хужайранинг қайта тикланиши

DOC 98.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404217294_52037.doc хужайранинг қайта тикланиши хужайранинг қайта тикланиши ( булиниши ) режа: 1.хужайранинг ҳаёт цикли,диффенцировка. 2.митоз. 3.эндомитоз. 4.амитоз 5.мейоз. хужайранинг ҳаёт цикли, дифференцировка. янги ҳосил булган ҳужайралар ҳаёт циклини утайди. хаёт цикли ҳужайранинг янги ҳужайра ҳосил булишидан унинг кейинги булинишигача кадар ёки унинг улишигача булган даврни уз ичига олади. хужайра уз ҳаёти даврида булиниши усиши, дифференцировкага учраши кузатилади. шунинг учун ҳужайранинг ҳаёт цикли жараёнлари икки гуруҳга булиш мумкин. биринчи гуруҳга ҳужайранинг булиниши билан боглик жараёнлар кириб,уни автосинтетик интерфаза дейилади. иккинчи гуруҳга эса, ҳужайранинг усиши, дифференцировкаси маълум вазифасини бажаришга ихтисосланиши мансубдир (гетеросинтетик интерфаза). дифференцировкага учраган ҳужайра ихтисосланган ҳужайра булиб, у маълум вазифани бажаришга мослашлган. улар купинча булиниш кобилиятини йукотади. масалан, дифференциалланган кон ҳужйралари-эритроцитлар, нерв ҳужайралари ва ҳакозо. баъзи ҳужайралар дифференцировка ҳолатида булиниш кобилиятига эга булади (жигар ҳужайралари). (15-расм). эмбрионал такомиллашиш даврида эпителий, бириктирувчи тукима, мушак ва нерв ҳужайралари эмбрионал варакалардан ривожланса, етилган даврда дифференцировкага, аъзоларининг турли кисмларида жойлашган камбиал ҳужайралар учрайди. қон …
2
. хужайра репродукциясининг бир неча турлари бор: митоз (нотугри булиниш), мейоз, эндомитоз ва амитоз (тугри булиниши). митоз. митотик булиниш утган асрнинг охирларида ҳайвон ҳужайраларида флемминг (1882), усимлик ҳужайраларида страсбургер (1882) томонидан таърифланган. митоз (юнонча mitos - ип) булиниш конуниятлари барча ҳужайралар учун умумийдир. 25-расм. хужайранинг ҳаёт шаклидаги гетеросинтетик ва автосинтетик интерфазаларнинг узаро муносабати. хужайра булинишдаги жараёнлар маълум конуният асосида бориб, уларни кетма-кет келадиган интерфаза ва митозга булиш мумкин. баъзи бир ҳужайралар популяцияси доимо булинишда булади (камбиал зона ҳужайралари). булинишга тайёргарлик вактини (интерфаза) ва митоз булиниши кушилиб митотик цикл дейилади (26-расм). 26-расм. митотик цикл (схема). g1 - присинтетик (постмитотик)давр; s-синтетик давр; g2 - постсинтетик (перемитотик давр). интерфаза даврида ҳужайра ичидаги структураларнинг кескин усиши ва шаклланиши бошланади. бу даврга g1 -синтез олди даври деб аталади. биокимёвий томонидан бу давр оксил ва рнк интенсив синтезибилан ифодаланади, бу булинувчи ҳужайралар генерация вактининг 30-40 % ини ташкил этади. s даврида узун ва узаро чигал ҳосил …
3
сомалар катталашади ва йугонлашади. бу ҳодиса профаза даврида ҳосил булган хромотодларнинг бири иккинчиси атрофида айланмай, балки ҳар бири узича спиралҳосил килади. шунинг учун улар митознинг кейинги фазаларида енгил ажралади. профазанинг охирида хромасомалар жуфт хромотидлардан ташкил топади. хромасомаларнинг катталашиши ва йугонлашиши билан бирга хроматидлар центромералар деб аталувчи маълум булимлари билан бирлашади. профаза охирида хромосомалар булинаётган ядронинг экваториал юзасида жойлашиб, булиниш дукчасини ҳосил кила бошлайди (27-расм). дук икки типдаги ипчалардан-кутбларни бирлаштириб турувчи марказий ва кутбларни хромасома центромерлари билан бирлаштириб турувчи хромосом ипчаларидан ташкил топган. электрон микроскопия митотик аппарат ипчалари зич деворли найчалардан ташкил топганлигини курсатади. уларнинг диаметри 20 нм, девор калинлиги 4-5 нм. хайвонларда ценриолалар орасидаги дукча центриолалар ядронинг карама-карши кутбларига караб силжийди. бу вактда дукча катталашиб, ядро кобигининг эриши характерлидир. электрон микроскопик кузатишлар митоз даврида ядро кобигининг булакчалари йуколмай, балки цитоплазматик тур мембраналарга айланишини курсатди. митоз охирида ядро кобиги донадор эндоплазматик тур мембраналаридан кайта ҳосил булади. метафазада бутунлай шаклланган хромосомалар экваториал …
4
киз хромосомалар (хроматидалар) карама-карши кутбга караб ҳаракат килади. бу тарзда “киз юлдузи” шаклланади. хромосомаларнинг ҳаракати бир хилда синхрон кечади. бу ҳаракат механизми ҳали ноъмалум. телофаза-митознинг оҳирги даври. унинг бошланиши, хромосомаларини дукнинг /ҳужайранинг/ карама-карши кутбларига етишига тугри келади. телофаза гуё профазанинг тескариси булиб, ҳамма жараёнлар тескари тартибда кетади. дук йуколади, буралган хромосомалар ёйилиб, узунлашади. қиз ядролар кайтадан тикланади, ядроча ва ядро кобиги ҳосил булади. митотик аппарат парчаланади ва ҳужайра танасининг булиниши руй беради /цитотомия ёки цитокинез/. қиз ҳужайралари ядроси интерфазадаги ҳужайраларга хос тузилишга эга булади. цитотомия механизми ҳали етарли урганилмаган. эндомитоз. митоз ва мейоздан фаркли равишда эндомитозда янги ядро ҳосил булмайди ва ҳужайра булинмайди. эндомитозда хромосомаларнинг узгариши ядро кобиги бузилмай давом этиб, хромосоманинг спиралланишидан бошланади. бу даврда хромосомалар яхши куринади-эндопрофаза. эндоанафазада хромосомалар хроматидларга ажралади. эндотелафазада ажралган хромосомалар деспирализацияга учрайди. эндомитоз натижасида ядродаги хромосомалар сони 2 марта купаяди ва ядро полиплоид булиб колади. полиплоидияда хромосомалар сони уч,турт,беш марта ҳам олиши мумкин. полиплоидия …
5
ро уртасида тусикча /“ядро пластинкаси”/ ҳосил булиб, ядро иккига булиниши мумкин. ядро булиниши жараёни цитоплазма булинишисиз кечса икки ядроли ҳужайра ҳосил булади. амитоз булинишда ядро интерфаза ҳолатида булиб, ҳужайра уз функциясини бажараверади. амитотик булиниш купчилик органларда топилган ва бу булиниш ҳужайраларнинг яшаш муҳитига боглик булса керак. кундаланг-таргил мушак тукимасининг денервациясида, механик жароҳатлаганда ёки баъзи бир бошка таъсирларда мушак тукимасида амитотик булинишни кузатиш мумкин. амитотик булиниш кундаланг-таргил мушакнинг тараккиёти даврида ёки жигар ҳужайраларида ҳам кузатилади. баъзи ҳолларда митотик булиниш амитотик булиниш билан алмашиниши мумкин. митотик булинишдан фаркли равишда днк нинг янги ҳосил булган ядроларда тенг таксимланиши амитоз булинишда баъзи ҳолатларда булади холос. амитоз булиниш натижасида ҳосил буладиган 2 ядроли ҳужайралар нормал диплоид ядроли ҳужайраларга нисбатан купрок днк саклайди. баъзи муаллифларнинг фикрича амитоз булиниш полиплоид ҳужайралар ҳосил булишининг бир усулидир. амитоз булиниш юкори ихтисослашган митотик булиниш ҳолатини йукотган ҳужайранинг функционал активлигини ошириш усули булса керак, чунки бу булинишда ядро сатҳи ошиши натижасида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хужайранинг қайта тикланиши"

1404217294_52037.doc хужайранинг қайта тикланиши хужайранинг қайта тикланиши ( булиниши ) режа: 1.хужайранинг ҳаёт цикли,диффенцировка. 2.митоз. 3.эндомитоз. 4.амитоз 5.мейоз. хужайранинг ҳаёт цикли, дифференцировка. янги ҳосил булган ҳужайралар ҳаёт циклини утайди. хаёт цикли ҳужайранинг янги ҳужайра ҳосил булишидан унинг кейинги булинишигача кадар ёки унинг улишигача булган даврни уз ичига олади. хужайра уз ҳаёти даврида булиниши усиши, дифференцировкага учраши кузатилади. шунинг учун ҳужайранинг ҳаёт цикли жараёнлари икки гуруҳга булиш мумкин. биринчи гуруҳга ҳужайранинг булиниши билан боглик жараёнлар кириб,уни автосинтетик интерфаза дейилади. иккинчи гуруҳга эса, ҳужайранинг усиши, дифференцировкаси маълум вазифасини бажаришга ихтисосланиши мансубдир (гетеросинтетик интерфаза). диффер...

DOC format, 98.0 KB. To download "хужайранинг қайта тикланиши", click the Telegram button on the left.