ayrish jarayonlari fiziologiyasi

DOCX 18 стр. 33,8 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 33,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

13. maruza ayrish jarayonlari fiziologiyasi reja 1.buyraklarning gistostrukturasi. 2. nefronning morfofunktsional xarakteristikasi. 3. nefrondagi filtratsiya, reabsorbtsiya va sekretsiya jarayonlari. 4. siydik miqdori, tarkibi va xossalari. 5. yig’uvchi naylar funktsiyasi 6. siydik ajralishini boqarilishi. tayanch so’z va iboralar. ayirish tizimi, buyraklar, nefron, buyrak jomi, siydik yo’li, siydik pufagi, filtratsiya, rearbsorbsiya, sekretsiya, siydik miqdori, siydik tuta olmaslik (enurez). buyraklarning gistostrukturasi inson xayot faoliyati davomida juda ko’plab modda almashinuvi mahsulotlari hosil bo’ladi. bu mahsulotlar hujayralar tomonidan foydalanilmaydi va albatta tashqariga chiqarib yuborilishi kerak. bundan tashqari organizm turli zararli moddalardan, yot moddalardan, dorivor moddalardan, organik moddalardan, ortiqcha suv va tuzlardan holis bqlishi kerak. inson chiqaruv jarayonlarida buyraklar, o’pka, teri, xazm tizimi, jigarlar ishtirok etadi. chikaruv a’zolarining asosiy vazifasi organizm ichki muhiti doimiyligini saqlashdan iborat. chiqaruv a’zolari bir-biri bilan uzviy bog’langan bo’lib, birining faoliyati buzilishi boshqasini faoliyatiga ta’sir etadi. buyraklar insonning asosiy chiqaruv a’zosi hisoblanadi. buyraklar organizmdan oshiqcha bo’lgan suv, organik va noorganik moddalarni, moddalar …

2 / 18

itsilatlar, simob, yod) chiqarib yuboriladi. jigar orqali esa gemoglobin almashinuvini mahsulotlari va boshqa porfirinlar o’t pigmenti shiklida, xolesterin almashinuvini oxirgi mahsulotlari o’t kislotasi shaklida chiqarib yuboriladi. bundan tashqari dorivor moddalar (antibiotiklar), fenolrot, mannit, inulin va boshqalar chiqarilib yuboriladi. teri asosan ter bezlari va yog’ bezlari hisobiga chiqaruv a’zosi hisoblanadi. ter bezlari orqali suv, organik moddalar jumladan, mochevina, sut kislotasi, kreatinin, siydik kislotasi, ishqoriy metal tuzlari, (na), uchuvchi yog’ kislotalari, mikroelementlar, hazm fermentlari (pepsinogen, amilaza, lipaza va ishqoriy fosfetoza). buyrakning og’ir hastaliklarida oqsil almashinuvi mahsulotlarini chiqarib yuborishi kuchayadi. yog’ bezlari va sut bezlari chiqaruv a’zolari ichida alohida ahamiyatga ega. ularning mahsulotlari alohida fiziologik ahamiyatga ega. ya’ni sut chaqaloqning asosiy oziq mahsuloti bo’lsa, yog’ esa terini moylab, har xil shikastlardan saqlaydi. yog’ bezlari orqali erkin yog’ kislotalari va jinsiy gormonlar mahsulotlari chiqarilib yuboriladi. buyraklar (ular ikkita – o’ng va chap) loviya shaklida bo’lib, tashqi tomoni biroz shishgandek ko’rinishda bo’lsa, ichki tomoni – …

3 / 18

’iz qatlami farqlanadi. buyrakning po’stloq moddalari uning barcha periferiyasini egallab olgan bo’lib, dastaklar shaklida mag’iz moddalarga kirib turadi va uni 15-20 ta buyrak piramidalariga bo’ladi, ularning asosi tashqariga mag’izli moddalarga yo’nalgan bo’lib, u esa –buyrak jomiga yo’nalgandir. buyrakning po’stloq qismi qizg’ish –talg’ir rangda bo’lib uning qalinligi 5-7 mm ni tashkil etadi, buyrakning mag’iz qatlami ancha rangsiz bo’ladi. buyraklarning tuzilish va funksional birligi bo’lib – buyrak tanachalari (nefronlar) hisoblanadi. har bir buyrakda 1 mln.ga yaqin mikroskopik tanachalar sanash mumkin. buyraklar tanachalari po’stloq qatlamdan ikki devoriy kosani eslatuvchi shakldagi uncha katta bo’lmagan kapsuladan boshlanadi, uning ichida esa qon tomirlar kapillyarlaridan iborat koptokcha joylashgan. kapsula devorlari orasida bo’shliq bo’lib, ulardan buyrak kanalchalari boshlanadi. u egiladi-bukiladi va so’ngra mag’iz qatlamga o’tadi. bu egri-bugri buyrak kanalchalaridir. buyrakning mag’iz qatlamida buyrak kanalchasi to’g’ rilanadi, tugun hosil qiladi va po’stloq qatlamiga qaytadi. bu yerda siydik kanalchalari yana egilib bukiladi va so’ngra chiqaruvchi yo’lga –yig’ uvchi buyrak nayiga …

4 / 18

miy uzunligi 35-50 mm ni tashkil etadi. buyraklarda qariyib 130 km siydik o’tuvchi naychalar mavjud. bir kecha-kunduzda buyraklarda 170 l suyuqlik filtralanadi, qaysiki undan 1,5 l haqiqiy siydik konsentratsiyalanadi va organizmdan tashqi muhitga chiqarib tashlanadi. buyrak va uning vazifalari. buyraklar asosiy chiqaruv a’zosi bo’lib, juda ko’plab vazifalarni bajaradi. chiqaruv yoki ekskretor vazifasi. buyraklar organizmdan ortiqcha bo’lgan suv, noorganik va organik moddalar, azot almashinuvi mahsulotlari, yot, moddalar, mochevini, siydik kislotasi, kreatinin, ammiak, dorivor moddalar. 1. suv muvozanatini saqlash. xujayra ichi va xujayra tashi suv miqdorini bir hilda ushlab turish (volyumoregulyatsiya). 2. ichki muhit suyuqliklarini osmotik bosimi barqarorlagini saqlash (osmoregulyatsiya). 3. ichki muhit suyuqliklarini ion barqarorligini ta’minlash. 4. kislota- asos muvozanatini saqlash. 5. fiziologik faol moddalar ishlab chiqarish: renin, eritropoetin, vitamin d3, prostoglandinlar, bradikininlar, urokinaza. 6. qon bosimini boshqarishda ishtirok etish. 7. eritropoezda ishtirok etish. 8. gemostozda ishtirok etish. 9. oqsil, yog’, uglevodlar almashinuvida ishtirok etish. 10. himoya vazifasi-organizm ichki muhitidan yot …

5 / 18

qaruv yo’llarini alohida-alohida qorin soxasiga tikib qo’yish usuli yordamida esa xar bir buyrakning siydik ajratish mexanizmini o’rganish mumkin. bunda bir tomonlama denervatsiya qilingan yoki bir buyragini olib tashlash yo’li bilan siydik hosil bo’lishini o’rganiladi. buyraklar faoliyatini o’rganishning asosiy usullaridan biri bu mikropunktsiya va mikroperfuziya usullaridir. birinchi bo’lib pensilvan universitetida a.n.richards taklif etgan mikropipetka yordamida nafronning turli qismlaridan suyuqliklar olinib, nefronning turli qismlarini siydik hosil bo’lishidagi roli o’rganiladi. inson va hayvonlar buyraklarining funktsional holatini o’rganish uchun, ayrim moddalarni qonda va siydikdagi miqdorini aniqlab, siydik hosil bo’lishining asosiy jarayonlari to’g’risida miqdoriy ma’lumot beradi (tozalanish koefitsenti). bu usul klinikada keng ko’lamda qo’llanilmoqda. buyraklarning fiziologik faol moddalarni sintez qilishini aniqlash uchun, arteriya va vena qon tomirlaridagi qon tarkibi tekshirilib, solishtirib ko’riladi. elektron mikroskopiya, tsitokimyo, bioximik va elektrofiziologik usullar yordamida buyrak hujayralarining ishlash mexanizmi, turli vazifalarni bajarishi metabolitik vazifilari hamda kanalchalarning turli qismlarini funktsional ahamiyati o’rganiladi. diurezni o’rganish klinik tekshirishlarining asosiylaridan hisoblanadi. siydikning tarkibi, undagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ayrish jarayonlari fiziologiyasi"

13. maruza ayrish jarayonlari fiziologiyasi reja 1.buyraklarning gistostrukturasi. 2. nefronning morfofunktsional xarakteristikasi. 3. nefrondagi filtratsiya, reabsorbtsiya va sekretsiya jarayonlari. 4. siydik miqdori, tarkibi va xossalari. 5. yig’uvchi naylar funktsiyasi 6. siydik ajralishini boqarilishi. tayanch so’z va iboralar. ayirish tizimi, buyraklar, nefron, buyrak jomi, siydik yo’li, siydik pufagi, filtratsiya, rearbsorbsiya, sekretsiya, siydik miqdori, siydik tuta olmaslik (enurez). buyraklarning gistostrukturasi inson xayot faoliyati davomida juda ko’plab modda almashinuvi mahsulotlari hosil bo’ladi. bu mahsulotlar hujayralar tomonidan foydalanilmaydi va albatta tashqariga chiqarib yuborilishi kerak. bundan tashqari organizm turli zararli moddalardan, yot moddalardan, dorivor mo...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (33,8 КБ). Чтобы скачать "ayrish jarayonlari fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ayrish jarayonlari fiziologiyasi DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram