ekologiya va tabiatni muhofazasi tarixi. tabiatni muxofaza qilish tushunchasi

DOC 171.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1452082886_63067.doc ekologiya va tabiatni muxofazasi tarixi. tabiatni muxofaza qilish tushunchasi reja 1. ekologiya fanining rivojlanish bosqichi 2. o`zbekistonda tabiatni muxofaza qilish tarixi. экология нима ўзи ва нима учун биз xxi асрда унинг ҳам назарий, ҳам амалий ечимини топишга ҳаракат қилиб қолдик? нима учун ушбу муаммо деярли кўпгина таълим босқичларида, маданий ҳордиқ чиқараётган жойларда, халқаро учрашувларда ва ҳаттоки, бизнес-шоуларда ҳам қизғин муҳрокама мавзусига айланиб қолди. дунёнинг барча минтақаларида экологик йўналишдаги турли кўриниш, шакл ва ҳажмга эга бўлган китоблар, журналлар, рисола-ю, мақолалар, ўқув адабиётлари миллионлаб нусҳада чоп этилмоқда. унга оид янгиликлар ва маълумотларни аҳолига етказиш тучун барча турдаги замонавий информацион технологиялар қўлланимлмоқда буларнинг барчасига қарамай ҳанузгача «экология нима ўзи» деган саволга бир ҳилда жавоб топиш қийин. бу эса илмда ва айниқса таълим-тарбияда асло йўл қўйиб бўлмайдиган ҳолатдир. мажбурий таълим жараёнида, мактаблар, лицей коллежларда ҳанузгача экология мустақил фан сифатида эътироф этилмаган. ахир ҳаммамиз бирдек гўзал табиат қўйнида ором олиш, ҳордиқ чиқариш ва саломатлигимизни …
2
унинг мазмун ва моҳиятига турлича ёндашишга сабаб бўлади. бу эса “экологлар”нинг фан ёки таълимга берган ёрдамларидан кўра зарарлари кўпроқ бўлиши ҳам мумкин. анъанага кўра, экология – тирик организмлар ўзаро ва уларни яшаш муҳити ўртасидаги муносабат ҳақидаги фан, деб юритилади. бу маъно унинг грекча атамасидан келиб чиққан тарзда ифода этилган. чунки грекчада “«oikos”-уй, яшаш жойи, яшаш муҳити, “logos”-таълимот деган маънони англатади. ушбу атамани биринчи бўлиб фанга немис табиатшунос олими эрнест геккель 1866 йилда чоп этилган ўзининг “организмларнинг умумий морфологияси” деган китоби орқали олиб кирди. унинг таърифига кўра, “экология – табиатни иқтисодий жиҳатдан тадқиқ қилиш орқали ҳамма тирик организмларнинг органик ва ноорганик муҳит унсурлари билан бирга, унинг таъсир доирасида турган антогонистик ва ноантогонистик алоқадорликда бўлган ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ўртасидаги муносабатларни очиб бериши»дир. э.геккель буюк инглиз олими чарльз дарвиннинг тирик организмларнинг эволюцион ривожланиши тўғрисидаги таълимотини ривожлантириб, ҳар қандай тирик организм атроф табиий муҳитга мослашиб, ўзининг морфологик(ички) ва морфометрик(ташқи) кўрсатгичларини ўзгартириб бориши, мослашмагани …
3
қироз нима эканллигини аллақачонлар тушиниб етганлар. нима учун экология фани айнан европада, xix асрнинг иккинчи ярамида ва биологлар томонидан кашф этилди, деган ўринли савол туғилади. чунки xix аср ўрталарида марказий европада “илмий-техникавий инқилоб” кишиларни табиатга нисбатан босимини германиянинг силезия ва рур саноати ривожланган ҳавзаларида, табиат ва жамият ўртасидаги мувозанатнинг кескин бузилиши ноэволюцион1 тарздаги бузилган табиат тизимларини юзага келтирди ва тегишли иқтисодий-молиявий муносабатларни шакллантирди. бу, ўз навбатида, организмлар яшаш муҳитини, у эса организмлар тури, популяцияси ва жамоасига кескин таъсир этди. ўша даврдаги рейн дарёсининг ҳолатига назар ташлаган француз журналисти “рейн дарёсининг сувини xix асрнинг иккинчи ярмидаги табиат манзарасини акс эттириш бўёғи ўрнида ишлатса бўлади», деб бежиз айтмаган. бундай ҳолат айнан европада илк бор экологик дунёқарашларни шакллантиришга олиб келди. экология ушбу даврда биология фанлари тизимига кирган ва тирик организмлар ҳақидаги фан тариқасида илк бор биологлар томонидан таклиф этилган. замонлар ўтиб, хх асрнинг 70-йилларига келиб (1972 йил “атроф-муҳит муҳофазаси”га бағишланган стокгольм конференциясидан сўнг), …
4
хавфсизлигини таъминлаш. экологик хавфсиз яшаш муҳити – организмлар, жумладан инсонларнинг муайян экотизимларда нормал ҳолатда кўпайиши, ўсиши ва ривожланиши учун тоза, соғлом ва қулай атроф табиий муҳит ҳолати демакдир. ушбу мақсад қуйидаги вазифаларни бажаришни талаб этади: · экологиянинг умумэътироф этилган назарий асослари ишлаб чиқиш; · унинг тарихи, ҳозирги ҳолати ва келажак истиқболларини белгилаш; · ер планетаси табиий ресурслари ва бойликларини ҳисобга олиш, баҳолаш ва мониторингини олиб бориш; · давлатларнинг экологик бошқарув талабларини кенг жорий қилиш; · локал (маҳаллий), миллий, регионал (минтақавий), глобал (курравий) миқёсда экологик хавфсизлик мониторингни олиб бориш; · давлат, давлатлар ва халқаро ҳамжамият томонидан экологик назоратни ташкил этиш ва уларни ишлаш механизмини яратиш; · атроф-муҳит муҳофазасида фуқаролик жамияти институтлари фаолиятини йўлга қўйиш, нодавлат ташкилотлари ва жамоат уюшмалари назоратини ўрнатиш ва уларни тавсия кучидаги маълумотларидан экологик бошқарувда кенг фойдаланиш механизмини ишлаб чиқиш; · истиқболга йўналтирилган экологик режа ва дастурларни мамлакат, минтақа ва глобал миқёсда ишлаб чиқиш, қабул қилиш ва амалга …
5
ва ҳоказо. ҳамма жумбоқ шундаки, биз сизлар билан ушбу рисолада экологияни бошқа фанлар ўртасида тутган ўрнини аниқлаштириб олишимиз керак бўлади. чунки, биз таниқли америка эколог олими э.макфедьенни фикрига қўшилган ҳолда, экологияни бошқа фанлар ва айниқса биологиядан ажратиб олишимиз, жумбоқни «калаваси»ни топиш билан тенгдир. ҳаммамизга маълумки, биологик фанлар–зоология, ботаника, цитология, биохимия, генетика, морфология, эмбриология, физиология кабилар асосан тирик организмларга тегишли бўлган ҳолат, жараён ва 2-расм. ҳозирги замон экологик фанлар тизими э к о л о г и к ф а н л а р т и з и м и умумий экология геоэкология биоэкология амалий экология иқтисодий экология ҳуқуқий экология ижтимоий экология · эксперимен-тал экология · кимёвий экология · инфор- мацион экология · аналитик экология · функ ционал экология · экологик тизим ва жараёнларнимоделлаштириш ва .ҳ.к · географик қобиқ экологияси · ланд шафтлар экологияси · глобал экология · миллий удудлар экологияси · регионал экология · маҳаллий (локал) экология · табиий мажмуалар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya va tabiatni muhofazasi tarixi. tabiatni muxofaza qilish tushunchasi"

1452082886_63067.doc ekologiya va tabiatni muxofazasi tarixi. tabiatni muxofaza qilish tushunchasi reja 1. ekologiya fanining rivojlanish bosqichi 2. o`zbekistonda tabiatni muxofaza qilish tarixi. экология нима ўзи ва нима учун биз xxi асрда унинг ҳам назарий, ҳам амалий ечимини топишга ҳаракат қилиб қолдик? нима учун ушбу муаммо деярли кўпгина таълим босқичларида, маданий ҳордиқ чиқараётган жойларда, халқаро учрашувларда ва ҳаттоки, бизнес-шоуларда ҳам қизғин муҳрокама мавзусига айланиб қолди. дунёнинг барча минтақаларида экологик йўналишдаги турли кўриниш, шакл ва ҳажмга эга бўлган китоблар, журналлар, рисола-ю, мақолалар, ўқув адабиётлари миллионлаб нусҳада чоп этилмоқда. унга оид янгиликлар ва маълумотларни аҳолига етказиш тучун барча турдаги замонавий информацион технологиялар қўллани...

DOC format, 171.5 KB. To download "ekologiya va tabiatni muhofazasi tarixi. tabiatni muxofaza qilish tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya va tabiatni muhofazas… DOC Free download Telegram