ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инженерлиги

DOC 90.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404369484_52867.doc ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инженерлиги режа: 1. ўсимлик ҳужайраларига генларни киритиш. 2. трансген ўсимликларга генетик материалларни экспрессияси. 3. трансген ўсимликларнинг яратилиши ва аҳамияти. 4. ҳайвонлар ген инженерлиги. 5. вирус генларини жойлаштириш ва кўчириш ўсимлик ҳужайраларига генларни киритиш ўсимлик ҳужайраларига генлар турли усул билан киритилади: икки паллали ўсимликлар учун табиий вектор, яъни агробактериялар плазмидаси мавжуддир. бир паллали ўсимликлар учун ҳам ушбу усулдан фойдаланилади, лекин бу усул озроқ қийинчиликлар туғдиради. агробактерияларга нисбатан чидамли бўлган ўсимликларда эса генлар бевосита физик йўл билан киритилади. булар: микрозаррачалар билан «хужум» қилиш ёки балластик метод; электропорация, полиэтиленгликол билан ишлов бериш; днкни липосома таркибида ўтказиш ва б. энг қулай метод микрозаррачалар билан «ҳужум» қилиш методи ҳисобланади. юқори тезликда заррачалар ядрога бевосита кириб, трансформация самарадорлигини оширади. шу усул билан днкга эга бўлган ҳужайранинг бошқа органеллалари – хлоропластлар ва митохондрияларни ҳам трансформациялаш мумкин. охирги вақтларда комбинацияланган трансформация методи – агролистик методи ҳам яратилиб, амалда қўлланилмоқда. бунда бегона днк тўқимага …

бошқа муҳитга ўтказилади. трансген ўсимликларга генетик материалларни экспрессияси олимлар ўсимлик ҳужайрасига бегона генларни киритишда бўйича олиб борган тадқиқотларида янги ҳодисаларга гувоҳ бўлганлар. аниқланишича, бир тажрибанинг ўзида бир хил днк конструкцияси билан трансформацияланган трансген клонлар киритилаётган ген экспрессияси бўйича фарқланар экан. экспрессия даражаси кўпгина омилларга боғлиқ бўлиб, у айниқса киритилаётган геннинг ядро хроматинини қайси қисмига тушишига боғлиқ экан. бундан ташқари, ядро геномига днк конструкцияланганда бир қанча ўзгаришларга учрайди (дупликация, инверсия ва б.) ва бу экспрессиянинг пасайишига олиб келади. яна аниқланишича, қўлланилаётган трансформация процедуралари хўжайин геноми учун ҳам бефарқ эмасдир. биринчидан, трансгенни жойлашиши қайсидир хўжайин генини бирламчи структурасини бузиши билан биргаликда уни инактивациялайди. иккинчидан, ўсимлик геномига генлар агробактериал ёки физик ўтказилганда турли кўринишдаги қайта тузилишлар, ҳатто хромосома фрагментларининг транслокациясигача кузатилади. буларнинг барчаси ўсимлик геномини нормал фаолият кўрсатишини ўзгартиради. ўсимликка керакли генни тутувчи ti-плазмида кетма-кетлигини киритишнинг 2 хил методи яратилган: 1-метод — «оралиқ векторлар» методи (коинтегратив векторлар) — pbr 322 ичак таёқчасидан фойдаланишга …

ti-плазмидага киради. т-сегментга керакли генлар жойлашган ti-плазмидани ташувчи а. tumefaciens ҳужайралари ҳосил бўлади. уларнинг навбатдаги кўчирилиши агробактерияларга хос бўлган оддий йўл билан амалга оширилади. иккинчи метод бинар (қўш) векторлар системасини яратишга асосланган. охирги тадқиқотлардан маълум бўлишича, зарарлаш ва трансформация учун яхлит ti-плазмида керак эмас, балки т-днк нинг чекка участкаси ва ti -плазмиданинг вирулентликка жавобгар бир участкасининг ўзи етарлидир. бу иккала участка бир плазмидада бўлиши ҳам шарт эмас. агар агробактерияда vir сегментли ti-плазмида ва т-днкли бошқа плазмида бўлса, бу бактериялар ўсимлик ҳужайрасини трансформациялаши мумкин. бундай ҳолда исталган ген жойлаштирилган т-днк ўсимлик геноми билан интеграцияланади. бунинг учун бактерия ҳужайраларида гомологик рекомбинация содир бўлиши керак эмас. бегона генлар экспрессияси учун т-днкнинг махсус промотори, масалан нопалинсинтетаза промотори керакдир. ўсимлик ҳужайрасига конструкцияланган ti-плазмидани киритишнинг бир нечта методлари бор. булардан энг оддий табиий усул – расм. тi-плазмида асосида коинтегратив векторни яратилиши. рп - рестриктаза 1рдамида парчаланиш конструкцияланган штаммларни ўсимликнинг зарарланган қисмига киритишдир. бошқа метод – протопластларни …

муҳитда фақатгина трансформацияланган ҳужайраларнинг колониялари ўсади. шундай усул билан тамаки ва петуниннинг трансформацияланган ўсимлик-регенерантлари олинган. охирги 10 йил мобайнида ташқи бозорда янги хусусиятларга эга бўлган трансген ўсимликлар чиқа бошлади. 1996 йили ақшда трансген ўсимликлар эгаллаган майдон 3 млн. акр бўлса, 2002 йилга бу майдон 80 млн акрга етди. асосий трансген ўсимликлар: жўҳори, соя, гербицид ва ҳашоротларга чидамли ғўзалардир. кундан-кунга аҳоли сони ортиб бораётгани сабабли инсоният олдида муҳим бир муаммо, озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш масаласи турибди. яна бир муаммо, бу тиббий даволашдир. буларни трансген ўсимликлар яратиш билан ҳал қилиш мумкин. ген инженерлиги ёрдамида қишлоқ ҳўжалиги учун қуйидаги ўсимликлар яратиш учун таклифлар киритилган: 1. ҳашоротларга чидамли ўсимликларни яратиш. уларни яратиш учун ўсимликларнинг геномига basillus thuringiensis (бу микроорганизм ҳашоротлар организмида ривожланиб тангақанотлиларда касаллик келтириб чиқаради, одамларга таъсир қилмайди)дан ажратиб олинган токсин гени киритилади. токсинни синтез қиладиган ўсимликлар айрим зараркунандаларга нисбатан чидамли бўлади. буларнинг бари далаларда пестицидларни ишлатишни ва атроф-муҳит ифлосланишини камайтиради. 2. озиқ-овқат …

ни иссиқсевар ўсимликларни совуққа чидамли қилиш учун уларга киритилади. хайвонлар ген инженерлиги ген инженерлиги методларининг яратилишига қадар, 2 та соматик ҳужайраларни қўшиш йўли билан генлар кўчирилган. агар ҳужайраларнинг 2 та линиясини биргаликда полиэтиленгиликол ёки инактивланган сендай вируси иштирокида инкубация қилинса, бу 2 та ҳужайра линияларининг ядролари қўшилади. ҳосил бўлган гибрид ҳужайраларни селектив муҳитда ажратиб олиш мумкин. бунда маълум бир белгилар ва маълум бир хромосомалар ўртасидаги мувофиқликни аниқлаб янгидан-янги генлар харитасини тузиш мумкин бўлади. гибрид ҳужайра кўпайиши давомида битта ёки иккала она ҳужайраларни хромосомаларини йўқотиши, ҳамда йиллар давомида репрессияланган генлар экспрессияланиши мумкин. баъзи ҳолларда она ҳужайра линиясида «ишламаган» ген, гибрид ҳужайраларда «ишлаши» мумкин. вирус генларини жойлаштириш ва кўчириш 1976 йили ениш сичқон ҳужайраларига бегона генларни киритиш ва бу белгиларни наслдан-наслга ўтишини амалга оширган. лекин рекомбинация ва клонлаш методи ўша вақтда унчалик ривожланмаганлиги сабабли генларни киритишда вируслардан вектор сифатидагина фойдаланилган. сичқон лейкози вируси кирадиган синф вирусларига олимлар томонидан генларни кўчириш учун самарали …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инженерлиги"

1404369484_52867.doc ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инженерлиги режа: 1. ўсимлик ҳужайраларига генларни киритиш. 2. трансген ўсимликларга генетик материалларни экспрессияси. 3. трансген ўсимликларнинг яратилиши ва аҳамияти. 4. ҳайвонлар ген инженерлиги. 5. вирус генларини жойлаштириш ва кўчириш ўсимлик ҳужайраларига генларни киритиш ўсимлик ҳужайраларига генлар турли усул билан киритилади: икки паллали ўсимликлар учун табиий вектор, яъни агробактериялар плазмидаси мавжуддир. бир паллали ўсимликлар учун ҳам ушбу усулдан фойдаланилади, лекин бу усул озроқ қийинчиликлар туғдиради. агробактерияларга нисбатан чидамли бўлган ўсимликларда эса генлар бевосита физик йўл билан киритилади. булар: микрозаррачалар билан «хужум» қилиш ёки балластик метод; электропорация, полиэтиленгликол билан ишлов бериш;...

DOC format, 90.0 KB. To download "ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инженерлиги", click the Telegram button on the left.

Tags: ўсимликлар ва ҳайвонлар ген инж… DOC Free download Telegram