тур ва унинг таркиби

DOC 219,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1419522615_59790.doc тур ва унинг таркиби режа: 1. тур тушунчасининг таърифи 2. тур тушунчасининг ривожланиш тарихи 3. тур мезонлари табиатда ўсимликлар билан ҳайвонлар тури ниҳоятда кўп бўлишига қарамай, ҳозирча тирик организмларнинг жуда оз турлари ҳар томонлама ўрганилган. шу сабабли, ҳар бир тур-нинг ўзига хос томонларини қамраб олган тур таърифи ҳануз-гача яратилмаган. тўғри, биология фани тарихида турга жуда кўп таърифлар берилган. бироқ кўпчилик ҳолларда бу таъриф-лар турнинг айрим белгилари ёки мезонларига асосланган холос. турни таърифлашда икки хил: типологик ва соф назарий эволюцион концепциялар мавжуд. турнинг типологик концеп-циясида асоснй мақсад бир турни бошқа турдан ажратиш ҳи-собланади. эволюцион нуқтаи назардан турга таъриф беришда, тур ҳаётнинг мавжуд асосий формаси эканлиги ва унда маълум даражада эволюция жараёни рўй бериши диққат-марказида туради. турга берилган бу икки хил таърифдаги ўзаро қарама-қаршилик шундан иборатки, турни билиш учун қўлланилган типологик концепцияда унинг турғун белги-хоссалари, яъни статиклиги эътиборга олинади. турга берилган таърифнинг эволюцион концепциясида эса унинг динамик характеристикаси диққат марказида бўлади. …

онцепциядан тубдан фарқ қилади. политипик турлар ҳақидаги тасаввурлар вужудга ке-лиши туфайли турга морфологик фарқига қараб эмас, балки популяциялар орасидаги жинсий боғланишларга қараб таъриф берила бошлади. бу таърифда «биологик тур» тубандаги хосса-ларни ўзида мужассамлаштирган бўлиши керак: 1. биологик тур жинсий йўл билан кўпаядиган формаларда мавжуд. 2. тур ўзаро қариндош бўлган битта ёки бир нечта популяциядан ташкил топган. популяцияга мансуб организмлар ўртасидаги муносабат кўпайиш жиҳатдан бир-бирига боғлиқ бўлишдан иборат. бир турга мансуб популяцияларнинг бошқа турга мансуб популяциялардан жинсий томондан алоҳидаланиши биологик турнинг асосий мезони бўлиб хизмат қилади. биологик турникг бу таърифида бир қанча жиддий камчи-ликлар бор. улар тубандагилардан иборат: жинссиз йўл билан кўпаювчи организмларда турлар мавжудлиги юқоридаги таърифларда инобатга олинмайди. уз популяциясидаги. бошца организмлар билан чатишмайдиган мутант формалар тур даражасига кўтарилиши ҳисобга олинмаган. 3. мустақил эволюция жараёнида ўзига хос морфологикфизиологик белгиларга эга бўлган ва анча илгари мустақйллашиб олган географик ва экологик ирқлар тур деб тан олинмайди. эволюцион концепция асосида турга назарий (абстракт) …

инамикаси ягона бирликнинг қарама-қарши хоссалари сифатида эътибор-га олиниши, шу билан бир қаторда тур эволюция жараёнининг асосий босқичи эканлиги ҳамда органик оламда эволюция жа-раёни популяция — тур даражасида амалга ошиши диққат марказида бўлиши керак. айтилганларни эътиборга олиб, тур тўғрисида мулоҳаза юритганда, унинг қуйидаги хоссаларига алоҳида эътибор бериш кераклигини кўрсатди. ҳар бир тур эволюциянинг сифат жиҳатдац фарқ қилувчи босқичи бўлиб, ўз мустақиллиги билан характерланади. тур умумий ёки ажралган ареалда тарқалган, ўхшаш морфологик-физиологик белгиларга эга ҳамда ўзаро чатиша оладиган ин-дивидлар йиғиндисидан ташкил топган. табиатда турлар урчи-ши жиҳатдан бир-биридан тамомила чегараланган, шу сабаб-ли улар чатишмайди. турга берилган бу таърифга яна айрим қўшимчалар киритиш лозим. ҳар қандай тур ўзининг генотипик системасига, «генотипик бирлигига» эга. ҳар бир тур бошқа турлардан алоҳида мавжуд бўлмай, бал-ки маълум биогеоценоз таркибига киради ҳамда ўзига хос ге-нотипик системага зга. кўп турлар политипик тур ҳисобланади ва белгилари билан фарқ қилувчй ҳар хил организмлар гуруҳ-лари (популяциялар)дан, айрим вақтларда кенжа тур даража-сига кўтарилган формалардан …

иқ формалар кўзга кўринадиган морфоло-гик ўзгаришларга эга бўлгандагина намоён бўлади. палеонтологик нуқтаи назардан олганда, турга кирувчи организмлар маълум майдондагина эмас, балки шу билан бир вақтда маълум тарихий давр ичида ҳам тарқалган бўлади. кейинги ҳолат тур критериясини яқин қариндошлик маъносидан маҳрум қи-лади. айтилган мулоҳазалар тур таърифини палеонтологияда қўллашда жиддий қийинчиликлар борлигидан далолат беради. эволюцион назария учун органик оламнинг тарихий ривож-ланишини таъминловчи бошланғич эволюция омиллари ти-риклик (ҳаёт) нинг қайси даражаеига таъсир этиши туфайли рўй бериши ҳақидаги фикрлар ҳам муҳим аҳамиятга эга. би-роқ «тузилиш-уюшиш даражаси» кўпинча биологияда ҳар хил талқин қилинади. масалан, молекуляр биологиянинг ривожла-ниши билан баъзи биологлар турнинг сифат жиҳатдан ўзига хос уюшиш даражаси молекуляр даражадир, тирикликнинг бошқа уюшиш даражалари эса молекуляр даражанинг оширил-ган ифодаси, деб талқин қиладилар1. тириклик тузилишининг бошқа даражаларини ҳам абсолютлаштиришга уринишлар мав-жуд. тирикликнинг тузилиши даражасини классификациялаш-да ҳам олимлар ўртасида ихтилофлар бор. бундай ихтилофлар-га қарамай, барча олимлар популяция — тур даражасида ор-ганизмлар узоқ вақт ўз-ўзини кўпайтира олиши ва эволюцион …

осқичи сифатида динамик характер-га, ноаниқ чегарага эга ва ўзгарувчан бўлади2. завадский то-монидан берилган бу таъриф тур нақадар кенг ҳажмли, ўз моҳияти жиҳатидан қарама-қарши эканлигини кўрсатади. 2. тур тушунчасининг ривожланиш тарихи к. м. завадский уқтиришича, тур ҳақидаги билимларнинг ривожланиш тарихида 6 босқични фарқ қилиш керак. турни ўрганишдаги биринчи босқич антик дунёдан бошланиб, xviii аср бошида якунланди. у даврларда тур тушунчаси эндигина пайдо бўлиб, бу ибора остида ҳайвонлар билан ўсимликларнинг катта гуруҳига кирувчи кичик гуруҳларни тушунил-ган. антик дунё табиатшунослари орасида тур тушунчаси бор-лиги аристотель томонидан ҳайвонларни 500, теофраст томонидан ўсимликларни 400 турга бўлинганлигида кўзга ташланади. .xvii аср охирида ҳам тур сўзи худди антик дунёдаги каби ноаниқ маънода қўлланилган. турни ўрганишда иккинчи босқич джон рей ишларидан бошланиб, линней тадқиқотларигача бўлган даврга тўғри келади. а. цезальпи дастлаб ўсимликлар системасини тузган бўлса-да, бироқ тур тўғрисидаги биринчи таъриф джон рей иш-ларида учрайди. унинг асарларида морфологик жиҳатдан ўх-шаш, ўз ўхшашлигини наслда сақловчи организмларнинг энг кичик тўплами тур …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тур ва унинг таркиби"

1419522615_59790.doc тур ва унинг таркиби режа: 1. тур тушунчасининг таърифи 2. тур тушунчасининг ривожланиш тарихи 3. тур мезонлари табиатда ўсимликлар билан ҳайвонлар тури ниҳоятда кўп бўлишига қарамай, ҳозирча тирик организмларнинг жуда оз турлари ҳар томонлама ўрганилган. шу сабабли, ҳар бир тур-нинг ўзига хос томонларини қамраб олган тур таърифи ҳануз-гача яратилмаган. тўғри, биология фани тарихида турга жуда кўп таърифлар берилган. бироқ кўпчилик ҳолларда бу таъриф-лар турнинг айрим белгилари ёки мезонларига асосланган холос. турни таърифлашда икки хил: типологик ва соф назарий эволюцион концепциялар мавжуд. турнинг типологик концеп-циясида асоснй мақсад бир турни бошқа турдан ажратиш ҳи-собланади. эволюцион нуқтаи назардан турга таъриф беришда, тур ҳаётнинг мавжуд асосий формаси эка...

Формат DOC, 219,0 КБ. Чтобы скачать "тур ва унинг таркиби", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тур ва унинг таркиби DOC Бесплатная загрузка Telegram