола, дарслик, ўқув қўлланма, номзодлик ва докторлик диссертацияларида ўз акасини топган. дастлаб 1920 йилда ўсимлик турларининг анатомик ва эмбриологик тузилиши йўналишида п.а.баранов раҳбарлигида илмий изланишлар олиб борилган. 1925 йилда бу йўналиш мустақил ҳолда микроскопик тадқиқот усулларидан фойдаланилган ҳолатда, тубан ўсимликлар ва гулли ўсимликлар онтогенезини ўрганиш йўналишида илмий изланишлар амалга оширилган бўлиб, марказий осиёда ушбу йўналишда дастлабки анатомик ва эмбриологик тадқиқот...

DOC format, 63,5 KB. "ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмбриологияси фанининг қисқача ривожланиш тарихи"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ўзбекистонда ўсимликлар цитоэмб… DOC Bepul yuklash Telegram