экология фанининг ривожланиш тарихи

DOC 69.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663094527.doc ўзбекистон республикаси олий ва ўрта экология фанининг ривожланиш тарихи режа: i. кириш ii.асосий кисм: 1.экологиянинг предмети ва ривожланиш тарихи 2.экологиянинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва вазифалари iii.хулоса iv.фойдаланган адабиётлар. кириш xxi аср инсониятнинг ривожланиши тарихида туб бурилиш асри бўлиши шубҳасиздир. инсониятнинг яшаш муҳити бўлган биосферадаги ҳаёт шароитларини келажак авлодларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда сақлаб қолиш зарурдир. бунинг учун мисли кўрилмаган саъй-ҳаракатларни амалга ошириш талаб қилинади. атроф-муҳитни ифлосланишдан сақлаш, аҳолини ичимлик суви, экологик тоза озиқ маҳсулотлари билан таъминлаш, биологик хилма-хилликни асраш, иқлим ўзгаришларининг олдини олиш, табиий бойликлардан оқилона фойдаланиш долзарб муаммолар ҳисобланади ва уларни ижобий ҳал қилиш инсониятнинг келгуси тараққиётини белгилайди. ҳозирги мавжуд экологик муаммоларни ўрганиш, уларни тушуниб етиш ва зарур тадбирларни амалга оширишда иштирок этиш учун ҳар бир инсон коинот, қуёш, ер, нотирик ва тирик табиатнинг уйғунлиги тўғрисидаги билимларга эга бўлиши лозимдир. қуёш, юлдузлар ва уларнинг тўпламлари-галактикалар биз яшайдиган коинотни ташкил қилади. коинот-бу бизни ўраб турадиган олам, қуруқлик ва …

нинг ифлосланиши охирги йилларда зўрайиб кетди. оролбўйи муаммолари экологик инқирознинг келиб чиқишига сабаб бўлди, уни фақат халқаро ҳамкорлик асосида ҳал қилиш мумкин. экологиянинг предмети ва ривожланиш тарихи экология фанининг таърифини биринчи марта немис олими э. геккель "организмларнинг умумий морфологияси" деб номланган асарида(1866) берган. экология (oikos-уй, яшаш жойи; logos-ўрганиш, фан) дейилганда организмларнинг ўзаро ва ташқи муҳит билан алоқадорликларини ўрганадиган биологик фан тушунилади. экология «табиий уйимиз»ни ўрганиш, унда яшовчи барча тирик организмлар ва бу «уй»нинг ҳаёт учун яроқли қилувчи барча функционал жараёнларни ўз ичига олади. бошқача қилиб айтганда, экология организмларнинг «яшаш жойи» тўғрисидаги фан бўлиб, унда асосий эътибор организмларнинг ўзаро ва ташқи муҳит орасидаги боғланишлар характерига қаратилади. экология антропоген ва ҳар хил омиллар таъсирида табиатдаги боғланишларнинг бузилиши тўғрисида маълумот беради. у табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва табиатни муҳофаза қилишда илмий асос бўлиб хизмат қилади. экология бир неча фанлар мажмуидан иборат бўлиб, унда биологик фанлар асосий бўлиб қолади. чунки одам, ҳайвонлар ва ўсимликлар …

бир территориядаги тарқалганлигидир. биосфера — тирик организмларнинг ер физик муҳити билан ҳосил қилган бирлигидир. экология қуйидаги қисмларга бўлинади: аутэкология — организмлар экологияси, синэкология —жамоалар, популяция экологияси, экосистема экологияси, эволюцион экология, қишлоқ хўжалиги экологияси, радиацион экология, космик экология, биосфера экологияси, физиологик экология, эмбриологик экология, анатомик экология ва бошқалар. ҳайвон ва ўсимликлар ҳаётининг ташқи муҳит билан боғлиқлиги ва тарқалиши тўғрисидаги маълумотлар қадим замонлардан маълум. бу маълумотларни умумлаштиришни биринчи бўлиб, эрамизгача яшаган аристотелнинг ишларида учратамиз. у ҳайвонларнинг 500 турини ўрганиб, уларнинг хулқ—атвори, кўчиб юриши, қишда уйқуга кетиши ва қушлар тўғрисида маълумотлар қолдирган. ўсимликларнинг ташқи муҳит билан боғлиқлиги тўғрисидаги масалаларни эрамизгача бўлган 372—277-йилларда яшаган теофраст ва янги эранинг 23—79 йилларида яшаган катта плиний ўрганган. теофраст ўсимликларнинг шакли, ўсиши иқлим, тупроқ шароитига боғлиқлигини аниқлади. у ўсимликларнинг ҳаётий формалари экологик таснифини берди. ўрта асрларда яшаган абу али ибн сино доривор ўсимликларнинг морфологияси, номларининг келиб чиқиши, таркиби ва географиясини ўрганиб, улар тўғрисида маълумотлар қолдирган. экологик маълумотларни xi …

етининг профессори к.ф.рулье ҳайвонлар экологияси соҳасида катта ишлар олиб борди ва бир қатор асарлар қолдирди. у сув ва ер юзида яшовчи, ҳамда бошқа ҳайвонларни типларга бўлган. н.а.лепёхин ўсимликларнинг ҳар хил иқлимларда тарқалишини ўрганиб, баланд тоғда ўсувчи ўсимликларнинг тундра ўсимликлари билан ўхшашлигини аниқлади. ч. дарвиннинг (1859) эволюцион назарияси экология тарихида янги даврни бошлаб берди. 1877-йилда немис олими к.мёбиус биоценоз тўғрисидаги тушунчани киритди. 1895-йилда вармингнинг "ташқи муҳит таъсирида ўсимликларнинг тарқалиши" деган китоби чоп этилди. xx асрда экология методларининг такомиллашиши билан янги экологик омиллар- кун узунлиги, тупроқ эритмасининг реакцияси, микроэлементлар таъсири ўрганила бошланди. антропоген омилларнинг табиатга кўрсатадиган таъсирининг кучайиши натижасида экология ўрганадиган масалалар доираси кенгайди. масалан, ҳавонинг газлар билан заҳарланиши, радиация ва бошқалар. турли географик зоналарда тирик организмларнинг ташқи муҳит билан боғлиқлигини биринчи марта в. в. докучаев ўрганган. у табиат зоналарининг иқлим омили билан боғлиқлигини ўрганди. в.и. вернадскийнинг илмий ишларида биосфера тўғрисидаги таълимот берилиб, унда тирик организмларнинг биосферадаги роли ўрганилди. популяциялар экологияси инглиз …

р асосчиси ва ташкилотчиси е.п.коровин эди. у 1930- йилларда ўсимликлар жамоаси ва муҳитни биргаликда ўрганиш кераклигини айтди. бундай илмий кузатишлар, ўша вақтда ўрта осиё давлат университети қошида олиб борилди. ўша даврда чўл зонаси ўсимликларини ўрганиш мақсадида комплекс экспедициялар ташкил қилинди ва е. п. коровин ва и. и. гранитов раҳбарликларида чўл зонасида фитомелиоратив ишлар олиб борилди, биринчи тажрибалар ўтказилди. ҳозирги замонда назарий экологиянинг асоси экологик системаларнинг мавжудлиги тўғрисидаги таълимотдир. унинг мазмунини энергия оқими, унинг ҳосил бўлиши ва боғланиши ташкил қилади. йўқолиб бораётган ва йўқолиш хавфи остида турган ҳайвон ва ўсимликлар ўзбекистон "қизил китоби" га киритилган. дунё миқёсида атроф—муҳитнинг ифлосланиши ва биологик ресурслардан нооқилона фойдаланиш экосистемаларнинг бузилишига олиб келмоқда. амударё воҳасидаги атроф муҳитнинг ифлосланиши охирги йилларда зўрайиб кетди. оролбўйи муаммолари экологик инқирознинг келиб чиқишига сабаб бўлди, уни фақат халқаро ҳамкорлик асосида ҳал қилиш мумкин. экологиянинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва вазифалари муҳит омиллари ўрганилганда экология бошқа фанларнинг методларидан фойдаланади. улар кимё, метеорология, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "экология фанининг ривожланиш тарихи"

1663094527.doc ўзбекистон республикаси олий ва ўрта экология фанининг ривожланиш тарихи режа: i. кириш ii.асосий кисм: 1.экологиянинг предмети ва ривожланиш тарихи 2.экологиянинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва вазифалари iii.хулоса iv.фойдаланган адабиётлар. кириш xxi аср инсониятнинг ривожланиши тарихида туб бурилиш асри бўлиши шубҳасиздир. инсониятнинг яшаш муҳити бўлган биосферадаги ҳаёт шароитларини келажак авлодларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда сақлаб қолиш зарурдир. бунинг учун мисли кўрилмаган саъй-ҳаракатларни амалга ошириш талаб қилинади. атроф-муҳитни ифлосланишдан сақлаш, аҳолини ичимлик суви, экологик тоза озиқ маҳсулотлари билан таъминлаш, биологик хилма-хилликни асраш, иқлим ўзгаришларининг олдини олиш, табиий бойликлардан оқилона фойдаланиш долзарб муаммолар ҳисобла...

DOC format, 69.5 KB. To download "экология фанининг ривожланиш тарихи", click the Telegram button on the left.

Tags: экология фанининг ривожланиш та… DOC Free download Telegram