rekombinant dnk texnologiyasi

PPTX 38 pages 1.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 38
ўзбекистон республикаси соғлиқни сақлаш вазирлиги тошкент фармацевтика институти биотехнология кафедраси 8 – маъруза рекомбинант днк технологияси маърузачи: биология фанлари номзоди, катта ўқитувчи арифджанова д.т. ўзбекистон республикаси соғлиқни сақлаш вазирлиги тошкент фармацевтика институти биотехнология кафедраси маъруза рекомбинант днк технологияси. ген мухандислигида ишлатиладиган нуклеаза ферментлари рекомбинант днк технологиялари – бу эксперниментал жараёнларнинг мажмуаси бўлиб, унинг ёрдамида генетик материални бир организмдан иккинча организмга кўчириб ўтиш имконини беради. бу жараённинг ягона усули мавжуд эмас, бироқ рекомбинант днк тажрибалари қуйидаги схема бўйича олиб борилади: 1. донор – организмдан керакли генлардан натив днк (клонланадиган днк, киритиладиган днк, днк – нишон, бегона днк) ажратиб олинади, ферментатив гидролизга учратилади (прачаланади, кесилади) ва бошқа днк билан бириктирилади (лигирланади, тикилади), натижада янги рекомбинант молекула ҳосил қилинади. 2. бу конструкция ҳўжайин – хужайрага киритилади ва репликацияга учраб кейинги авлодга узатилади. бу жараён трансформация деб аталади. 3. кейинги босқичда рекомбинант днк тутган хужайралар аниқлаб танлаб олинади (трансформацияланган хужайралар). 4. кейинги босқичда ҳўжайин …
2 / 38
булакларини электрофо­рез мосламасида кучли электр майдонида каттакичиклигига караб ажратилади ва хосил булган булаклар махсус буёк билан буялади. натижада бир хил катталикдаги днк булаклари тупламини оддий куз билан куриш мумкин. электрофорез гелидан хохдаган катталикдаги днк булагини сувда эритиб ажратиб олиш мумкин. ажратиб олинган «ёпишкок;» учли хромосома днкси булаги очик холатдаги «ёпишкок;» учли плазмид днкси билан аралаштирилиб лигаза ферменти ёрдамида тикилади. на­тижада плазмид таркибига хромосома днк булаги киритилади. шу усулда рекомбинант плазмид хосил қилинди. бу генетик конструкция плазмидсиз, яъни антибиотик таъсирига чидамсиз бактерияга киритилди. рекомбинат плазмидли бактериялар антибиотикка чидамлилик гени булганлиги сабабли, плазмидсиз бактериядан фарк қилиб, антибиотик таъсирида улмайди. шу сабабли тажриба утказилаётган пробиркага ан­тибиотик кушиб рекомбинант бактерия клони ажратиб олинади ва купайтирилади. бу клонни ташкил этувчи ҳар бир бактерияда ёт (гетерологик) днк булаги бор булиб, бактерия биомассаси канчалик купайтирилса, ёт днк булаги шунчалик купайиши мумкин. ундан ташкари, рекомбинант плазмид автоном репликацияланувчи плазмид булса, ёт днк булагини яна унлаб баравар купайтириш мумкин. …
3 / 38
зоксинуклеотидил-трансфераза ферменти ёрдамида маълум узунликдаги олиго (da) - сегменти уланади. иккинчи учига эса олиго (dt) - сегменти уланади. бу днк бўлаклари аралаштирилганда da ва dt сегментларнинг водород боғлари асосида комплементар бирикиши туфайли халқасимон днк структураси ҳосил бўлади. ҳосил бўлган днк даги бир занжирли бўш жойлар днк-полимераза i ферменти ёрдамида тўлдирилади. рестриктаза-лигаза усули - рекомбинант днк олишнинг энг содда ва осон усули ҳисобланади. бу усулда днк молекуласи ва вектор плазмида «ёпишқоқ» учлар ҳосил қилувчи рестриктаза билан қирқилади ва аралаштирилган ҳолда маълум шароитда реассоциация қилинади. комплементарлик хусусиятига кўра днк молекулалари ўзаро водород боғлари ёрдамида бирикиб халқасимон структура ҳосил қилади ва днк занжирининг бирикмаган жойлари днк-лигаза ферменти ёрдамида уланади. линкер молекулаларидан фойдаланиш усулида - днк молекуласига ва вектор плазмидага т4 фаг днк-лигаза ферменти ёрдамида махсус нуклеотид кетма-кетлигига эга бўлган линкер молекула уланади. олинган икки турдаги днк молекуласи рестриктаза ферменти ёрдамида қирқилиб, аралаштирилган ҳолда қайтадан ассоциация қилинади. днк ва вектор плазмида молекулаларининг бирикмаган жойлари …
4 / 38
инант днк автоном репликация бўлиши учун жавоб берадиган днк бўлаги вектор молекулалари дейилади. вектор молекулалар ўз вазифасига кўра икки типга бўлинади. биринчиси автопом репликация бўлувчи векторлар. иккинчиси хромосомага интеграция бўлувчи векторлар. вектор молекулалар ген мухандислиги биотехнологиясида генларни клонлашда ва трансформация қилишда асосий иш қуроли бўлиб хизмат қилади. вектор молскулалари вазифасини фаг днк лари, плазмидалар ва ўсимликларни хлоропласт хамда митохондрия днк лари ўташи мумкин. хўжалик аҳамияти қимматли бўлган генларни ажратиш учун ген библиотекаси тузилади. хулоса қилиб айтадиган бўлсак. ген мухандислиги услублари билан аниқ режа асосида микроорганизмлар, ўсимликлар, ҳайвонларнинг янги шаклларини юзага келтирувчи генларини конструкция қилиш мумкин экан. генлар библиотекасини яратиш хўжалик аҳамиятига эга бўлган геиларни ажратиш, улардан индивидуал генларни олиш ва вектор молекуляр таркибига трансформация қилиши учун зарурдир. йил маҳсулот клиникада қўлланилиши 1982 инсон инсулини диабет 1985 инсон ўсиш гормони паканалик 1986 гепатит в вакцинаси гепатит в профилактикаси 1989 эритропоэтин анемия 1992 фактор vii гемофилия а 1997 фактор ix гемофилия б …
5 / 38
ген муҳандислигида кенг қўлланиладиган ферментлардан бири бўлиб, e. coli бактериясининг т4 фагидан ажратиб олинган. днк полимераза i комплементар нуклетидларни бириктириш йўли билан днк занжирининг 5 -3 йўналишида узайтириш хусусиятига эга. у яна қуйидагича фаолликларни намоён этади: a. 5' -> 3' (олдинга) йўналиш бўйича днк га мухтож днк полимераза фаоллигига эга. охири 3' праймер ва асосли занжир керак бўлади. b. 3' -> 5' (тескари) йўналиш бўйича экзонуклеаза фаоллигини кўрсатиб, аниқ ўқишни белгилайди. c. 5' -> 3' (олдинга) йўналиш бўйича экзонуклеаза фаоллигини кўрсатиб, нуклеотид ўрнини алмаштиришда хамда днк репарациясида иштирок этади. d. 5' -> 3' (олдинга) йўналиш бўйича рнк га мухтож днк полимераза фаоллигини кўрсатади. у днк га қараганда рнк билан жуда паст (0.1–0.4%) эффект билан боғланади ва тахминан фақат чегараланган биологик ахамиятга эга. ген мухандислигида ишлатиладиган баъзи бир ферментлар 2.днк- полимеразалар ii. асосан прокариот днк полимеразаси хисобланади ва днк репарациясида иштирок этади. бу фермент жуда хам секин, секундига 40-50 нуклеотидни улайди. …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rekombinant dnk texnologiyasi"

ўзбекистон республикаси соғлиқни сақлаш вазирлиги тошкент фармацевтика институти биотехнология кафедраси 8 – маъруза рекомбинант днк технологияси маърузачи: биология фанлари номзоди, катта ўқитувчи арифджанова д.т. ўзбекистон республикаси соғлиқни сақлаш вазирлиги тошкент фармацевтика институти биотехнология кафедраси маъруза рекомбинант днк технологияси. ген мухандислигида ишлатиладиган нуклеаза ферментлари рекомбинант днк технологиялари – бу эксперниментал жараёнларнинг мажмуаси бўлиб, унинг ёрдамида генетик материални бир организмдан иккинча организмга кўчириб ўтиш имконини беради. бу жараённинг ягона усули мавжуд эмас, бироқ рекомбинант днк тажрибалари қуйидаги схема бўйича олиб борилади: 1. донор – организмдан керакли генлардан натив днк (клонланадиган днк, киритиладиган днк, днк – ни...

This file contains 38 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "rekombinant dnk texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rekombinant dnk texnologiyasi PPTX 38 pages Free download Telegram