одам ирсиятининг моддий асослари

DOC 7,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403436214_45879.doc одам ирсиятининг моддий асослари одам ирсиятининг моддий асослари режа: 1. ҳужайра цикли 2. хромосомаларни ўрганиш тарихи 3. ҳужайрада оқсил биосинтези 4. одамнинг к¡пайиши ва индивидуал ривожланиши барча тирик мавжудодлар сингари одам ирсиятининг моддий асослари б¢либ хромосомалар, улардаги нуклеин кислоталар, генлар ҳисобланади. бироқ ана шу генлар одам гавдасининг тузилиши, ва турли-туман белги-хоссаларнинг ривожланишига т¢ғридан-т¢ғри таъсир этмайди. ген билан белги орасидаги алоқа жуда мураккаб. генлар хўжайра метоболизмини бошқариш орқали белгилар р¢ёбга чиқади. шу сабабли сизлар ҳўжайра тузилишига оид билимларингизни эсга олиш билан бирга хужайра циклини, хромосомаларннг кимёвий таркибини, ҳўжайрадаги оқсил биосинтезини яхши ¢злаштирган б¢лишингиз лозим. ирсий белги-хоссаларнинг моддий асослари к¢пайиш орқали авлодларга берилади. к¢пайиш эса эркак, аёл жинсий ҳўжайраларнинг қ¢шилиши, яъни уруғланиш билан алоқадор. дарсликнинг бу бобида булар т¢ғрисида сиз керакли билимларни ¢злаштирасиз. ҳужайра цикли бошқа тирик мавжудодлар каби одам танаси ҳам ҳужайралардан иборат. одамнинг ¢ртача умри 70 ёш б¢лса, унинг танасидаги айрим ҳўжайраларнинг масалан, эритроцитларнинг умри 120 кунгача давом этади. …
2
гача ва б¢линиш давридан иборат. б¢линишгача б¢лган давр интерфаза, соматик ҳўжайраларнинг б¢линиш даври- митоз деб аталади. интерфаза ҳужайра ҳаёт циклининг 90% вақтини эгаллайди ва уч даврга б¢линади. улар синтезланишгача, синтезланиш ва синтезланишдан кейинги даврдан иборат. синтезланишгача б¢лган давр g1 ҳарфи билан ифодаланади. g1 даврида ҳужайра ¢сади, ядроча шаклланади, цитоплазмадан ядро томон 90% гача оқсил ¢тади. азотли асослар, углеводлар, фосфат кислоталар к¢плаб синтезланади. ҳужайрада ихтисослашиш дифференцияланиши амалга ошади. синтезланиш даври s харфи билан белгиланиб, унда днк редупликацияланиши р¢й бериб, миқдори икки марта ортади. шу билан бирга рнк ва оқсил молекулалари ҳам синтезланади, центриолалар икки хисса ортади. синтезланишдан кейинги давр g2 ҳарфи билан белгиланиб, бу даврда ҳам рнк ва оқсил синтези давом этиб, ҳужайра б¢линишга тайёрланади. бу тайёрланиш интерфазанинг бошига нисбатан охирида цитоплазма ҳажмини икки маротаба ортиши, айниқса, микронайчалар ҳосил б¢лиши учун зарур б¢лган тубулин оқсили к¢плаб синтезланиши билан изоҳланади. митоз б¢линиш бир-бири билан боғлиқ б¢лган т¢рт фазадан иборат. булар профаза, метофаза, …
3
. хромосомаларнинг центромерига бириккан ахроматин иплари – микронайчалар қисқариши туфайли улар қутблар томон тарқала бошлайди. хромосомаларнинг қутбларга тарқалиши тугаллангандан с¢нг, уларниг сони б¢линишгача б¢лган она ҳужайранинг хромосомалар сонига тенглашади. масалан, она ҳужайрада 46 хромосома б¢лса, анафазанинг икки қутбидаги хромосомалар ҳам 46 тадан б¢лади. телофазада хромосомалар қутбларга т¢планиб, спираллар ёйила бошлайди. улар ингичкалашиб, микроскопда к¢ринмайдиган ҳолатда б¢ладилар. ядро қобиғи ҳосил б¢лади, ядроча қайта шаклланади. 8-расм. ҳужайранинг митоз б¢линиши. телофазанинг охирида цитоплазманинг иккига ажралиши кузатилади. бу жараён плазматик мембрана ¢ртасида ботиқлик пайдо б¢либ, аста-секин торайиши натижасида р¢й беради. шундай қилиб, митоз б¢линишда битта она хужайрадан иккита қиз хужайра ҳосил б¢лади. хромосомаларни ўрганиш тарихи одам хромосомаларини ¢рганиш xix асрнинг 80 йилларида бошланган. дастлаб, арнолод с¢нг флемминг микроскоп остида одам тана ҳужайраларида митоз б¢линишни кузатдилар. уларнинг келтирилган маълумотларига биноан одам тана ҳужайраларида 46,47,48,49 тадан хромосомалар учраши мумкин. бироқ 1923 йилга келиб, пойнтер, с¢нг бошқа олимлар одам соматик ҳужайраларида 48 хромосома мавжуд деган хулосага келдилар. …
4
урда; центромера марказидан бир мунча четда жойлашган б¢лади. шу сабабли хромосоманинг бир б¢лаги иккинчи б¢лагига нисбатан бир мунча узунроқ б¢лади. 3. акроцентрик турда; центромера хромосома марказидан анча узоқ, хатто четидан ¢рин олади. центромеранинг олган жойи хромосоманинг бирламчи белбоғи даб номланади. иккиламчи белбоғли хромосомалар ҳам учрайди. иккиламчи белбоғ билан ажралган жой й¢лдош ёки сателлит деб аталади. 9-расм. хромосома типлари. 1,6 – метацентрик, 2-субметацентрик, 3,4,5-акроцентрик, 7,8-акроцентрик хромосома йўлдоши билан. узунлигига қараб одам хромосомалари еттита а,в,с,д,е,f,yгуруҳга ажратилади. хромосомаларниг ҳажми ва центромеранинг жойлашишига қараб классификацияланиши. а гуруҳига кирувчи хромосомалар узунлиги 11-8,3 мк, в гуруҳиники ¢ртача 7,7 мк, с гуруҳиники 7,2-5,7 мк, д гуруҳиники ¢ртача 4,2 мк, е гуруҳиники 3,6-3,2 мк, f гуруҳиники ¢ртача 2,9 мк ва ниҳоят y гуруҳиники ¢ртача 2,3 мк га тенг. бинобарин одамнинг энг йирик хромосомалар узунлиги энг майдаларига нисбатан 4 маротаба зиёддир (4-жадвал). 4-жадвал хромосомалар гуруҳи хромосомалар кариотипдаги рақами хромосомалар тавсифи а (i) 1,2,3 1 ва 3 метацентрик, 2 йирик …
5
мера ва учки жойларида к¢проқ б¢лади. хромосоманинг эухроматин қисми интерфазада диспираллациялашган ҳолатда б¢либ, у генетик жиҳатдан фаол саналади. хромосоманинг хар бири кимёвий жиҳатдан қаралганда дезаксирибонуклеин кислота, содда оқсил-гистонлардан тузилган б¢либ, уларнинг бирикишидан ҳосил б¢лганларни нуклеопротеидлар дейилади. нуклеопротеидлар ташқари хромосомалар таркибига рнк, протаминлар, липидлар, полисахаридлар ва метал ионлари киради. r-қисм g ва q - қисмлар вариабел қисмлар 10- расм. одам кариотипи идиограммаси хромосомаларнинг кимёвий таркиби хромосомаларнинг 90-92% нуклеопротеидлардан иборат. нуклеопротеидлар юқорида қайд қилингандек дезоксирибонуклеин кислота -днк, гистон ёки протамин оқсиллардан ташкил топган. хромосомалар таркибида булардан ташқари рибонуклеин кислота - рнк, кам миқдорда кальций, магний, темир ионлари ва гистон б¢лмаган оқсиллар учрайди. днк нинг тузилиши ва функцияси. днк биополимер б¢либ, фақат одамдагина эмас, балки барча эукариотларда, шунингдек прокариотларда ирсий ахборот сақловчи саналади. днк молекуласининг дастлабки модели 1953йили дж.уотсон ва ф.крик томонидан яратилган. ана шу моделга биноан днк молекуласи қ¢шқават спиралдан ташкил топган биополимердир. унинг мономери б¢либ нуклеотидлар саналади. ҳар бир нуклеотид азотли …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "одам ирсиятининг моддий асослари"

1403436214_45879.doc одам ирсиятининг моддий асослари одам ирсиятининг моддий асослари режа: 1. ҳужайра цикли 2. хромосомаларни ўрганиш тарихи 3. ҳужайрада оқсил биосинтези 4. одамнинг к¡пайиши ва индивидуал ривожланиши барча тирик мавжудодлар сингари одам ирсиятининг моддий асослари б¢либ хромосомалар, улардаги нуклеин кислоталар, генлар ҳисобланади. бироқ ана шу генлар одам гавдасининг тузилиши, ва турли-туман белги-хоссаларнинг ривожланишига т¢ғридан-т¢ғри таъсир этмайди. ген билан белги орасидаги алоқа жуда мураккаб. генлар хўжайра метоболизмини бошқариш орқали белгилар р¢ёбга чиқади. шу сабабли сизлар ҳўжайра тузилишига оид билимларингизни эсга олиш билан бирга хужайра циклини, хромосомаларннг кимёвий таркибини, ҳўжайрадаги оқсил биосинтезини яхши ¢злаштирган б¢лишингиз лозим. ирсий б...

Формат DOC, 7,1 МБ. Чтобы скачать "одам ирсиятининг моддий асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: одам ирсиятининг моддий асослари DOC Бесплатная загрузка Telegram