ayiruv tizimi fiziologiyasi

DOCX 221.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1710190899.docx ayiruv tizimi fiziologiyasi ayiruv tizimi fiziologiyasi reja: 1. ayiruv organlarining umimiy tavsifi 2. buyraklar haqida ma’lumot 3. siydik hosil bo’lishi va siydik chiqarish 4. jigar va o’pkaning ayiruv faoliyati 5. ayiruv organlari faoliyatining boshqarilishi ayiruv organlarining umimiy tavsifi ayiruv (chiqaruv) organlarining ahamiyati: ayiruv (chiqaruv) organlariga buyraklar, ter bezlari, o’pka va ovqat hazm tizimi kiradi. organizmda kechayotgan moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari ana shu organlar orqali tashqariga ajratiladi. shuning natijasida organizm keraksiz va to’rli zararli moddalardan xalos bo’ladi. modomiki, moddalar almashinuvi uzluksiz kechar ekan, chiqindi moddalarning hosil bo’lishi ham uzluksizdir. bu esa ularning doimo tashqariga chiqarib turish zarurligini taqazo eadi. o’pka orqali suv, karbonat angidrid va ba’zi uchuvchi moddalar, ichaklar orqali esa og’ir metall tuzlari, turli chiqindi moddalar, o’t pigmentlarining o’zgarishidan hosil bo’lgan mahsulotlar chiqariladi. ortiqcha suv va tuzlarning bir qismi, oqsil almashinuvi mahsulotlarining kamgina qismi ter bezlari orqali ajratiladi. ammo, asosiy chiqaruv organi bo’lib buyraklar hisoblanadi. chunki organizmda hosil bo’layotgan …

ishlarga uchrab, taraqqiy qilgan va mukammallashib borgan. bir hujayrali organizmlarda dastlabki chiqaruv organivakuola mavjud. ko’pchilik umurtqasiz ko’p hujayrali hayvonlarda chiqaruv organi vazifasini shoxlangan ingichka naychalar-nefriyadalar bajaradi. bu naychalarning uchlarida maxsus hujayralar bor. chiqindi moddalar ana shu hujayralarda ushlanib qoladi va naychalar orqali chiqarib yuboriladi. qo’yi darajada taraqqiy etgan umurtqali hayvonlarda chiqaruv organi vazifasini birlamchi buyrak, ya’ni bir uchi kengayib ichiga tomirlar chigali joylashgan, ikkinchi uchi tana yuzasiga chiqqan burama kanalchalarga o’tadi. birlamchi buyrak amfibiya va reptiliyalarda bir muncha mukammallashib, issiq qonli hayvonlarda yuksak darajada takomillashgan siydik ayirishga nihoyatda mukammal moslashgan organ-buyrak vujudga keladi. siydik ajralishini o’rganish usullari. buyrakdan siydik ajralishini o’rganish maqsadida, 1883 yili i. p. pavlov qovuq (siydik pufagi) ning ichki siydik yo’llari qo’yiladigan joyini kesib olib tashqariga, qorin terisining yuzasiga chiqarib tikish usuliga asos soldi. bu usulni keyinchalik orbeli bir oz o'zgartirib mukammallashtradi. u tovuqning har ikkala siydik yo’llari qo’yiladigan qismini alohida-alohida, tashqariga chiqarib tikdi. oqibatda har ikkala …

-boumen kapsulasi) devorlari orasidagi bo’shliqdan kanalcha boshlanadi. nefronning tuzilishini ifodalovchi sxema. a-nefron; b-boumen kapsulasi; b-boshlang’ich siydikni kapsuladan mikropipetka yordamida olish. 1- malpigi koptokchasi,2-egri bugri kanalcha ,3- yiguvchi naycha,4-genli qovuzlogi,5-qon olib keluvchi tomir,6-qon olib ketuvchi tomir,7- malpigi koptokchasining kapillyarlar turi,8kapsula bushligi,9-egri kanalchaning boshlanishi,10- kapsulaning tashqi pustlogi,11-shisha tayoqcha,12- kanalcha,13- pipetka,14-simob,15-koptokcha suyuqligi,16 –arteriolalar kanalcha kapsulaga yaqin joyda ikki-uch marta egilib buralgan, bunga birinchi tartibli burama kanalcha deyiladi. bu kanalcha buyrakning po’stloq va mi ag’iz qavatlari chegarasida to’g’rilanib, torayadi va mag’iz qavatga tushib chiqadi. oqibatda genle qovuzlog’ini hosil qilib, po’stloq qavatga qaytadi. kanalcha po’stloq qavatda yana ikki-uch marta egilib bukiladi. bunga ikkinchi tartibli burama kanalcha deyiladi. ikkinchi tartibli burama kanalcha yig’uvchi kanalchaga quyiladi. bir necha nefronlarning yig’uvchi kanalchalari qo’shilib umumiy chiqaruv kanalchasini hosil qiladi. umumiy chiqaruv kanalchasi mag’iz qavatdan o’tib, buyrak jomiga quyiladi. buyrakda bu nefronlardan tashqari yukstamamedullyar nefronlar ham bo’ladi. bular tasvirlangan nefronlardan bir muncha farq qiladi, chunki yukstamamedullyar nefronlarning koptokchalari po’stloq va …

la kapsulaga kirgach, yana tarmoqlanib kapillyarlarga bo’linadi, oqibatda kapillyarlar chigalini -malpigiy koptokchasini hosil qiladi. kapsuladan chiqayotgan arteriola unga kirayotgan arterioladan torroq. kapsuladan chiqqan arteriola, birinchi va ikkinchi tartibli burama kanalchalarda yana kapillyarlarga tarmoqlnib kanalchalarni o’rab oladi. so’ngra kapillyarlar venalarga aylanadi. mayda venalar o’zaro qo’shilib, buyrak venasini hosil qiladi. yukstamedullyar nefronlar kapsulaga kirayotgan arteriola yug’onligiga teng. ularda kapsuladan chiqqan arteriola, kanalchalar atrofida kapillyarlar to’rini hosil qilmaydi. siydik hosil bo’lishi. siydik buyrakda, nefronlarda hosil bo’ladi. nefronlarda siydik hosil bo’lishini tushuntiradigan asosiy nazariya filtratsiya-reabsorbsiya nazariyasidir. bu nazariyaga ko’ra siydik hosil bo’lishida ikki faza: filtratsiya va reabsorbsiya (qayta so’rilish) fazalari farqlanadi. a-buyrakning umumiy tuzilishi; b-buyrak to’qimasining bir necha marta katta qilib ko’rsatilgan qismi. 1-shumlyanskiy kapsulasi; 2-birinchi (birlamchi) burama kanalcha; 3-genle qovuzlog’i; 4-ikkinchi (ikkilamchi) burama kanalcha birinchi faza - filtratsiya fazasida koptokcha kapillyarlaridan oqayotgan qon plazmasida erigan moddalar shumlyanskiy-boumen kapsulasiga shimilib, filtrlanib o’tadi. kapillyarlar endoteliyasi (devori) va kapsula ichki devori tegishli tuzilishga ega bo’lganligi tufayli …

osim esa filtratsiyaga qarshilik ko’rsatadi. ammo onkotik bosim juda past, u bor-yog’i 20-30mm. simob ustunidan oshmaydi. shu sababli oqsillarning bu kolloid bosimi odatda filtratsiyaga deyarli ta’sir ko’rsatmaydi. ammo ba’zi sabablarga ko’ra onkotik bosimning oshib ketishi fil’tratsiyaning bir muncha sekinlashishiga sabab bo’lishi mumkin. shunday qilib, filtratsiya oqibatida kapillyarlardan kapsula va kanalchaga ma’lum miqdorda suyuqlik shimilib o’tadi. bunga birlamchi, ya’ni provizor siydik deyiladi. birlamchi siydik tarkibida oqsillar bo’lmasligi bilan qon plazmasidan farq qiladi. tajribalarda mikropipetka yordamida baqa nefron kapsulasidan birlamchi siydikni olib tekshirsa bo’ladi. ana shu va boshqa bir qator tekshirishlar tufayli birlamchi siydikda oqsillardan tashqari plazmaning barcha organik va anorganik moddalari bo’lishi, bo’lganida ham plazmadagiga teng miqdorda bo’lishi isbotlangan. ikkinchi faza -reabsorbtsiya (qayta so’rilish) fazasi birlamchi siydik kanalchalar bo’ylab oqib borar ekan, reabsorbtsiyaga uchraydi, ya’ni qayta so’riladi. oqibatda tarkibidagi ko’pchilik moddalar qonga qayta so’rilib, oxirida ozgina “quyuqlashgan” oxirgi, haqiqiy siydik hosil bo’ladi. turli hayvonlarda kanalchalarning umumiy yuzasi 3,5m2 dan to 40m2 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ayiruv tizimi fiziologiyasi"

1710190899.docx ayiruv tizimi fiziologiyasi ayiruv tizimi fiziologiyasi reja: 1. ayiruv organlarining umimiy tavsifi 2. buyraklar haqida ma’lumot 3. siydik hosil bo’lishi va siydik chiqarish 4. jigar va o’pkaning ayiruv faoliyati 5. ayiruv organlari faoliyatining boshqarilishi ayiruv organlarining umimiy tavsifi ayiruv (chiqaruv) organlarining ahamiyati: ayiruv (chiqaruv) organlariga buyraklar, ter bezlari, o’pka va ovqat hazm tizimi kiradi. organizmda kechayotgan moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari ana shu organlar orqali tashqariga ajratiladi. shuning natijasida organizm keraksiz va to’rli zararli moddalardan xalos bo’ladi. modomiki, moddalar almashinuvi uzluksiz kechar ekan, chiqindi moddalarning hosil bo’lishi ham uzluksizdir. bu esa ularning doimo tashqariga chiqarib turish z...

DOCX format, 221.6 KB. To download "ayiruv tizimi fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayiruv tizimi fiziologiyasi DOCX Free download Telegram